YARGITAY KARARI
DAİRE : 21. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2010/9601
KARAR NO : 2012/5093
KARAR TARİHİ : 02.04.2012

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, haksız tahsil edilen meblağın tahsil tarihinden itibaren faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
K A R A R
1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine.
2-Dava; davacı … AŞ.’nin davalı Kuruma ödediği 172.764,00 TL’nin ödeme tarihinden itibaren faiziyle birlikte tahsili istemine ilişkindir.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacı … AŞ.’nin 5510 sayılı Yasa ile getirilen %5 teşvik primi uygulamasından yararlanmak için davalı Kurum’a başvurduğu, davalı Kurum’un ise davacının ana işveren olarak borcu bulunmamasına rağmen davacının aracıları olan …-… Metal Sanayi ve … AŞ.’nin borçları bulunduğu ve borçlar ödenmediği sürece hazine yardımından yararlanılamayacağını bildirdiği, davacının bu nedenle ihtirazi kayıt koyarak 19.11.2008 tarihinde 172.764,00 TL ödediği, … AŞ. ile davacı … AŞ. arasında imzalanan 12.04.2000 tarihli sözleşme ile … AŞ. tarafından davacı … AŞ.’nin enerji tesisleri kuvvet santralinin yapılması hususunda anlaşıldığı, yine … AŞ. ile imzalanan 20.06.2000 tarihli sözleşme ile “ Katkı malzemesi bunkerlerine ait besleyiciler bölgesinde ve çevresinde bulunan yaklaşık 800 ton toz parça ve diğer atık malzemenin …’ce onaylanacak yöntemle bu bölgeden çıkarılması ve kamyonlara yüklenerek … tarafından gösterilecek yere tahliye edilmesi ” hususunda anlaşıldığı, …-… Metal Sanayi tarafından ise davacı … AŞ.’nin çatı ve cephe kaplaması işinin yapıldığı, aynı mahkemenin 2001/69 E, 2001/201 K sayılı dosyasında … AŞ.’nin davalı … aleyhine …-… Metal Sanayi firmasının prim borcundan dolayı gönderilen ödeme emrinin iptali için dava açıldığı, yapılan yargılama sonucu …-… Metal Sanayi firmasının davacı şirketin alt işvereni olmadığı belirtilerek davanın kabulü ile ödeme emrinin iptaline karar verildiği ve kararın Yargıtay incelemesinden geçerek onanarak kesinleştiği anlaşılmaktadır.
Gerek 4857 sayılı Yasanın 2/6 ve gerekse 5510 sayılı Yasa’nın 12/son maddesi ile yürürlükten kalkan Sosyal Sigortalar Kanununun 87/2. maddesinde; aracının hukuksal açıdan tarifi yapılmış kimlerin aracı veya halk arasındaki deyimi ile “taşeron” sayılacağı belirlenmiştir. Buna göre; aracıdan bahsedilebilmek için; öncelikle üst işveren ve bunun tarafından ortaya konulan bir iş olmalı ve görülmekte olan bu işin bölüm ve eklentilerinden bir iş alt işverene devredilmelidir. Çoğu kez bina inşaat işlerinde görüldüğü gibi, ana binayı veya asıl işi bitirmekle yükümlü bir işveren, bu işin doğrama, döşeme, su tesisatı gibi bölümlerini aracılara devretmektedir. Bu gibi durumlarda üst-alt işveren ilişkisinden söz edilebilir. Buna karşı, bir işin bütünüyle bir işverene devri durumunda veya anahtar teslimi denilen biçimde işin verilmesi durumunda, artık üst-alt işveren ilişkisi ortada bulunmamaktadır. Arsanın veya binanın salt maliki olmak ve ihale makamı olarak işi bütünüyle devretme durumlarında, ortada aracı denilen kurumdan söz edilemez. Çünkü burada iş tamamıyla ve bütün olarak bağımsız bir işverene devredilmektedir.
Somut olayda; …-… Metal Sanayi firmasının davacı … AŞ.’nin “ çatı ve cephe kaplaması ” işini yaptığı, bu hukuki ilişkide yukarıda belirtilen ilkeler ışığında alt-üst işveren ilişkisinin bulunmadığı, bu firma hakkındaki ödeme emrinin de mahkeme kararı ile iptal edildiği anlaşılmaktadır. Ancak her ne kadar yine davacı ile … AŞ. arasında imzalanan 12.04.2000 tarihli sözleşmeye konu iş nedeniyle alt-üst işveren ilişkisi bulunmamaktaysa da … AŞ. ile imzalanan 20.06.2000 tarihli sözleşme nedeniyle … AŞ.’ye ait “ sinter tesisi katkı malzemesi bunkerleri platformunun temizlenmesi ” işinin yapılmasının taahhüt edildiği, sözleşme metninden işin anahtar teslim olmayıp tümden devrinin de söz konusu olmadığı, malzemenin “ …’ce onaylanacak yöntemle ” ve “ …’in göstereceği yere ” döküleceğinin anlaşılması ve yapılacak işin … Aş.’nin asıl işinin bir parçası olması karşısında … ile … AŞ. arasında bu sözleşme açısından alt-üst işveren ilişkisi bulunduğu gözardı edilerek yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 02/04/2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.