YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/11828
KARAR NO : 2021/16299
KARAR TARİHİ : 20.12.2021

Bölge Adliye
Mahkemesi : … Bölge Adliye Mahkemesi … Hukuk Dairesi

Dava, rücuan tazminat istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı taraf vekillerince istinaf yoluna başvurulması üzerine, … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince; davacı vekili, davalı …Yatırım İnşaat ve İşletme A.Ş. vekili, davalı …. Mim. Müh. İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. vekilinin istinaf başvurularının reddine, davalı … Ter. Yat. Yapı ve İşl. A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; …. İş Mahkemesi’nden verilen 01.08.2018 tarih, 2016/506 Esas ve 2018/345 Karar sayılı kararının Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b.2 maddesi uyarınca kaldırılmasına, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
… Bölge Adliye Mahkemesi … Hukuk Dairesince verilen kararın, davacı Kurum ve davalı … Yatırım İnş. ve İşlt. A.Ş. ile …Mim. Müh. İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu. Temyiz konusu hükme ilişkin dava, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun Geçici 3. maddesi delaletiyle 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 438. maddesinde sayılı ve sınırlı olarak gösterilen hâllerden hiçbirine uymadığından, temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin isteğin reddine karar verildikten sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

I-İSTEM
Davacı Kurum vekili; müvekkili Kurumlarının … İl Müdürlüğünde 1432820.35 sicil sayılı dosyada işlem davalı … Ter.Yat. Yapım ve İşi A.Ş. ünvanlı işyerinin taşeronu olan … Mim. Müh. İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. ünvanlı işyeri işçilerinden Nurullah Kaya’ nın 08.12.2012 tarihinde geçirdiği iş kazası sonucunda % 37,2 oranında sürekli işgöremezlik durumuna girdiğini, olay günü kazalı işçi …’ nın … Havalimanı Yeni İç Hatlar Terminali Şantiyesinde kalıpçı ustası olarak çalışmakta iken yaklaşık 4. kat yükseklikten yere düşmesi şeklinde meydana geldiğini, olayla ilgili SGK Müfettişi tarafından düzenlenen raporlarda işverenlerin İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü hükümlerine, Yapı İşlerinde Sağlık ve Güvenlik Yönetmeliği hükümlerine, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği hükümlerine aykırı davranarak davalı işverenlerin kusurlu olduğunun belirlendiğini, kaza sonucunda kazalı sigortalıya 63.002,90.-TL ilk peşin sermaye değerli gelir bağlandığını, 5.664,00.-TL geçici işgöremezlik ödeneği ödendiğini, 24.856,58.-TL tedavi masrafı yapıldığını, toplam Kurum zararının 93.523,48.-TL olduğunu, değinilenlerin ışığında kusur ve miktar yönünden fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 93.523,48.-TL’ndan şimdilik 65.446,65.-TL’sinin gelir onay, sarf ve ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizi, ile birlikte davalılardan ve yargılama sırasında kusuru bulunduğu tespit edilecek kişi/kişilerden müştereken ve müteselsilen tahsiline dair karar verilmesini talep etmiştir.
II-CEVAP
Davalı …Ter.Yat. Yapım ve İşi .A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; “Usul yönünden zamanaşımı itirazında bulunduklarını, dava dilekçesinin ekleri kendilerine tebliğ edilmediğinden beyanda bulunma haklarını saklı tuttuklarını, davanın belirsiz alacak davası olarak açılmasında hukuki yarar bulunmadığını, davanın müvekkili yönünden husumet nedeni ile reddi gerektiğini, müvekkilinin DHMİ’ nden ihale ile aldığı işi davalılardan … İnşaat’a anahtar teslim olarak devrettiğini, müvekkili şirket ile … İnşaat arasında asıl işveren alt işveren ilişkisinin kurulmadığını, doktrinde ve Yargıtay içtihatlarında işin anahtar teslimi sureti ile devredilmesi halinde devreden kişinin işveren değil iş sahibi olduğunun kabul edildiğini, kaza geçirenin müvekkili şirketin bordrosunda kayıtlı olmadığını, müvekkili şirketten emir ve talimat almadığını, bu nedenle şirketlerinde işyeri kaydı olmadığını, müvekkili şirket ile davacının işvereni … Mim. Müh. İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. arasında hiçbir taşeronluk ilişsisi olmadığını, bu nedenle hiçbir şekilde müvekkili şirkete husumet yöneltilmesinin mümkün olmadığını, gerçekleşen kazada müvekkili şirketin kusuru bulunmadığını, hiçbir şekilde kabul anlamına gelmemek üzere gerçekleşen kazada işveren bakımından illiyet bağının kesildiğini, ayrıca SGK tarafından talep edilen alacak kalemlerine itiraz ettiklerini, davanın …Sigorta şirketine ihbarını talep ettiklerini beyanla davanın reddi gereğini savunmuştur.
