YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/6638
KARAR NO : 2021/15136
KARAR TARİHİ : 01.12.2021

Bölge Adliye
Mahkemesi : … Bölge Adliye Mahkemesi …Hukuk Dairesi

Dava, ödeme emirlerinin iptali istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı davalı Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine,…Bölge Adliye Mahkemesi…. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
…Bölge Adliye Mahkemesi …. Hukuk Dairesince verilen kararın, davalı kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
I-İSTEM
Davacı vekili, borcun zamanaşımına uğradığını beyanla, davalı kurum tarafından gönderilen 55 adet ödeme emirlerinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
II-CEVAP
Davalı kurum vekili, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III-MAHKEME KARARI İLK DERECE MAHKEME KARARI
“1-Davanın kısmen kabulü, kısmen reddi ile,
Davacı adına düzenlenen 2007/16549 sayılı ödeme emrinin 2006/12-2007/03-04 prim
Davacı adına düzenlenen 2007/16550 sayılı ödeme emrinin 2006/12-2007/03-04 işsizlik primi
Davacı adına düzenlenen 2007/16551 sayılı ödeme emrinin 2006/12-2007/03-04 damga vergisi,
Davacı adına düzenlenen 2008/011817 sayılı ödeme emrinin 2007/5-12 prim
Davacı adına düzenlenen 2008/011818 sayılı ödeme emrinin 2007/5-12 işsizlik primi
Davacı adına düzenlenen 2008/011819 sayılı ödeme emrinin 2007/5-12 damga vergisi,
Davacı adına düzenlenen 2012/014709 sayılı ödeme emrinin 2008/1-12 ve 2009/01 prim
Davacı adına düzenlenen 2012/014709 sayılı ödeme emrinin 2009/2-12 prim
Davacı adına düzenlenen 2012/014709 sayılı ödeme emrinin 2011/1 prim
Davacı adına düzenlenen 2012/014709 sayılı ödeme emrinin 2011/2-9 prim
Davacı adına düzenlenen 2012/014710 sayılı ödeme emrinin 2008/1-12 ve 2009/1 işsizlik primi
Davacı adına düzenlenen 2012/014710 sayılı ödeme emrinin 2009/2-12 işsizlik primi
Davacı adına düzenlenen 2012/014710 sayılı ödeme emrinin 2011/1 işsizlik primi
Davacı adına düzenlenen 2012/014710 sayılı ödeme emrinin 2011/2-9 işsizlik primi
Davacı adına düzenlenen 2012/015769 sayılı ödeme emrinin 2011/10-12 prim
Davacı adına düzenlenen 2012/015770 sayılı ödeme emrinin 2011/10-12 işsizlik primi
Davacı adına düzenlenen 2012/015771 sayılı ödeme emrinin 2008/1-12, 2009/1-12 ve 2011/1-12 damga vergisi
Davacı adına düzenlenen 2012/020858 sayılı ödeme emrinin 2011/5 İPC
Davacı adına düzenlenen 2012/020906 sayılı ödeme emrinin 2012/1-2 prim
Davacı adına düzenlenen 2012/020907 sayılı ödeme emrinin 2012/1-2 işsizlik primi
Davacı adına düzenlenen 2012/020908 sayılı ödeme emrinin 2012/1-2 damga vergisi
Davacı adına düzenlenen 2012/02852 sayılı ödeme emrinin 2012/3 prim
Davacı adına düzenlenen 2012/02853 sayılı ödeme emrinin 2012/3 işsizlik primi
Davacı adına düzenlenen 2012/02854 sayılı ödeme emrinin 2012/3 damga vergisi
Davacı adına düzenlenen 2012/040887 sayılı ödeme emrinin 2012/4-9 prim
Davacı adına düzenlenen 2012/040888 sayılı ödeme emrinin 2012/4-9 işsizlik primi
Davacı adına düzenlenen 2012/040889 sayılı ödeme emrinin 2012/4-10 damga vergisi
Davacı adına düzenlenen 2013/036763 sayılı ödeme emrinin 2012/10-12 prim
Davacı adına düzenlenen 2013/036764 sayılı ödeme emrinin 2012/10-12 işsizlik primi
Davacı adına düzenlenen 2013/036765 sayılı ödeme emrinin 2012/10-12 damga vergisi
Davacı adına düzenlenen 2015/018532 sayılı ödeme emrinin 2015/1-5 prim
Davacı adına düzenlenen 2015/018533 sayılı ödeme emrinin 2015/1-5 işsizlik prim
Davacı adına düzenlenen 2015/018534 sayılı ödeme emrinin 2015/1-5 damga vergisi
Davacı adına düzenlenen 2015/028886 sayılı ödeme emrinin 2015/6-10 prim
Davacı adına düzenlenen 2015/028887 sayılı ödeme emrinin 2015/6-10 işsizlik primi
Davacı adına düzenlenen 2015/028889 sayılı ödeme emrinin 2015/6-10 damga vergisi
Davacı adına düzenlenen 2017/018546 sayılı ödeme emrinin 2015/11-12 ve 2016/1-10 prim
Davacı adına düzenlenen 2017/018547 sayılı ödeme emrinin 2015/11-12, 2016/1-12 ve 2017/1-7 işsizlik primi
Davacı adına düzenlenen 2017/018548 sayılı ödeme emrinin 2015/11-12, 2016/1-12 ve 2017/1-5 damga vergisi sayılı ödeme emirlerinin iptaline, davacının borçlu olmadığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine” karar verilmiştir.
