YARGITAY KARARI
DAİRE : 13. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2011/12593
KARAR NO : 2012/5543
KARAR TARİHİ : 06.03.2012
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi Gereği konuşulup düşünüldü.
K A R A R
Davacı, davalı ile arasında 02/01/2006 tarihli sözleşme imzaladıklarını, sözleşme uyarınca …’a bağlı ilçelerde on bine yakın sığıra suni tohumlama yaptıklarını, … Tarım İl Müdürlüğünün 31/08/2006 tarih ve 2006/101 sayılı yazıları doğrultusunda sözleşmenin (9) maddesinin ihlal edildiği gerekçesiyle sözleşmenin feshedildiğini, oysa sözleşmenin (g) maddesinin ihlal edilmediğini, bu sebeple ödenmeyen fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000 TL’nin tahsilini talep etmiş, 12/1/2009 tarihli ıslah dilekçesiyle talebini 36.680 TL’ye çıkarmıştır.
Davalı davanın reddini dilemiştir.
Mahkemece yapılan bilirkişi incelemesi sonucu 32.680 TL’nin hakediş tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş; hüküm, davalı yanca temyiz edilmiştir.
Yanlar arasında 02/01/2006 tarihli suni tohumlama yapılmasına dair sözleşme imzalandığı ve bu sözleşme uyarınca, davacı şirketin …’a bağlı ilçelerinde suni tohumlama hizmeti vereceği, bunun karşılığında da davalı yanın tohumlama adedince ücrete hak kazanacağı anlaşılmıştır. Ne varki Tarım İl Müdürlüğünün 31/08/2006 tarihli yazılarında sözleşmenin (g) maddesinin ihlal edildiği gerekçesiyle sözleşme feshedilmiş ve bir kısım hakedişler davalı tarafından davacıya ödenmiştir. Sözleşmenin feshine dayanak olarak da … Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birliği’nin 21/08/2006 gün ve 2006/101 saylı 2011/12593 2012/5543
yazıları gösterilmiştir. Birliğin yazısı dosyada mevcut olmamakla birlikte … İl Tarım Müdürlüğünün 17/12/2007 gün ve 4428-18751 sayılı yazısı ekinde gönderilen inceleme raporu ve belgelerden anlaşılacağı üzere sözleşmeye aykırı bir kısım tohumlama işleminin gerçekleştiği belirlenmiş olup, hakedişlerin bir kısmının bankaca bloke edildiği ve C.Savcılığına da suç duyurusunda bulunulduğu anlaşılmaktadır.
Yanlar arasında düzenlenen sözleşmenin (g) maddesinde “gebe tohumlama yaptığı ve usulsüz belge düzenlendiği tespit edilen yüklenicilerin sözleşmesi iptal edilir.” (h) maddesinde ise “her hayvana bir gebelik için en fazla üç tohumlama uygulanır ve sadece birinci tohumlamaya ödeme yapılır.” Hükmü uyarınca tohumlamanın en fazla üç olarak yapılacağı ve sadece birinci tohumlamaya ücret ödeneceği kararlaştırıldığı gibi erkek hayvana yapılmasının sözleşmeye aykırılık teşkil edeceği aşikardır. Mahkemece bilirkişi incelemesi yapılmışsada bu incelemenin yeterli olduğu söylenemez. Bilirkişilerin sözleşme hükümlerine aykırılık olup olmadığı üzerinde durmadıkları ve özellikle suni tohumlama yapılan 704 adet tutarı olan 25.344 ve 204 adet tutarı 7344. TL’nin ödemeye ilişkin belgelerin ilgili idareden getirtilerek sözleşmeye aykırı tohumlama olup olmadığı ve bunların yüklenicinin düzenlediği belgelerde sahtecilik yapılıp yapılmadığı, bu hususta C.Başsavcılığına yapılan suç duyurusunun akibetinin ne olduğu hususları değerlendirilmemiştir. Bu durumda mahkemece öncelikle hakedişlere ilişkin dayanak tüm belgelerin getirilerek dosyada bulunan suni tohumlama belgeleri de nazara alınarak özellikle ödenmeyen hakedişlere ilişkin olarak davacı tarafından aynı sığır için birden fazla belge düzenlenip düzenlenmediği ve ayrıca dişi olmayan hayvanlara da suni tohumlama yapılmış gibi belge düzenlenip düzenlenmediği araştırılıp incelenerek gerekirse bu konuda yeniden bilirkişi incelemesi yapılması suretiyle sonucuna göre hüküm tesisi gerekirken eksik araştırmasıyla yazılı şekilde karar verilmesi usul ve esasa aykırı olup bozmayı gerektirir.
SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenle, temyiz edilen kararın davalı yararına bozulmasına, 6.3.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.