YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/7907
KARAR NO : 2021/15251
KARAR TARİHİ : 01.12.2021

Bölge Adliye
Mahkemesi : … Bölge Adliye Mahkemesi …. Hukuk Dairesi

Dava, Kurumun yersiz aylık borcu tahakkuk işleminin iptali, aylıktan yapılan kesintinin iadesi istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen hükme karşı davalı Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, … Bölge Adliye Mahkemesi … Hukuk Dairesince, istinaf başvurusunun kabulüne karar verilmiştir.
… Bölge Adliye Mahkemesi…. Hukuk Dairesince verilen kararın davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
I-İSTEM
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı müvekkilinin 15/04/2010 tarihinde emeklilik emekli olduğunu, 16/09/2011 tarihinde Hacettepe Üniversitesi Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı İktisadi Sosyal Tesis ve İşletmeleri Müdürlüğünde emeklilik sonrası işverenin talebi ve yönlendirmesi üzerine sosyal güvenlik destek primine bağlı kalmak suretiyle tekrar çalışmaya başladığını, müvekkilinin kamuda çalışmasından kaynaklı olarak hak etmediği iddia edilen emekli aylıklarının çekilmiş olması sebebi ile SGK tarafından 95.354,93TL borç tahakkuku gerçekleştirildiğini, müvekkilinin itirazı üzerine 5335 sayılı Kanunun 30. maddesinin 2. fıkrası ile 5510 sayılı Kanunun 96. maddesinin 1. fıkrası sebep gösterilerek itirazın reddedildiğini, Hacettepe Üniversitesi Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı İktisadi Sosyal Tesisinin bütçeden herhangi bir şekilde yardım almayan çalışanlarının ücretini kendi öz gelirlerinden karşılayan, Gelir İdaresi Başkanlığı nezdinde ticari işletme gibi değerlendirilip Kurumlar Vergisi, Katma Değer Vergisi gibi kamu kurumlarının çoğunun muaf olduğu vergilerin yükümlüsü olan bir işletme olduğunu, Kanunun katma bütçeleri yasak kapsamına alınmışsa da bunların işletmelerini yasak kapsamına almadığını, Hak yaratıcı-yararlandırıcı işlemlerin ilgasının hukuka uygun iseler mümkün olmadığını, hukuka aykırı iseler ancak dava açma süresi içerisinde geri alınabileceğini, kabul anlamına gelmemekle birlikte davalı idarenin geriye dönük olarak kendi kusurundan kaynaklanan ödemeleri geri istemesinin hakkaniyetle bağdaşmadığını, dava konusu işlemle davalı idarenin hukuk devletinin temel ilkelerinden biri olan hukuki belirlilik ilkesine aykırı davrandığını, hizmet kusuru teşkil eden hukuki durumun sorumluluğu davalı idarede iken bu sorumluluğun müvekkili üzerine atılmaya çalışıldığını, dava konusu işlemin müvekkilinin mülkiyet hakkını ihlal eder nitelikte olduğunu iptal edilmesi gerektiğini, dava konusu işlemin ve dayanak kanun hükmünün Anayasanın zorla çalıştırma ve angarya yasağını düzenleyen 18. maddesine ve ücrette adalet sağlanması başlıklı 55. maddesine aykırılık teşkil ettiğini belirterek, 15/02/2018 tarihli 20170615014122 belge numaralı dava konusu kurum işleminin iptaline, müvekkilinin emekli aylığından yapılan kesintilerin iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II-CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya karşı cevaplarını bildirmeleri için ilgili teknik ünitelerden elde edilecek bilgi ve belgelere ihtiyaç duyduklarını, henüz dava ile ilgili bilgi ve belgelerin tarafına ulaşmadığından esas hakkında cevap verme haklarını saklı tutuklarını beyanla öncelikle görev,yetki derdestlik, husumet ve hak düşürücü süre gibi ilk itirazlar ile zamanaşımı defi yapılmış sayılmalarını, davanın reddini istemiştir.
