YARGITAY KARARI
DAİRE : 13. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2007/2175
KARAR NO : 2007/6136
KARAR TARİHİ : 03.05.2007
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
Taraflar arasındaki uyarlama davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.
KARAR
Davacı,23.8.1999 tarihli tarihli dava dilekçesi ile davalıya ait oteli yapılan ihale sonucu kiraladığını,1.5.1998 başlangıç tarihli,15 yıl süreli kira sözleşmesinde %7 artışlı ve yıllık 770.000 Amerikan Doları olarak karalaştırıldığını ,ancak sözleşmenin yapılmasından sonra değişen ekonomik koşullar ve özellikle dolar kurunda meydana gelen beklenmedik artış karşısında taşınmaza yaptığı iyileştirmelerin değeri de dikkate alınarak kira bedelinin yıllık 255.000 Amerikan Dolarının Türk Lirası karşılığı olarak uyarlanması ve sonraki yıllar içinde Türk Parası olarak,her yıl tesbit edilecek bir esas dahilinde yıllık kira bedelinin uyarlanmasını,ayrıca tesisten faydalanma konusunda davalıya sözleşme ile tanınan hakların sınırlandırılarak uyarlanmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı davanın reddini dilemiştir.
Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, davalı vekilinin talebi üzerine verilen tavzih kararı davalı tarafça temyiz edilmiştir.
Mahkemece 15.3.2002 tarihli kararla yıllık kira bedelinin 24.8.1999 tarihi itibarıyla 601.812 Amerikan Doları olarak uyarlanmasına,18.maddedeki toplantı salonunun kullanılması ile ilgili olarak ,20 toplantıya kadar bedelsiz kullanma,sonrası için %50 indirimli olarak kullanılması olarak uyarlanmasına karar verilmiş,kararın taraflarca temyizi üzerine dairenin 2002/7972-1225 esas ve karar sayılı ve 15.11.2002 tarihli bozma ilamında özetle;davacının tüm davalının sair temyiz itirazlarının reddine, uyarlama davası ile kira parasının günün ekonomik koşullarına intibak ettirilmesi sağlanmış olup,sözleşmenin kira parası dışındaki diğer maddelerinde değişiklik yapılmasının usul ve yasaya aykırı olması nedeniyle kararın bu yönüyle bozulmasına karar verilmiştir.Mahkemece kesinleşen bozma ilamına uyularak verilen 30.5.2005 tarihli kararla kira parasının uyarlanmasına ve sözleşmenin kiralayanın tesisten faydalanmasına ilişkin 15. ve 16. maddeleri ili ilgili evvelce verilen karar bozma ilamına konu olmayarak kesinleştiğinden bu hususta yeniden hüküm kurulmasına yer olmadığına ,18.madde ile ilgili uyarlama talebinin reddine karar verilmiştir.Mahkemece kararının tebliği safhasında, davalı vekili 15.11.2006 tarihli tavzih talepli dilekçesi ile taraflar arasındaki kira sözleşmesinde kararlaştırılan yıllık %7 kira artışının uyarlanan bedel üzerinden ve sonraki yıllar için de uygulanması ve kira bedelinin ödenmemesi halinde sözleşme ile kararlaştırılan 6183 sayılı kanunda belirtilen oranda gecikme zammının uygulanacağına ilişkin hususlarının mahkeme kararında izah edilmediğinden müphem kaldığını bildirerek kararın bu hususlarda tavzihen açıklanmasının talep edilmesi üzerine duruşma açılarak verilen 14.12.2006 tarihli tavzih kararında ,%7 kira artışına ilişkin sözleşme maddesinin hükme esas alınan bilirkişi raporu gerekçesi uyarınca geçersiz olduğunun belirtilmesine,faiz oranı ile ilgili hususunda ileride icra takibi sırasında itirazen değerlendirilebilecek bir konu olduğu belirtilerek faiz konusundaki tavzih talebinin reddine karar verilmiştir.Davalı vekilince,%7 kira artışına ilişkin sözleşme hükmünün geçersiz olması ve 6183 sayıyı yasada belirtilen faiz oranının uygulanmasına ilişkin sözleşme maddesi ile ilgili ihtilafın icra takibi sırasında değerlendirileceği şeklinde mahkeme kararında açıklanmayan hususların tavzihen kaldırılamayacağı yada eklenemeyeceği gerekçesi ile kararın tavzihine ilişkin ek kararın temyizen bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.HMUK ‘un 455.maddesinde hangi hallerde hükmün tavzihin istenebileceği belirtilmiştir.Mahkemenin 15.3.2002 tarihli tarihli kira parasının uyarlanmasına ilişkin kararı ,dairenin bozma ilamı kapsamında kalmadığından ve karar düzeltme talebide reddedildiğinden kesinleşmiştir.Mahkemenin gerek 15.11.2002 tarihli kararında gerekse bozma ilamı sonrası verilen 30.5.2005 tarihli kararda ve gerekçelerinde tavzihi istenen hususlarda açıklama yapılmamış, dava tarihi itibarıyla yıllık kira parasının 601.812 Amerikan Doları olarak uyarlanmasına karar verilmiştir.Esasen bozma ilamında uyarlama davalarının genel izahı ile sözleşmenin hangi koşullarının uyarlamaya konu olacağı açıkça belirtilmiştir.Tavzihe kural olarak sadece hüküm fıkrası konu olup hükmün gerekçesinin açıklanması için tavzih yoluna başvurulamaz,ancak hüküm fıkrası ile gerekçesi arasında çelişki varsa bu çelişkinin giderilmesi için tavzih yoluna başvurulabilir.Tavzih bahanesi ile mahkeme verdiği hükmü değiştiremez,unutulan hususları ekleyemez .Buna göre kararın tavzih edilmesini gerektiren koşullar oluşmadığı halde verilen hükmü değiştirir ve yeniden hüküm tesis edilecek şekilde evvelki mahkeme kararının tavzihine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.
SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenle kararın davalı yararına BOZULMASINA; peşin alınan harcın istek halinde temyiz edene iadesine, 3.5.2007 tarihinde oybirliği ile karar verildi.