YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/3114
KARAR NO : 2021/13820
KARAR TARİHİ : 10.11.2021
Bölge Adliye
Mahkemesi : … Bölge Adliye Mahkemesi … Hukuk Dairesi
Dava, iş kazasının tespiti istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine dair verilen karara karşı davacılar avukatı tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, … Bölge Adliye Mahkemesi …. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
… Bölge Adliye Mahkemesi … Hukuk Dairesince verilen kararın, davacılar avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
I-İSTEM:
Davacı vekili dava dilekçesi ile özetle, müvekkillerinin murisi …’ın davalılara ait olan ve davalıların işveren konumunda olduğu çatı söküm işini yaptığı esnada bastığı şeffaf mika etermitin kırılması sonucu düşerek vefat ettiği olayın iş kazası olduğunun tespitini talep etmiştir.
II-CEVAP:
Davalı … cevap dilekçesinde özetle, müttevefayı tanımadığını, kendisinin çatı işi yapılan çarşının inşaatını yaptığı, işin 1-1,5 yıl kadar önce bittiğini, çarşının inşaatı bittikten sonra davalı … ve ortaklarına teslim edildiğini, işin yapımının kendisi ile alakalı olmadığını, çarşıda kendisine ait dükkanlar olsa da, çatı yapım işini kendisinin yapmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı … ve davalı … davaya cevap vermemiştir.
III-MAHKEME KARARI
A-İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk derece Mahkemesince, ceza dosyası, tanık beyanları ve Kurum müfettiş raporu doğrultusunda, davacılar murisi ve davalılar arasında işçi-işveren ilişkisi olmadığı, 5510 sayılı Yasa’nın 13. maddesi uyarınca olayın iş kazası olmadığı gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiş, süresi içerisinde davacılar vekili istinaf isteminde bulunmuştur.
B-BAM KARARI
Bölge Adliye Mahkemesince,”…İlk derece Mahkemesince tanıklar dinlenmiş, davalılar ve olayın asıl görgü tanığı …’ın emniyet, savcılık, Mahkeme ve Kurum müfettişlerine verdikleri ifadeleri incelendiğinde, aşamalarda ifadelerin aynı doğrultuda olduğu, davalı …’ün kazanın meydana geldiği çarşıda nakliye işini yürüttüğü bürosunun bulunduğu, çarşıda faaliyet gösteren başka işyerinin bulunmadığı, diğer davalı …’ın çarşının inşaatını yaptığı ve kendisine ait dükkanların bulunduğu ancak kullanılmadığı, ölen … ve tanık Süphan’ın piyasa hamalı olarak çalıştıkları, daha önce davalı …’in nakliye işlerinde iş oldukça çalıştıkları ancak sigortalı çalışanı olmadıkları, 5510 sayılı Yasa’nın 13. maddesi uyarınca iş kazası olmadığı yönündeki Mahkemenin maddi vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla..” gerekçesiyle davacılar vekilinin istinaf istemi, HMK’nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine, karar verilmiştir.
IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU
Davacılar vekili tarafından kararın bozulması talep edilmiştir.
V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME
Dava, 12/09/2011 tarihinde davalıların da dükkanlarının bulunduğu belirtilen Yenibağlar Çarşısının çatı söküm işi sırasında meydana geldiği iddia edilen olayın iş kazası olduğunun tespitine dayanmakta olup Mahkemece davanın reddine karar verilmiş ise de yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmaya yeterli ve elverişli değildir.
Kaza tarihinde yürürlükte bulunan 5510 sayılı Kanunun 13. maddesinin birinci fıkrasında iş kazası,
a- Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,
b-(Değişik bend:17.04.2008-5754 S.K./8.mad) İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle,
c-Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,
d-(Değişik bend:17.04.2008-5754 S.K./8.mad) Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,
e-Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında, meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen özüre uğratan olaydır.” şeklinde tanımlanmıştır.
Somut olaya dönüldüğünde, mahkemece, yeterince inceleme ve araştırma yapılmadığı, kazaya konu işin kim için yapıldığı bir başka deyişle işverenlik sıfatının belirlenmeden karar verildiği görülmüştür.
Dosyadaki bilgilere göre,73 adet bağımsız dükkanın bulunduğu belirtilen çarşıda, 2 adet dükkanı olduğunu beyan eden … ile çarşının yapım işini gerçekleştirdiğini ve 19 adet dükkanı olduğunu beyan eden …’in davalı olarak gösterildikleri anlaşılmaktadır.
Mahkemece yapılacak iş; kazanın meydana geldiği çarşıda kaç adet dükkan olduğu,mülkiyetlerinin kimlere ait olduğu,kaza tarihinde çarşıda faal olan dükkanların hangilerinin ve kimlere ait olduğu,kazaya neden olan çatı söküm-onarım işinin kimin talimatı ve kimler için yapıldığının,başka bir deyişle sadece davalı …’in kullanımına yönelik olarak mı yoksa çarşının tümünün kullanımına mı yönelik yapıldığının, çarşıda denetim hakkının kimlere ait olduğu,bir yönetiminin olup olmadığı hususları araştırılmak suretiyle işveren/işverenlerin kim olduğu yöntemince araştırılmalı, elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir.
Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik araştırma ve yanılgılı değerlendirme sonucu, yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davacılar vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi … Hukuk Dairesinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: … Bölge Adliye Mahkemesi … Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/1 maddesi gereği kaldırılarak temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacılara iadesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 10/11/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.