B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
“1-Yerel mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına yönelik fer’i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353-(1)-b.1 maddesi gereğince esastan reddine” karar verilmiştir.
IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:
Davalı kurum vekili, davanın reddi gerektiğini beyanla, davaya konu kararın bozulmasını talep etmiştir.
V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI:
İnceleme konusu dosyada; davacıya, dava dışı …Sulama Birliği’ne ait prim, işsizilik sigortası primi, damga vergisi ve idari para cezalarına ilişkin ödeme emirlerinin tebliğ edildiği, ödeme emirleri ve tebliğlerine ilişkin belgelerin okunaklı olmadığı, davanın 13.11.2017 tarihinde açıldığı, idari para cezaları ile ilgili olarak başlatılan hukuki prosedür araştırılmaksızın mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verildiği anlaşılmaktadır.
1)Tüzel kişi işverenlerin ortak ve yetkililerinin kamu alacaklarından sorumluluğu, 6183 sayılı Kanunun 35, mükerrer 35, mülga 506 sayılı Kanunun 80. ve bazı maddeleri dışında 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanunun 88. maddesinde düzenlenmiştir.
506 sayılı Kanunun 80/12 maddesi, “Sigorta primlerini haklı sebepleri olmaksızın, birinci fıkrada belirtilen süre içerisinde tahakkuk ve tediye etmeyen kamu kurum ve kuruluşların tahakkuk ve tediye ile görevli kamu görevlileri mesul muhasip, sayman ile tüzelkişiliği haiz diğer işverenlerin üst düzeydeki yönetici veya yetkilileri kuruma karşı, işverenleri ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur.” hükmünü öngörmüş, 5510 sayılı Kanunun 88/20 maddesi de bazı farklar dışında anılan maddeye paralel düzenleme getirmiş olup, “Kurumun sigorta primleri ve diğer alacakları haklı bir sebep olmaksızın bu Kanunda belirtilen sürelerde ödenmez ise kamu idarelerinin tahakkuk ve tediye ile görevli kamu görevlileri, tüzel kişiliği haiz diğer işverenlerin şirket yönetim kurulu üyeleri de dahil olmak üzere üst düzeydeki yönetici veya yetkilileri ile kanuni temsilcileri Kuruma karşı işverenleri ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur.” hükmünü öngörmüştür.
Somut olaya dönüldüğünde, eldeki davada, davacı adına düzenlenen ödeme emirlerinin bir kısmının idari para cezasına ilişkin olduğu görülmekle, bu ödeme emirleri bakımından davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 140. maddesi olup gerek anılan maddede, gerekse 5510 sayılı Kanun’un 102. maddesinde, işverenin kanunla düzenlenen yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde idari para cezası ile sorumlu olacağı düzenlenmiştir. Ancak, idari para cezası, neticede bir cezai yaptırım olup, cezaların şahsiliği ve kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkelerine göre, asıl borçlu şirket hakkında düzenlenen idari para cezasından, temsil ve ilzama yetkili kişi sıfatı ile hareket edenlerin şahsen sorumlu tutulamayacağı belirgindir.
Hal böyle olunca, öncelikle, Kurum tarafından bizzat davacıya yönelik düzenlenen idari para cezası kararı bulunup bulunmadığı araştırılarak, varlığı halinde, 506 sayılı Kanunun 140. maddesi hükmü gözetilerek uyuşmazlık çözüme kavuşturulmalıdır. “Kurumca verilecek idari para cezaları” başlığını taşıyan 140’ıncı madde, idari para cezaları, cezayı uygulayacak makam, cezaya itiraz ve itirazı inceleyecek merci ile itiraz üzerine verilen karara karşı ilgililerce başvurulacak yargı yolu ve zamanaşımı konusunda düzenleme içermektedir. İdari para cezasına karşı fiilin işlendiği tarihteki yasal düzenlemeye göre süresi içinde Kuruma itiraz edilmemesi veya itirazın reddine karar verilmesi halinde yine süresi içinde ilgili Mahkemeye dava açılmaması ya da ilgili Mahkemece itirazın reddine karar verilmesi hallerinde idari para cezası kesinleşir ve Kurum alacağına dönüşür. Kesinleşen idari para cezasına karşı İş Mahkemesinde menfi tespit ve itiraz davası açılamaz.
Eldeki davada, Mahkemece, öncelikle davacıya gönderilen ödeme emirlerinin okunaklı olmaması nedeniyle denetlenemediğinden okunaklı örnekleri celbedilmeli, davacıya yönelik düzenlenen idari para cezalarının varlığı halinde, yukarıda açıklanan prosedür çerçevesinde, 506 sayılı Kanun’un 140. maddesi uyarınca başlatılmış prosedürün bulunup bulunmadığı araştırılmalı, varlığı saptandığında idari para cezasının kesinleşmesi olgusu bekletici sorun yapılarak idari para cezalarının kesinleşip kesinleşmediği belirlenmeli, yapılacak araştırma sonucu, davacıya yönelik düzenlenen idari para cezası kararının bulunmadığının belirlenmesi halinde ise, cezaların şahsiliği ve kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkelerine göre, asıl borçlu şirket hakkında düzenlenen idari para cezasından davacının şahsen sorumlu olmayacağı gözetilerek, varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir.
O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve … Bölge Adliye Mahkemesi…. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: … Bölge Adliye Mahkemesi…. Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/1 maddesi gereği kaldırılarak temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 01.12.2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.