YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/4878
KARAR NO : 2021/15905
KARAR TARİHİ : 13.12.2021

Bölge Adliye
Mahkemesi : … Bölge Adliye Mahkemesi …. Hukuk Dairesi

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı fer’i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, … Bölge Adliye Mahkemesi …Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
… Bölge Adliye Mahkemesi … Hukuk Dairesince verilen kararın, fer’i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi

I-İSTEM
Davacı 17.01.2003-10.01.2013 tarihleri arasında davalı işveren nezdinde çalıştığının tespitini talep etti.
II-CEVAP
Davalı şirket davaya cevap vermemiştir.
Fer’i Müdahil SGK Başkanlığı vekili, davacı adına davalı işyerinden 17/01/2003 -15/01/2004 ve 2010/10.ay – 07/11/2012 tarihleri arasında çalıştığının bildirildiğini, davacının iddiasını yazılı belgeler bağlamında somut ve inandırıcı delillerle kanıtlaması gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.
III-MAHKEME KARARI
A-İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk derece mahkemesi, Davanın kısmen kabulüne, …. T.C Kimlik ve 3501199318475 s.s. numaralı davacı …’nın davalı işveren … Teks. Deri San. İth. İhr. Tic. Ltd. Şti.’ne ait 1176557.35 sicil nolu işyerinde 17/01/2003 – 07/11/2012 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle 3532 gün çalıştığı, 1057 günlük çalışmasının Kuruma bildirildiği, 2475 günlük çalışmasının bildirilmediğinin tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar vermiştir.
B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
… Bölge Adliye Mahkemesi, … İş Mahkemesi’nden verilen 09/12/2019 tarih, 2016/531 Esas ve 2019/375 Karar sayılı kararının kaldırılmasına yönelik fer’i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı yasanın 353/1-b.1 hükmü gereğince esasdan reddine karar verilmiştir.
IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ
Fer’i müdahil Kurum vekili, resmi Kurum kayıtlarına dayanmayan eksik inceleme ve araştırma sonucu verilen kararın bozulmasını talep etmiştir.
V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:
Davanın yasal dayanağı 506 sayılı yasanın 79. Maddesi ile 5510 sayılı Kanunun 86/9. maddesidir. 506 sayılı Kanunun 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olması nedeni ile özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.
İnceleme konusu dosyada; Davacı 17-01.2003-10.01.2013 tarihleri arasında çalıştığının tespitini talep etmiş, mahkemece davanın kabulüne, davacının 17.01.2003-07.11.2012 tarihleri arasında çalıştığının tespitine karar verilmiştir.
Somut dosyada; Davacının davalı iş yerinden 2003/3 dönemde 60 gün,2004/1 dönemde 15 gün, 01.10.2010-07.11.2012 tarihleri arasında tam bildiriminin olduğu görülmektedir. Davacının iş yerinde çay ve yemek yapımı işinde çalıştığı yönünde iddiası bulunup, şirket ortağı ve davacının eski eşi olan …’ın da, davacının iş yerinde yemek, çay servisi, temizlik gibi işleri yaptığı, ekonomik sıkıntılar nedeniyle eşi çalıştığı halde sigortasını yatıramadığını beyan ettiği anlaşılmaktadır. Dosyada dinlenen komşu iş yeri tanıkları davacının, iş yerinde çay, temizlik ve personele yemek hazırlama işlerini yaptığını belirtmişlerdir. bordro tanıkları ise iş yerinin iki katlı olduğu, alt katta üretimin yapıldığı, üst katta yönetim bölümlerinin olduğu, kendilerinin alt katta üretim bölümünde çalıştıklarını, üst kata çıktıkları zamanlarda davacıyı gördüklerini, davacının arada iş yerine geldiğini, iş yerinde geldiği zamanlarda yemek ve çay yaptığını beyan etmişlerdir. Komşu iş yeri tanıkları davacının personele de yemek hazırladığı şeklinde beyanda bulundukları halde bordro tanıklarının davacıyı arada üst katta gördükleri yönünde beyanda bulundukları görülmekle tanık beyanları arasında çelişkiler bulunmaktadır. Dosya içerisinde davacının çalışmasına ilişkin yazılı bir belge bulunmamakta olup, davalı işverenlik tarafından davacıya ilişkin bordro da sunulmamıştır.
Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş ise de, yapılan inceleme ve araştırma hüküm kurmaya yeterli ve elverişli değildir. Öncelikle davacının beyanı alınarak iş yerinde yaptığı işlerin neler olduğu, yemek yapma ve çay servisi işinin bütün personele yönelik mi yoksa yönetim bölümünde çalışanlara yönelik mi yapıldığı açıklattırılmalı, buna göre yapılan işin mahiyeti tespit edilmeli, talep edilen dönemi kapsayacak şekilde, mümkünse her dönemde çalışması bulunan bordro tanıkları tespit edilerek uyuşmazlık konusu çalışma ile ilgili ayrıntılı beyanları alınmalı, komşu iş yeri işverenleri ile çalışanları tespit edilerek tanık olarak dinlenilmeli, komşu iş yerleri ve çalışanları ile ilgili kayıtlar celp edilmek suretiyle beyanları denetlenmeli, tanık beyanları arasında oluşan çelişkiler giderilmeli, bu şekilde çalışmanın varlığı ve sürekli olup olmadığı net bir biçimde belirlenmeli, elde edilecek sonuç değerlendirilmek suretiyle hüküm kurulmalıdır.
Mahkemece yukarıda belirtilen hukuki ve maddi olgular göz önünde bulundurulmaksızın eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde karar verilmiş olması, usûl ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O hâlde, fer’i müdahil Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve … Bölge Adliye Mahkemesi …. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: … Bölge Adliye Mahkemesi …. Dairesi kararının HMK’nın 373/1 maddesi gereği kaldırılarak temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 13.12.2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.