Müdahil vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı … tarafından, davalı … aleyhine mahkemenizde açılan davanın, Üniversiteleri Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı İktisadi İşletme Müdürlüğüne ihbarı yapılmış ise de, Sağlık Kültür Daire Başkanlığının tüzel kişiliği bulunmadığından tüzel kişiliği temsilen ihbarın Hacettepe Üniversitesi Rektörlüğüne yapılması gerektiği, Üniversiteleri iktisadi İşletmeler Müdürlüğü 2004 yılında sigorta dosyası açtırmış o günden itibaren Sgk’ya verilmesi gereken işe giriş, işten ayrılış ve aylık prim ve hizmet belgelerini düzenli olarak Sgk’ya bildirim yaptığı, Adil Sarının işletmemize başvuru yapmış ve işe alınmış, 15.09.2011 tarihinde 16.09.2011 tarihli işe girişi işe giriş bildirgesi ile Sgk’ya bildirildiği, Adil Sarının çalıştığı dönemlerle ilgili olarak Sgkya her ay düzenli olarak SGDP’ne ait aylık prim ve hizmet belgeleri düzenli olarak verildiğini, Sgk’nın bu verilen SGDP’ne ait aylık prim ve hizmet belgelerini görmesine rağmen 5-6 yıl herhangi bir işlem yapmadığını, İşletmemizin Sgk yönünden 5335 sayılı kanunun 30. maddesi kapsamında olduğundan bahisle 5-6 yıl sonra dava konusu işlemin tesis edilmesiyle davacının mağdur edileceğini, işletmemizin 5335 sayılı kanunun 30. maddesi girdiği düşünülüyorsa neden bu güne kadar işlem yapılmadığı, bu kapsama girdiğimize ilişkin işletmemizle ilgili diğer devlet kurumlarından herhangi bir araştırma yapılmadan söz kunusu madde ile ilgili dava konusu işlemin tesis edilmesi telafisi imkansız mağduriyetlere neden olacağını, işletmemiz ve SGDP’ye bağlı …’nın mağduriyet yaşamaması için , işletmemizin durumunun diğer kamu kurumları ile detaylı olarak yapılacak araştırmanın sonucunda resmi belgeler ile kanıtlanması ve bu sonuca göre işlemlerin devam etmesi gerektiği, 6100 sayılı hukuk mahkemeleri kanunun 66. Maddesi uyarınca üçüncü kişilerin davayı kazanmasında hukuki yararı bulunan taraf yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla davaya müdahale edebileceği hükme bağlandığı ve anılan hüküm uyarınca davaya müdahale talebinde bulunmamız zorunlu olduğu doğduğunu bildirmiştir.
III-MAHKEME KARARI
A-İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk derece mahkemesince; “1-Davanın kabulüne, 2-Dava konusu işlemin iptaline, 3-Davacının aylığından yapılan kesintinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,” şeklinde karar verilmiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ:
Davalı kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; Yerel mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğu, Davacının çalışmasının madde kapsamında olduğu, kurum işlemlerinin yerinde olduğu, Davanın reddine karar verilmesi gerektiği, Mahkemece verilen red kararının hatalı olduğu, gerekçeleri ve re sen tespit edilecek gerekçelerle mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir
B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
Bölge adliye mahkemesince, “Davalı kurum vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine,” karar verilmiştir.
IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU NEDENLERİ
Davalı Kurum vekili tarafından davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne hükmedilmesinin hatalı olduğunu beyanla kararın bozulmasını istemiştir.
V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE ESASIN İNCELEMESİ
Uyuşmazlık, yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra Hacettepe Üniversitesi Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı İktisadi ve Sosyal Tesis ve İşletmeleri Müdürlüğü bünyesinde çalışan davacının bu çalışmasının 5335 sayılı Yasa kapsamında kalıp kalmadığı noktasında toplanmaktadır.
Eldeki dosya kapsamından; davacı …’nın 15/04/2010 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı almakta iken 16/09/2011-31/01/2017 tarihleri arasında kamu işyerinde (Hacettepe Üniversitesi) çalışmasından dolayı 2017/25 sayılı Genelgeye göre 17/01/2012-17/01/2017 arası fuzuli ödenen aylıklar için borç kaydı oluşturulup 5510 sayılı Kanunun 96.maddesinin 1.fıkrasının (b) bendine göre tahsili için Mali Hizmetler Sosyal Güvenlik Merkezine yazıldığının ve adı geçenin aylıklarından 2018/Mart ayından itibaren muhasebe kesintisi yapıldığı, her ne kadar davalı kurumun ve Hacettepe Üniversitesi’nin cevani yazılarında; işyerinde SGDP’ye bağlı personel çalıştırıldığı, işyeri mahiyet kodunun “3” olduğu, kütüğünde 5335 sayılı Kanunun 30 maddesi kapsamında olmadığı, işletmenin bütçeden pay ve yardım almadığını, işletmenin giderlerini kendi gelirleri ile karşıladığı yönünde bilgiler verilmiş ise de bu yazıların bağlayıcı olmadığı, mahkemece uyuşmazlığı aydınlatmaya yeterli delillerin toplanmadığı, eksik inceleme ve araştırma sonucu karar verildiği anlaşılmaktadır.
Davanın yasal dayanağı, 5335 sayılı Kanun’un 30/2 maddesi “Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik veya yaşlılık aylığı alanlar bu aylıkları kesilmeksizin; genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, döner sermayeler, fonlar, belediyeler, il özel idareleri, belediyeler ve il özel idareleri tarafından kurulan birlik ve işletmeler, sosyal güvenlik kurumları, bütçeden yardım alan kuruluşlar ile özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıkları ile müessese ve işletmelerinde ve sermayesinin %50’sinden fazlası kamuya ait olan diğer ortaklıklarda herhangi bir kadro, pozisyon veya görevde çalıştırılamaz ve görev yapamazlar.” düzenlemesini içerir.
Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında, mahkemece dava konusu işyerinin niteliği belirlenerek işyeri nezdinde geçen çalışmanın 5335 sayılı Kanun’un 30/2 maddesi kapsamında olup olmadığı araştırılmak suretiyle, uyuşmazlık konusu husus yeniden usulünce incelenip, yapılacak değerlendirme sonucuna göre karar verilmelidir.
O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve … Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun kabulüne ilişkin kararı bozulmalıdır.
SONUÇ: … Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi kararının yukarıda açıklanan nedenlerle HMK’nın 373/2 maddesi gereği BOZULMASINA, dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 01.12.2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.