YARGITAY KARARI
DAİRE : 7. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/5893
KARAR NO : 2021/3724
KARAR TARİHİ : 09.12.2021
7. Hukuk Dairesi
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
Davacılar vekili tarafından, davalı aleyhine 18/08/2014 gününde verilen dilekçe ile mirasın hükmen reddi istenmesi üzerine Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin bozma ilamına uyularak yapılan duruşma sonunda; karar verilmesine yer olmadığına dair verilen 29/04/2021 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün evrak incelenerek gereği düşünüldü:
K A R A R
1.DAVA
1.1. Davacılar vekili, 15.08.2000 tarihinde vefat eden miras bırakan …’ın terekesinin borca batık olması nedeni ile mirasın hükmen reddinin tespitini istemiştir.
2. CEVAP
2.1. Davalı, davaya cevap vermemiştir.
3. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
3.1. İlk derece mahkemesi ilk olarak mirasın borca batık olduğunun hükmen tespiti ile davanın kabulüne karar vermiştir.
4. Yargıtay Bozma Kararı
4.1. Hükmü, davalı vekili temyiz etmiştir.
4.2. Hüküm, Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 2016/12513 Esas, 2020/820 Karar sayılı ilamı ile, murisin ölüm tarihi itibariyle terekesinin açıkça borca batık olup olmadığı araştırılmamış olması, tereke mevcudunda bulunan 42 N 0708 plakalı International marka 1975 model traktörün, mirasbırakanın ölüm tarihi itibari ile değeri belirlenmemesi, kolluk araştırması sonucu mirasbırakanın eşinden 8-10 dönüm arazi bulunabileceğinin beyan edilmesi karşısında, mirabırakanın eşinin kendisinden önce vefat ettiği, bu yönden taşınmazın intikalinin yapılmamış olduğu gözetilerek eşinden dolayı kendisine geçecek taşınmaz olup olmadığının araştırılması, kabule göre de, yargılama gideri ve harçtan davalının değil davacıların sorumlu tutulması gerektiği gerekçeleri ile bozulmuştur.
5. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
5.1. Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda, Çumra İcra Müdürlüğünün 2014/685 Esas sayılı dosyasında takibin iptali talebiyle Çumra İcra Hukuk Mahkemesi 2014/46 Esas ve 2015/4 Karar sayılı ilamı ile icranın geri bırakılmasına karar verildiğini, bu hükmün Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 2018/8817 Esas, 2018/7462 Karar sayılı ilamı ile onanarak kesinleştiğini, konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmiştir.
6. TEMYİZ
6.1. Davalı vekili kararı temyiz etmiştir.
6.2. Temyiz Nedenleri
6.2.1. Mahkemece, davacılar vekiline ait mirasın hükmen reddini içerir özel yetkili vekaletnamesinin temin edilmediğini,
6.2.2. Davalı vekili, mirasbırakan …’ın terekesinin ölüm tarihi itibariyle araştırılmadığı, eksik inceleme ile karar verildiğini,
6.2.3. Davalı aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücreti hükmedilemeyeceğini ileri sürmüştür.
7.YARGITAY KARARI
7.1. Uyuşmazlık ve hukuki nitelendirme:
7.1.2. Dava, Türk Medeni Kanununun 605/2. maddesi gereğince mirasın hükmen reddi isteğine ilişkindir.
7.2. Hukuki sebep
7.2.1. Dava, TMK’nın 605/2. maddesi gereğince açılan mirasın hükmen reddi istemine ilişkindir. Ölüm tarihinde miras bırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras reddedilmiş sayılır (TMK m. 605/2). Mirasçılar Türk Medeni Kanununun 610. maddesinde yazılı aykırılık da bulunmadıkça yani zımnen mirası kabul etmiş duruma düşmüş olmadıkça her zaman murisin ödemeden aczinin tespitini isteyebilir. Türk Medeni Kanununun 606. maddesinde belirtilen süre bu davada uygulanmaz. Dava alacaklılara husumet yöneltilerek görülür. Bu davada yetkili mahkeme ise alacaklıların davanın açıldığı zamandaki ikametgahı mahkemesidir. Ayrıca Türk Medeni Kanununun Velayet Vesayet ve Miras Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Tüzüğün 39/2. fıkrası gereğince mirasın reddi yetkisini içeren özel vekaletname sunulması da zorunludur.
