YARGITAY KARARI
DAİRE : 4. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2019/1551
KARAR NO : 2021/4314
KARAR TARİHİ : 07.07.2021

MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
İLK DERECE
MAHKEMESİ : … 8. Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki haksız ihtiyati tedbire dayalı maddi tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda verilen hükmün temyizen tetkiki davalı …vekili ile davacı vekili tarafından talep edilmiş, davalı …vekilince istenmiş olmakla duruşma için tayin edilen 29.06.2021 Salı günü davacı vekili Av…. ile davalı …vekili Av…. … … ve dahili davalı vekili Av…. … geldiler. Temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan davacı ve davalı …ve dahili davalı vekilleri dinlendikten sonra vaktin darlığından dolayı işin incelenerek karara bağlanması başka güne bırakılmış olup dosya incelendi, gereği düşünüldü:
-K A R A R-
Davacı vekili, müvekkilinin alacaklı, davalılar … ve … Madencilik A.Ş. nin ise borçlu olduğu altı adet toplam 2.790.000,00 bedelli çek yönünden adı geçen davalıların talebi üzerine … 8. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 25/03/2008 tarih ve 2008/22 D.iş sayılı kararı ile çeklerin icra takibine konu edilmemesi, çek bedellerinin alacaklı müvekkiline ödenmemesi konusunda teminat karşılığında 25/03/2008 tarihinde ihtiyati tedbir kararı verildiğini, davalılar … A.Ş. tarafından bu ihtiyati tedbirin uygulanmasına bağlı muhtemel zararların teminatını teşkil etmek üzere 02/04/2008 tarihinde 403.500,00 TL lik teminat senedi düzenlendiğini, müvekkili tarafından anılan davalılar aleyhine bahsi geçen çek alacaklarının tahsili için … 2. İcra Müdürlüğünün 2008/5796 sayılı dosyası üzerinden 31/03/2008 tarihinde kambiyo senetlerine mahsus icra takibi başlatıldığını, davalılar tarafından müvekkili aleyhine menfi tespit ve çeklerin iadesine ilişkin dava açıldığını ve belirtilen teminat senedinin sunularak iş bu takibin 03/04/2008 tarihinde ihtiyati tedbir kararı ile durdurulduğunu, ancak … 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 19/01/2010 tarih 2008/129-2010/7 sayılı kararı ile davalıların bu çek borçlarına yönelik menfi tespit talebinin reddine karar verildiğini, ihtiyati tedbir kararının bu tarihte kalktığını ve tedbirin haksız olduğunun anlaşıldığını, davalı …Ş. den talepte bulunulmasına karşın teminat senedine konu bedelin müvekkiline ödenmediğini, haksız ihtiyati tedbir nedeniyle müvekkilinin takip konusu 2.692.421,00 TL çek alacağına kavuşamadığını belirtmiş, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere ihtiyati tedbirin konulduğu 25/03/2008 ila bu tedbirin kendiliğinden kalktığı 19/01/2010 tarihleri arasındaki maddi zararı için şimdilik 10.000,00 TL maddi tazminatın davalılardan tahsili isteminde
bulunmuş; ıslah ile talebini davalılar … Madencilik A.Ş. ile … A.Ş. yönünden 403.500,00 TL ye yükseltmiş; yargılama esnasında davalılardan … vefat edip mirasçıları mirası reddettiğinden bu davalının mirasçısı olan dahili davalılar yönünden talepleri olmadığını beyan etmiştir.
Davalılar, davanın reddini savunmuşlardır.
İlk Derece Mahkemesince, davalılardan … ve …nin talebi üzerine … 8. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 25/03/2008 tarih ve 2008/22 D.iş sayısı ile verilen ihtiyati tedbir kararının, davacı aleyhine açılan menfi tespit davasının kesinleşmesi ile haksız olduğunun anlaşıldığı ve davalı …Ş. nin genel ve ıslah zamanaşımı definin yerinde olmadığı gerekçesi ile hesap bilirkişi raporu hükme esas alınarak, 25/03/2008 ila bu tedbirin kalktığı 19/01/2010 tarihleri arasındaki takibe konu çek bedellerinin yasal faizi olarak hesap edilen 403.500,00 TL maddi tazminatın 12/10/2011 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan …ve … A.Ş. den müştereken ve müteselsilen tahsiline, … mirasçısı dahili davalılar yönünden husumet nedeniyle davanın reddine karar verilmiş; karara karşı davacı vekili ile davalılardan … A.Ş. vekilinin istinaf yoluna başvurması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ile davalılardan …vekili tarafından temyiz edilmiştir.
1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde, dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre davacının tüm temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.
2- Davalılardan … A.Ş. vekilinin temyiz itirazlarına gelince;
Dava, haksız ihtiyati tedbir nedeni ile maddi tazminat istemine ilişkindir.