Davalı … Yatırım İnşaat ve İşletme A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; kazada müvekkili şirketin kusursuz olduğunu, kazanın meydana gelmesinde bir kusurunun bulunmadığını, 5510 sayılı Yasanın 21. Maddesinde belirtilen şartların oluşmadığını, bağlanan geliri kabul etmediklerini, davanın … Sigorta şirketine ihbarını talep ettiklerini beyanla davanın reddi gereğini savunmuştur.
Davalı …Mim. Müh. İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; “Davacı Kurumun müvekkili şirketin kusurlu olduğunu ve gereken önlemleri almadığını iddia ettiğini, ancak kazalı işçiye işe alınmadan önce gerekli eğitimlerin verildiğini, işbaşında kullanılacak işgüvenliği malzemelerinin teslim edildiğini, devamlı olarak da işgüvenliği uzmanları tarafından izlendiğini, bu nedenle müvekkili şirketin kusurunun olmadığının sabit olduğunu, talep edilen tazminatın fahiş olduğunu kabul etmediklerini beyanla davanın reddi gereğini savunmuştur.
III-MAHKEME KARARI
A-İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
Davanın kabulü ile;
08/12/2012 tarihinde meydana gelen ve kazazede Nurullah Kaya’nın %37,2 iş göremezliği ile sonuçlanan iş kazasında dosyaya aldırılan 09/02/2018 tarihli kusur bilirkişi heyeti raporu uyarınca iş kazasının meydana gelmesinde davalı … Mim. Müh. İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti nin %50, davalı … Ter. Yat. Yapım ve İşl. A.Ş. nin %10, davalı Tav Tepe Akfen Yatırım İnş. ve İşlt. A.Ş nin %10 oranında, kazazedenin %30 oranında kusurlu oldukları sabit görülmekle davacı Kurum tarafından kazazedeye bağlanan 63.002,90 TL ilk PSD gelir, 5.664,00 TL GİG, 24.856,88 TL tedavi giderleri toplamı 93.523,78 TL ye %70 davalı işverenler kusuru uygulanmakla Kurumun 65.466,65 TL rücu alacağı bulunduğu anlaşıldığından, 65.466,65 TL rücu alacağının;
-44.102,03 TL ilk PSD gelirin 27/01/2016 gelir onay tarihinden,
-3.964,80 TL lik GİG in 21/08/2013 ödeme tarihinden,
-17.399,82 TL tedavi giderinin;
616,26 .-TL’nın 08.12.2012 tarihinden
63,70 .-TL’nın 16.01.2013 tarihinden
30,80 .-TL’nın 18.01.2013 tarihinden
73,15 .-TL’nın 11.02.2013 tarihinden
94,33 .-TL’nın 04.03.2013 tarihinden
74,38 .-TL’nın 03.04.2013 tarihinden
16.314,76 .-TL’nın 03.04.2013 tarihinden
30,80 .-TL’nın 16.05.2013 tarihinden
30,80 .-TL’nın 14.06.2013 tarihinden
30,80 .-TL’nın 17.07.2013 tarihinden
16,80 .-TL’nın 22.07.2013 tarihinden
16,80 .-TL’nın 02.08.2013 tarihinden
6,45 .-TL’nın 17.12.2012 tarihinden
itibaren işleyecek yasal faizleri ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile birlikte davacıya verilmesine, karar verildi.