7.2.2. Mirasın hükmen reddine ilişkin olarak açılan davalarda, murisin ölüm tarihi itibariyle terekesinin açıkça borca batık olup olmadığının ve mirasçıların terekeyi kabul anlamına gelen işlemler yapıp yapmadıklarının araştırılması gerekmektedir. Türk Medeni Kanununun 605/2 maddesi hükmü gereğince mirasın hükmen reddine (terekenin borca batık olduğunun tespitine) ilişkin talepler, süreye tabi değildir. Murisin ödemeden aczi ölüm tarihine göre belirlenir. Ölüm tarihi itibariyle, murisin tüm malvarlığı terekenin aktifini, tüm borçları ise terekenin pasifini oluşturur. Terekenin pasifinin aktifinden fazla olması terekenin ödemeden aczini ve dolayısıyla da terekenin borca batık olduğunu gösterir (TMK m. 605/2). Mirasın hükmen reddine ilişkin olarak açılan davalarda, terekenin açıkça borca batık olup olmadığının araştırılması gerekmektedir. İcra takibi sonunda aciz vesikası düzenlenmesi halinde terekenin borca batık olduğu kabul edilir. Aksi halde terekenin borca batık olup olmadığı, murisin malvarlığı bulunup bulunmadığının usulüne uygun olarak bankalar, trafik tescil müdürlüğü, vergi daireleri, belediyeler ve tapu müdürlüğü v.b. kurum ve kuruluşlardan sorulması, murisin alacak ve borçları zabıta marifetiyle de araştırılarak aktif malvarlığı ile takibe konu borç miktarı gözönünde tutularak aktif ve pasifinin tereddüde neden olmayacak şekilde belirlenmesi gerekmektedir.
7.2.3. Ret süresi sona ermeden mirasçı olarak tereke işlemlerine karışan, terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan veya mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olanın dışında işler yapan ya da tereke mallarını gizleyen veya kendisine maleden mirasçı, mirası reddedemez (TMK.md.610/2).
7.3. Temyiz nedenlerinin değerlendirilmesi.
7.3.1. Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 2016/12513 Esas, 2020/820 Karar sayılı ve 03.02.2020 tarihli ilamı uyarınca özel yetkili vekaletname temin edilerek yargılamaya devam olunması gerektiği ve mahkemece bozma ilamına uyularak karar verildiği halde, tamamlanabilir nitelikte olan dava şartı yerine getirilmemiştir.
7.3.2. O halde mahkemece, öncelikle davacı taraftan özel yetkili vekaletname sunmaları için uygun süre verilmesi, özel yetkili vekaletname sunulmaması halinde davanın reddine karar verilmesi gerekmektedir.
7.3.3. Bunun yanı sıra mahkemece yapılan araştırmalar yeterli değildir. Dosya içeriğinden mirasbırakan … aleyhine başlatılan, alacaklısı … olan Çumra İcra Dairesi 2014/657 Esas sayılı icra takibi de bulunduğu görülmüştür. Çumra İcra Müdürlüğü 2014/685 Esas sayılı icra takip dosyasında zamanaşımı nedeniyle icranın geri bırakılmasına dair karar verilmiş, karar deracattan geçerek kesinleşmiş ise de Çumra İcra Dairesi 2014/657 Esas sayılı takibin devam edip etmediği araştırılmamıştır.
7.3.4 Ayrıca, daha önce bozma ilamında belirtilen terekeye yönelik araştırmalar da yerine getirilmemiştir. Nitekim, mirabırakan hakkında yapılan kolluk araştırmasında mirasbırakana eşinden intikal eden 8-10 dönüm tarla intikal ettiği beyan edilmiş olup, bu bakımdan mirasbırakana kendisinden önce ölen eşinden intikal eden taşınmaz olup olmadığı araştırılmamıştır. Bununla birlikte mirasbırakan adına kayıtlı olduğu gözüken 42 N 0708 plakalı İnternational marka 1975 model traktörün de değeri tespit edilmemiştir.
7.3.5. Yukarıda sayılanlar birlikte değerlendirildiğinde davacı tarafın özel yetkili vekaletnamesinin temin edilmesi halinde Çumra İcra Dairesi 2014/657 Esas sayılı takibin devam edip etmediği araştırılmalıdır. Çumra İcra Dairesi 2014/657 Esas sayılı takibin devam ettiğinin tespiti durumunda ise mirasbırakanın kendisine eşinden intikal eden mal varlığının bulunup bulunmadığı araştırılarak varsa ölüm tarihi itibariyle değerinin belirlenerek, yine mirasbırakan adına kayıtlı aracın ölüm tarihi itibariyle değerinin belirlenerek terekenin tüm aktifinin tespit edilmesi suretiyle borca batık olup olmadığının tespit edilmesi gerekirken, eksik inceleme ile verilen mahkeme kararı usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.
SONUÇ: Yukarıda (7.3.2.) ve (7.3.5.) No’lu paragrafta açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan harcın yatırana iadesine, 09/12/2021 tarihinde oy birliği ile karar verildi.