YARGITAY KARARI
DAİRE : 7. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/5690
KARAR NO : 2022/228
KARAR TARİHİ : 10.01.2022

7. Hukuk Dairesi

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi
…

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 01/08/2014 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkı kurulması talebi üzerine 25/04/2018 tarihli, 2017/14-1746 Esas, 2018/981 sayılı Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun bozma kararına uyularak yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 11/11/2020 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, zilyetliğe dayalı tapu iptali ve tescil ikinci kademede davacının maliki olduğu 286 ada 19 parsel numaralı taşınmaz yararına davalıya ait 286 ada 17 parselden geçit tesisi istemine ilişkindir.
Davalı, davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, tapu iptali ve tescil isteminin reddine, geçit isteminin kabulü ile 286 ada 19 parsel numaralı taşınmaz yararına 27.02.2012 tarihli bilirkişi rapor ve krokisinde 286 ada 17 parsel üzerinden (A) ve (B) harfleri ile gösterilen toplam 53,88 m2’lik kısımdan geçit tesisine karar verilmiştir.
Hükmün taraf vekillerince temyizi üzerine, Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 14.01.2013 tarihli, 2012/13803 E, 2013/328 K sayılı bozma ilamı ile özetle; “…1-Yapılan yargılamaya, toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre davacı vekilinin tüm temyiz itirazları, davalı vekilinin ise aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmemiş ve reddi gerekmiştir…..2-…Mahkemece, davalının 286 ada 17 parsel numaralı taşınmazını ikiye bölecek, kullanım şekli ve ekonomik bütünlüğü bozulacak şekilde hüküm kurulması doğru olmamıştır. Bu durumda mahkemece, yeniden keşif yapılarak 286 ada 19 parsel sayılı taşınmazın kuzeyindeki 286 ada 23 ve 24 parsel numaralı taşınmazlardan genel yola ulaşacak şekilde parseller bölünmeksizin geçit kurulmasının mümkün olup olmadığı araştırılmalı…” gerekçeleriyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda…,… ve 24 sayılı parseller ile yol arasında yaklaşık 10 metre kot farkı bulunduğundan bu parsellerden geçit tesisinin mümkün olmadığı belirtilerek davacıya ait 286 ada 19 sayılı parsel yararına, fen bilirkişilerinin 27.12.2013 tarihli rapor ve ekli krokide gösterdikleri 286 ada 17 parsel numaralı taşınmazın 53,88 m2’lik kısmı üzerinden 161,40 TL bedel karşılığında geçit hakkı kurulmuştur.
Hükmün, davalı vekili tarafından temyizi üzerine Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 08.07.2014 tarihli, 2014/8131 E, 2014/9165 K sayılı ilamı ile ‘’…Bozma ilamında davalıya ait 286 ada 17 sayılı parseli ikiye bölecek şekilde geçit tesisinin doğru olmadığı belirtilmesine rağmen, hükme esas alınan bilirkişi raporunun bozma öncesi 27.02.2012 tarihli bilirkişi rapor ve krokisinde olduğu gibi 17 sayılı parsel üzerinden (A) ve (B) harfleri ile gösterilen toplam 53,88 m2’lik yerden geçit tesisine karar verilmiştir.
Davalıya ait 286 ada 17 parsel 458,26 m2 miktarında bahçe niteliği ile tapuda kayıtlıdır. Taşınmazı ikiye bölecek şekilde geçit tesisi halinde 53,88 m2’lik kısım yanında (C) harfli 44,49 m2 ve (E) harfli 5,73 m2’lik kısımlar artık kısım olarak kalacak ve taşınmazın ekonomik kullanım bütünlüğü bozulacaktır. Bu durumda komşuluk hukuku ilkelerine ve taşınmaz mülkiyetinin sınırlandırılması konusunda genel bir ilke olan fedakârlığın denkleştirilmesi prensibine aykırıdır.