B-BAM KARARI:
A-) Davacı vekili, davalı …Yatırım İnşaat ve İşletme A.Ş. vekili, davalı … Mim. Müh. İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. vekilinin istinaf başvurularının reddine, davalı …. Ter. Yat. Yapım ve İşl. A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; …. İş Mahkemesi’nden verilen 01.08.2018 tarih, 2016/506 Esas ve 2018/345 Karar sayılı kararının Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b.2 maddesi uyarınca kaldırılmasına,
1-Davanın kısmen kabulü ile; 63.002,90 TL ilk PSD gelir, 5.664,00 TL GİG, 24.856,88 TL tedavi giderleri toplamı 93.523,78 TL ye %70 davalı işverenler kusuru uygulanmakla Kurumun 65.466,65 TL rücu alacağı bulunduğu anlaşıldığından, 65.466,65 TL rücu alacağının;
-44.102,03 TL ilk PSD gelirin 27/01/2016 gelir onay tarihinden,
-3.964,80 TL lik GİG in 21/08/2013 ödeme tarihinden,
-17.399,82 TL tedavi giderinin;
616,26 .-TL’nın 08.12.2012 tarihinden
63,70 .-TL’nın 16.01.2013 tarihinden
30,80 .-TL’nın 18.01.2013 tarihinden
73,15 .-TL’nın 11.02.2013 tarihinden
94,33 .-TL’nın 04.03.2013 tarihinden
74,38 .-TL’nın 03.04.2013 tarihinden
16.314,76 .-TL’nın 03.04.2013 tarihinden
30,80 .-TL’nın 16.05.2013 tarihinden
30,80 .-TL’nın 14.06.2013 tarihinden
30,80 .-TL’nın 17.07.2013 tarihinden
16,80 .-TL’nın 22.07.2013 tarihinden
16,80 .-TL’nın 02.08.2013 tarihinden
6,45 .-TL’nın 17.12.2012 tarihinden
itibaren işleyecek yasal faizleri ile birlikte davalılar …Yatırım İnşaat ve İşletme A.Ş. ve davalı … Mim. Müh. İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti.’nden müştereken ve müteselsilen tahsili ile birlikte davacıya verilmesine,
Davalı … Ter. Yat. Yapım ve İşl. A.Ş.yönünden davanın reddine, karar verildi.
IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU NEDENLERİ
Davalı … Yatırım İnşaat ve İşletme A.Ş. vekili, müvekkilinin kazada sorumluluğunun bulunmadığını beyanla ilk derece mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.
Davalı … Mim. Müh. İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. vekili, müvekkili şirketin sorumluluğunun kusuru ile sınırlı olması gerektiğini, dosya kapsamında alının raporlar ile sosyal güvenlik denetmeni tarafından düzenlenen rapor arasında çelişki bulunduğunu, raporlar arasında çelişkilerin giderilmediğini ve yaptıkları itirazlar değerlendirilmediğini, hüküm kurmaya elverişli olmayan kusur raporunun dikkate alınarak hesap raporu alındığını beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Davacı vekili, işverenin işgüvenliğine ilişkin yükümlülükleri yerine getirmediği, kusurun tamamen işverenlerde olması belirgin olmasına rağmen işçiye yüksek oranda kusur verilmesini ve verilen kusurun belirlenmesinde soyut ifadelerin kullanılmasını yönündeki itirazlarının değerlendirilmesi gerektiğini beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davalı işverenlerin %100 oranında kusurlu oldukları dikkate alınarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.
V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME
Davanın yasal dayanaklarından olan 5510 sayılı Kanun’un 21/1. maddesinde, iş kazası, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir davranışı sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamının, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirileceği, işverenin sorumluluğunun belirlenmesinde kaçınılmazlık ilkesinin dikkate alınacağı belirtilerek işverenin sorumluluğu düzenlenmiştir.
