YARGITAY KARARI
DAİRE : 21. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2011/11411
KARAR NO : 2012/11999
KARAR TARİHİ : 25.06.2012
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde Nisan 2001-09/08/2007 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalılardan Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
K A R A R
1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,
2-Dava, davacının Nisan 2001 – 9.8.2007 tarihleri arasında davalı işverenlere ait iş yerinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece, davanın kabulü ile davacının davalı …. Şti.’ne ait işyerinde 1.6.2001-17.10.2006 tarihleri arasında, davalı… Dep. Pet. Tur. Gıda Otom. Taş. Tah. San. Tic. Ltd. Şti.’ne ait işyerinde ise 17.10.2006-9.8.2007 tarihleri arasında asgari ücretle çalıştığının tesbitine karar verilmiş ise de bu sonuca eksik araştırma ve inceleme ile gidilmiştir.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davalı işverenlerden 1135523 sici numaralı… Dep. Pet. Tur. Gıda Otom. Taş. Tah. San. Tic. Ltd. Şti.’den, davacının 9.8.2007 – 31.8.2007 tarih aralığındaki 23 gün çalışması bildirilmiştir. Davalılardan… Dep. Pet. Tur. Gıda Otom. Taş. Tah. San. Tic. Ltd. Şti. 6.9.2006’da tescil edilmiş, 17.10.2006 tarihinde de 506 sayılı Kanun kapsamına alınmıştır. MNH Ltd. Şti. de 1.6.2001’de tescil edilmiştir. 7.6.2007 tarihli müfettiş raporunda; “davacının 17.10.2006 tarihinden itibaren davalı işyerinde çalıştığı, davalı işyerinde, 26.6.2001 tarihinden itibaren MNH Petrol Ürünleri Gıda İnşaat Oto. Tur. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. ünvanlı işverenin faaliyete başladığı, kurucularının; Muhammet Nurettin Hatipoğlu, İsmail Arslan, Hamdi Özbek, Murat Özbek olduğu, 17.3.2003 tarihinden itibaren … Otogaz Otomotiv İnş. Tur. Taş. Taah. San. Ltd. Şti. unvanlı işverenin faaliyet gösterdiği, kurucularının, Mustafa Hançerli, Mustafa Aybars Uyanık, Muzaffer Özel ve Ümit Ozan olduğu, 17.10.2006 tarihinden itibaren… Dep. Pet. Tur. Gıda Otom. Taş. Tah. San. Tic. Ltd. Şti.’ne devredildiği, kurucularının Muzaffer Özel, Ali Ulvi Aybar ve Erol Kalender olduğu” belirtilmiştir. Dava konusu döneme ilişkin bordrolardan … Dep. Pet. Tur. Gıda Otom. Taş. Tah. San. Tic. Ltd. Şti.’ne ait 2006/10,11, 12 ve 2007/1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. dönemlere ilişkin bordroların mevcut olduğu, diğer dönemlere ilişkin bordroların olmadığı, dinlenen tanıklardan Abidin Yoldaş ile İbrahim Topsakal’ın 17.10.2006 – 10.6.2007 tarihleri arasında davalı… Dep. Pet. Tur. Gıda Otom. Taş. Tah. San. Tic. Ltd. Şti.’de çalışmaları olduğu, tanıkların dava konusu dönemin tamamını kapsayacak şekilde çalışmalarının olmadığı tespit edilmiştir. Buna göre tanıkların beyanlarının, davacının davalı işverenlerden 1135523 sici numaralı… Dep. Pet. Tur. Gıda Otom. Taş. Tah. San. Tic. Ltd. Şti.’deki çalışmasını ispat açısından yeterli olduğu, ancak davalı …. Şti.’deki çalışmasına dayanak olacak yeterlilikte olmadığı açıktır.
–/–
–2–
Uyuşmazlık, somut olayda 1.6.2001-17.10.2006 tarihleri arasına yönelik tesbit istemi yönünden fiili çalışma olgusunun yöntemince kanıtlanmış olup olmadığı, mahkemece bu yönde yapılan inceleme ve araştırmanın hükme yeterli bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.
Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa’nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa’nın 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de, davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay’ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.
Mahkemenin bu tür davaların kişilerin sosyal güvenliğine ilişkin olması ve kamu düzenini ilgilendirdiğini göz önünde tutarak gerektiğinde; doğrudan soruşturmayı genişletmek suretiyle ve olabildiğince delilleri toplaması gerekmektedir. Bu yön, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555, 5.2.2003 gün 2003/21-35-64, 15.10.2003 gün 2003/21-634-572, 3.11.2004 gün 2004/21-480-579 ve 2004/21-479-578, 10.11.2004 gün 2004/21-538 ve 1.12.2004 gün 2004/21-629 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır.
Somut olayda; mahkemece davacının 17.10.2006 – 9.8.2007 tarihleri arasında davalı… Dep. Pet. Tur. Gıda Otom. Taş. Tah. San. Tic. Ltd. Şti.’ne ait işyerinde asgari ücretle çalıştığının tesbitine karar verilmesi doğrudur. Ancak, 1.6.2001-17.10.2006 tarihleri arasında MNH Ltd. Şti.’de geçtiği kabul edilen hizmet tesbiti talebi yönünden, açıklanan şekilde fiili çalışmanın varlığının yöntemince araştırılmadan, uyuşmazlık konusu dönemin tamamında çalışması bulunmayan tanıkların beyanı ile yetinilerek sonuca gidilmiş olması isabetsiz olmuştur. Ayrıca davalı işyerinin 17.3.2003 tarihinden itibaren … Otogaz Otomotiv İnş. Tur. Taş. Taah. San. Ltd. Şti. unvanlı işveren tarafından işletilmesi, bu şirketin ortakları ile davalı …. Şti’nin ortaklarının farklı olması, iki şirket arasındaki ilişkinin açıklanamamış olması karşısında, davacın 17.3.2003 tarihinden sonra da davalı …. Şti’de çalıştığının kabulüne karar verilmesi de hatalı olmuştur.
Yapılacak iş, davalı işyerinin 17.3.2003 tarihinden itibaren dava dışı … Otogaz Otomotiv İnş. Tur. Taş. Taah. San. Ltd. Şti. unvanlı işveren tarafından işletilmesi ve tanıkların … Otogaz Otomotiv İnş. Tur. Taş. Taah. San. Ltd. Şti’nin isminin… Dep. Pet. Tur. Gıda Otom. Taş. Tah. San. Tic. Ltd. Şti. olarak değiştiği şeklindeki beyanları karşısında; davalı işyerini işleten işverenler arasındaki ilişkiyi ortaya koyup, sorumlu oldukları dönemi tespit etmek, sonra ihtilaflı döneme ilişkin tüm dönem bordrolarını getirmek ve bu bordrolarda ihtilaflı dönemin tamamında kayıtlı ve tarafsız tanıklar saptanarak bunların bilgilerine başvurmak, tanıkların dava konusu dönemde çalışmasının olup olmadığını denetlemek için tanıkların hizmet cetvellerinin getirtmek, bordrolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya beyanları ile yetinilmediği takdirde, Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları; yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde kanıtladıktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 25/06/2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.