Hal böyle olunca; mahallinde yeniden keşif yapılarak 17 sayılı parseli ikiye bölmeden parselin doğu sınırından ve geçitin genişliği de belirtilecek şekilde ayrıca bu kısma ilişkin geçit bedeli karar tarihine yakın rayiçlere göre hesaplattırılarak ve mahkeme veznesine depo ettirilmesi sağlandıktan sonra geçit tesisine karar verilmesi gerekir…’’ gerekçesiyle hüküm bozulmuştur.
Mahkemece, önceki kararda direnilmiştir.
Direnme kararını davacı vekili temyiz etmiştir.
HGK’nun 25.04.2018 tarihli, 2017/14-1746 E, 2018/981 K sayılı ilamı ile ‘’…Davacıya ait 19 parsel numaralı taşınmaz lehine, 27.12.2013 tarihli bilirkişi raporuna ekli krokide 17 parsel sayılı taşınmazın 53,88 m2 kısmı üzerinden taşınmazı böler şekilde geçit tesis edildiği anlaşılmaktadır. 17 sayılı parseli bölecek şekilde geçit hakkı kurulması, komşuluk hukuku ilkelerine ve taşınmaz mülkiyetinin sınırlandırılması konusunda genel ilke olan fedakârlığın denkleştirilmesi prensibine ve en az zarar verecek yerden geçit hakkı kurulması ilkesine aykırıdır. Zira 458,26 m2 miktarındaki taşınmazı böler şekilde geçit kurulması hâlinde kalan taşınmazdan ekonomik olarak yararlanılması olanağı bulunmayacak; geçit yüzünden yüklü taşınmaz malikinin uğrayacağı zarar ile yararlanan taşınmaz malikinin elde edeceği yarar arasında açık bir orantısızlık ortaya çıkacaktır. Mahkemece bu husus göz ardı edilerek, kot farkı bulunduğu gerekçesiyle taşınmazı bölecek şekilde karar verilmesi doğru değildir.
Ayrıca, tesis edilen geçidin Ödemiş-Aydın karayoluna bağlandığı, dosya içerisindeki belgelerden anlaşılmaktadır. Mahkemece bağlantı kurulan yolun erişme kontrollü yol olup olmadığı ve erişme kontrollü yol olması hâlinde karayoluna bağlanılan güzergâhtan geçit hakkı tesisinin uygun olup olmadığı sorulmadan eksik inceleme ve araştırma ile karar verilmiş olması da doğru görülmemiştir…’’ gerekçesiyle hüküm bozulmuştur.
Mahkemece, HGK kararına uyularak yapılan yargılama neticesinde davanın reddine karar verilmiştir.
Hükmü, davacı vekili temyiz etmiştir.
Somut olayda; dava konusu 286 ada 19 parsel sayılı taşınmazın mutlak geçit ihtiyacı içinde olduğu anlaşılmaktadır. Mahallinde yapılan keşifler ve incelemeler sonucunda 286 ada 19 parsel sayılı taşınmazın yola ulaşımı için iki uygun alternatifin bulunduğu bu alternatiflerden birisinin 17 parsel sayılı taşınmaz üzerinden diğerinin 23 parsel sayılı taşınmaz üzerinden geçtiği, 23 parsel sayılı taşınmaz üzerinden geçen alternatifte dik kot farkı bulunduğundan bu kısımdan ana yola iniş ve çıkışın mümkün olmadığı bu nedenle 19 parsel sayılı taşınmazın geçit ihtiyacı için en uygun güzergahın 17 parselden geçen alternatif olduğu anlaşılmaktadır.
26.02.2019 tarihli fen bilirkişi raporunda 1 nolu seçenek olarak gösterilen 17 parsel sayılı taşınmazdan geçit hakkı tesis edilmesi durumunda geçitin genişliğinin 3 m olacağı, 17 parsel sayılı taşınmazın yola olan cephesinin genişliğinin 3.03 m olduğu belirtilmiştir. Söz konusu güzergahtan hem davacı 19 parsel sayılı taşınmaz malikinin hem de üzerinden geçit hakkı tesis edilecek olan 17 parsel sayılı taşınmaz malikinin faydalanabileceği nazara alınmaksızın; mahkemece 17 parsel sayılı taşınmazdan geçit hakkı tesis edilmesi durumunda bu taşınmazın yeterince yola cephesinin kalmayacağı gerekçesiyle davanın reddi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.
SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan harcın yatırana iadesine, 10.01.2022 tarihinde oy birliği ile karar verildi.

…