YARGITAY KARARI
DAİRE : 21. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2012/17651
KARAR NO : 2012/18022
KARAR TARİHİ : 30.10.2012
Davacı … Vek. Av. … ile davalı Kurum Vek. Av. … aralarındaki tespit davası hakkında Ereğli/Konya 1. Asliye Hukuk İş Mahkemesince verilen 19/12/2011 gün ve 2011/380-597 sayılı kararın süreden reddine ilişkin dairemizin 02/07/2012 gün ve 2012/8664-2689 sayılı ilamına karşı davalı vekili tarafından süresi içinde karar düzeltme maddi hatanın düzeltilmesi yoluna başvurulmuş olmakla dosya incelendi. Gereği konuşulup düşünüldü:
K A R A R
1-Davacı, Dairemizin 2.7.2012 gün ve 2012/8664 Esas, 2012/12689 Karar sayılı temyiz dilekçesinin süreaşımı yönünden reddine ilişkin kararında maddi yanılgı olduğu gerekçesi ile Dairemiz kararının düzeltilmesini istemiştir.
İş Mahkemesi kararlarına karşı karar düzeltme yoluna başvurulması mümkün bulunmamasına karşın maddi hataya dayalı kararların düzeltilmesi Dairemizin yerleşmiş uygulamalarındandır.
Somut olayda; davacının, yüzüne karşı 19.12.2011 tarihinde verilen yerel mahkeme kararını, 22.12.2011 tarihinde elektronik imza ile imzalı dilekçesi ile UYAP ortamında temyiz etmesi karşısında, maddi yanılgıya düşülerek davalı Kurum vekilinin temyiz dilekçesinin süre aşımı yönünden reddine şeklinde karar verildiği anlaşılmış olmakla maddi hattanın giderilmesi gerekmiştir.
Bu nedenlerle, Dairemizin 2.7.2012 gün ve 2012/8664 Esas, 2012/12689 Karar sayılı temyiz dilekçesinin süreaşımı yönünden reddine kararı kaldırılarak dosyanın esası incelendi
2-Davacı, 2926 Sayılı Yasaya göre … … sigortalısı olduğunun tespitini ve 6111 sayılı Kanundan faydalandırılmasını istemiştir.
Mahkemece tespite ve 6111 sayılı Kanundan yararlandırılmasına karar verilmiş ise de, hüküm dosya kapsamındaki belgelere uygun bulunmamaktadır.
Davanın yasal dayanağını oluşturan 2926 Sayılı Yasada, 506 Sayılı Yasanın 79. maddesindeki gibi, geçmiş … … hizmetlerinin tespitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. Anılan yasanın 5. maddesinde, 7. maddede belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin, kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı belirtilmiştir. Yasanın 10. maddesindeki kayıtlar Kurum tarafından yapılacak olan tescil işlemleri için uygulama alanı bulmaktadır.
Yargıtay’ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş kararları; Kurumun prim alacaklarını … Kurulu kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi halinde, …’un prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re’sen kayıt ve tescil etmemesi, yasanın kendisine yüklediği re’sen tescil yükümlülüğüne aykırılık teşkil ettiğinden, prim tevkifatının yapıldığı tarihi izleyen aybaşından itibaren sigortalı olarak kabulü gerektiği yönündedir.
İlk prim kesintisini izleyen yıllarda prim kesintisi veya ürün tesliminin gerçekleştiğinin belirlendiği durumlarda, bu yıllar için de tespit kararı verilmesi gerekmektedir.
… … sigortalılığının temel koşulu 2926 sayılı Yasanın 2/1 ve 3/b maddelerinde belirtildiği gibi, tarımsal faaliyette bulunmaktır. Prim tevkifatına dayalı tespit davasında, salt ziraat odası ve kooperatif kaydı gibi belgelerin bulunması, davanın kabulü için yeterli değildir. Tarımsal faaliyetin sürdüğünün, faaliyete ilişkin olarak hangi tarımsal ürünlerin üretildiği, nereye satıldığı veya teslim edildiği gibi hususlar da somutlaştırılarak belirlenmelidir. Prim tevkifatı ve ürün tesliminin, bir-iki yıl dışında süreklilik arzettiği hallerde de, tarımsal faaliyetin sürekli olduğu kabul edilebilir.
Prim kesintisinin bulunmadığı yıllarda, tarımsal faaliyetin saptanması bakımından, ürünlerin ne şekilde değerlendirdiğini ortaya koymak, davacının tarımsal faaliyete elverişli taşınmazlarının bulunup bulunmadığını araştırmak, tarımsal faaliyetin taşınmazların kiralanması suretiyle yürütüldüğü iddia ediliyor ise, bu konuda taşınmazların kimden, hangi yıllar için kiralandığı, hangi tarımsal ürünlerin üretimi için faaliyette bulunulduğu, kiralayan kişinin … … sigortalılığının bulunup bulunmadığı, kiracının kiralama yoluyla tarımsal faaliyetini yürütmeye elverişli tarımsal alet edevatının bulunup bulunmadığı gibi ayrıntılı araştırma yapmak, gerektiğinde tarımsal faaliyetin yapıldığı iddia edilen dönemdeki muhtar ve azaların bilgilerine başvurmak, özetle, … faaliyetinin devam edip etmediğini hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde ortaya koymak ve sonucuna göre hüküm kurmak gerekir.
Mahkemece, yukarıda belirtilen hususlara uygun ayrıntılı araştırma yapılmadan 1.1.1999 – 20.4.2011 dönemi için tesbite karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 30.10.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.