Mahkemelerden hukuki koruma talep edilmesinde hukuk düzenince kabul edilmiş meşru bir yarar olması gerektiğine ilişkin ilke kısaca hukuki yarar olarak ifade edilmektedir. Hukuki yarar 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 114/1-h bendinde açıkça dava şartları arasında sayılmıştır. 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nda açıkça dava şartı olarak öngörülmemiş ise de Yargıtay içtihatları ile hukuki yararın dava şartları kapsamında değerlendirilmesi gerektiği benimsenmiştir. Yine hem öğreti hem de yargı kararları ile hukuki yararın sadece davanın başında var olması yeterli kabul edilmemiş hüküm verilinceye kadar mevcut olması aranmıştır.
Öte yandan belirtilmelidir ki, davaya konu tedbir kararının verildiği tarihte yürürlükte bulunan 1086 sayılı HUMK’nun 110. maddesi gereğince ihtiyati tedbir talep eden taraf bundan dolayı diğer tarafın ve üçüncü kişilerin uğrayacağı muhtemel zarar ve ziyanlarına mukabil teminat göstermeye mecburdur. Buna göre, ihtiyati tedbir sebebiyle zarara maruz kaldığını ileri süren taraf ve/veya üçüncü kişiler tedbirin haksızlığını ve zararını ispatlamak koşulu ile zararın öncelikle gösterilen teminattan karşılanmasını isteyebilir. Teminat mektubu kesin ve süresiz ise teminat mektubunu veren bankanın teminat mektubunun paraya çevrilmesinde ve zarar görene ödenmesinde takdir hakkı yoktur.
Dosyanın incelenmesinde; davacının alacaklı, davalılardan … ve … Madencilik A.Ş. nin ise borçlu olduğu 2.790.000,00 bedelli altı adet çek yönünden adı geçen davalıların talebi üzerine … 8. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 25/03/2008 tarih ve 2008/22 D.iş sayılı kararı ile çeklerin icra takibine konu edilmemesi bu anlamda alacaklıya ödenmemesi yönünden 25/03/2008 tarihinde ihtiyati tedbir kararı verildiği, davacı tarafından anılan davalılar aleyhine bahsi geçen çek alacaklarının tahsili bakımından … 2. İcra Müdürlüğünün 2008/5796 sayılı dosyasında 31/03/2008 tarihinde kambiyo senetlerine mahsus icra takibi başlatıldığı, ancak davalılardan … A.Ş. tarafından bu
ihtiyati tedbirin uygulanmasına bağlı muhtemel zararların teminatına binaen 02/04/2008 tarihinde düzenlenen 403.500,00 TL lik teminat senedi sunularak iş bu takibin 03/04/2008 tarihinde davalılardan … ve … Madencilik A.Ş. nin talebi ile durdurulduğu, anılan davalılar tarafından davacı aleyhine menfi tespit ve çeklerin iadesine ilişkin dava açıldığı, … 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 19/01/2010 tarih 2008/129 esas ve 2010/7 sayılı kararı ile davalıların bu çek borçlarına yönelik menfi tespit talebinin reddine karar verildiği, ihtiyati tedbirin bu tarihte kalktığı, belirtilen kararın 01/12/2010 tarihinde Yargıtay tarafından onandığı, 22/09/2011 tarihinde karar düzeltme istemi reddedilerek kesinleştiği anlaşılmıştır.
Davalılardan … ve … Madencilik A.Ş. nin talebi üzerine konulan ihtiyati tedbirin, anılan davalılar tarafından davacı aleyhine açılan menfi tespit ve çeklerin iadesine ilişkin davanın reddedilmesi ile haksız olduğu anlaşıldığına göre zarar koşuluna ilişkin olarak borçlular (… ve … Madencilik A.Ş) aleyhine açılacak tazminat davası sonucunda (nitekim eldeki davada da talep edildiği gibi )zararın varlığı da ispat edildikten sonra icra kanalı ile teminat mektubunun paraya çevrilmesini istemek mümkün iken, bir başka ifade ile tedbirin haksızlığının ve zarar koşullarının kanıtlanması durumunda (mahkemece iadesine yönelik karar verilmediği sürece) teminat mektubunun icra kanalı ile paraya çevrilmesi önünde herhangi bir hukuki engel bulunmamasına rağmen teminat mektubunu veren bankaya husumet tevcih edilmesinde hukuki yarar yoktur. Hal böyle olunca, davalı banka yönünden davanın, hukuki yarar yokluğu sebebiyle usulden reddi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.
SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının REDDİNE, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalılardan … A.Ş. nin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının HMK 373/1. maddesi gereğince KALDIRILMASINA ve İlk Derece Mahkemesi kararının HMK 371. maddesi uyarınca davalılardan … A.Ş. yararına BOZULMASINA, dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, aşağıda dökümü yazılı 14,90 TL kalan onama harcının temyiz eden davacıdan alınmasına ve peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalı …ye geri verilmesine, 07/07/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.