Somut olayda … Havalimanı Yeni İç Hatlar Terminali inşaatı işyerinde, …Mim. Müh. İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti.’nin işçilerinden …, 08.12.2012 tarihinde…’nın da içinde bulunduğu kalıpçı ekibi bir gün önce betonu dökülen +10.30 kotundaki betonarme kirişlerin sökülmesi işini yaptığı esnada, TB-13 numaralı kirişin alt tarafında kurulu bulunan iskele platformu üzerinde manivela (sökü demiri) marifetiyle kiriş kalıbı sökmekte iken ayağını boşluğa basarak dengesini kaybetmesi, kiriş demirlerine tutunmaya çalışsa da iskele platformunun kenarından yaklaşık 3.90 metre yükseklikten zemine düşerek yaralanması sonucu, %37,2 oranında meslekte kazanma gücü kaybına uğradığı, gerçekleşen iş kazası sebebiyle, Kurumca sigortalıya ilk peşin sermaye değerli gelir bağlandığı, geçici iş göremezlik ödeneği ödendiği ve tedavi masrafı yapıldığı anlaşılmakla, oluşan kurum zararının rücuan tahsili için iş bu davanın açıldığı, İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılamada, iş kazasının meydana gelmesinde davalı … Mim. Müh. İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti.’nin %50, davalı … Ter.Yat. Yapım A.Ş.’nin %10, davalı Tav Tepe Akfen Yatırım İnşaat ve İşletme A.Ş.’nin %10 ve kazazedenin %30 oranında kusurlu olduğu belirlenerek, davalıların %70 kusuruna göre sorumluluk belirlendiği anlaşılmaktadır.
İstinaf incelemesi yapan … Bölge Adliye Mahkemesince, … Ter. Yat. Yapım ve İnş. A.Ş. tarafından işin anahtar teslim olarak Tav Tepe Akfen Yatırım İnşaat ve İşletme A.Ş.’ye verildiği, emsal mahiyetteki ilgili Bölge Adliye Mahkemesi Dairesinin 2018/1872 Esas ve 2020/781 Karar sayılı kararı sonucu kesinleşen … 14. İş Mahkemesi’nin 2016/255 Esas ve 2018/152 Karar sayılı kararında da sigortalı Zülfi Kaplan’ın geçirdiği iş kazası sonucu vefat etmesi sonucu açılan rücuen alacak davasında davalı … Ter. Yat. Yapım ve İşl. A.Ş.’nin iş sahibi konumuyla kusurunun bulunmadığının tespit edildiği bu kararın temyiz edilmeksizin kesinleşmiş olması gerekçesiyle …Ter. Yat. Yapım ve İnş. A.Ş iş sahibi kabul edilerek kusurunun bulunmadığı, dolayısıyla işbu davada da … Adnan Menderes Havalimanı Mevcut İç Hatlar Terminal Binasının Sökülmesi ve İnşaatı işinin yapımını diğer davalı … Yatırım İnşaat ve İşletme A.Ş.’ye veren …Ter. Yat. Yapım ve İnş. A.Ş yönünden davanın reddine, diğer davalılar yönünden %70 kusur karşılığına göre sorumluluk belirlendiği anlaşılmaktadır.
İstinaf Mahkemesince davalı … Ter. Yat. Yapım ve İnş. A.Ş.’nin temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen benzer dosyada sorumlu tutulmaması iş bu dava açısından bağlayıcı değildir. Bu nedenle …. Ter. Yat. Yapım ve İnş. A.Ş. nin asıl -alt işverenlik açısından tüm yönleriyle durumunun irdelenerek sorumlu olup olmayacağı değerlendirilmeli, yine davalılar arasında asıl işveren – alt işveren ilişkisi veya sözleşmeye konu olan işin, asıl işin bir parçası niteliğinde bulunup bulunmadığı veyahut da anahtar teslimi suretiyle bir işten el çekmek suretiyle işçi çalıştırmaksızın yapılan işlerden olup olmadığı, … Ter. Yat. Yapım ve İnş. A.Ş.’nin yap işlet devret yoluyla, yapım işine devam edip etmediği, yapım işine konu inşaatın tamamlanıp tamamlanmadığı hususları da irdelendikten sonra, toplanan deliller ışığında varılacak sonuca karar verilmelidir.
Bölge Adliye Mahkemesince, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O hâlde, davacı Kurum, davalı … Yatırım İnşaat ve İşletme A.Ş. ve davalı …Min. Müh. İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve … Bölge Adliye Mahkemesi …Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun kabulüne ilişkin kararı kaldırılarak verilen hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: … Bölge Adliye Mahkemesi ….Hukuk Dairesi kararının, yukarıda açıklanan nedenlerle HMK’nun 373/2. maddesi gereği BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde ilgililerine iadesine, dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine 20/12/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.