YARGITAY KARARI
DAİRE : 14. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2009/2920
KARAR NO : 2009/6130
KARAR TARİHİ : 15.05.2009

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 12.12.2006 gününde verilen dilekçe ile hasılat kirasından kaynaklanan alacak istenmesi üzerine yapılan muhakeme sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 01.04.2008 günlü hükmün Yargıtayca, duruşmalı olarak incelenmesi davalı … vekili tarafından istenilmekle, tayin olunan 12.05.2009 günü için yapılan tebligat üzerine taraflardan gelen olmadı. Açık duruşmaya başlandı. Süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra duruşmanın bittiği bildirildi. … karara bırakıldı. Bilahare dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
K A R A R
Dava, fesih ile sonuçlanan sözleşme uğruna yapılan giderlerin tahsili istemiyle açılmıştır.
Davalı, daha önce açılan dava sonucu sözleşmede kararlaştırılan ceza şartının ödendiğini, yeniden ödenmesi halinde mükerrer tahsilat yapılmış olacağını, açılan davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, istek kısmen kabul edilmiş, 47.825.00 TL’nin faizi ile birlikte davalı belediyeden tahsiline karar verilmiştir.
Hükmü, davalı … temyiz etmiştir.
Taraflar arasında düzenlenen 01.01.2006 başlangıç tarihli sözleşmenin 15.maddesi hükmü “… eğer sözleşme işe başlamadan veya bir yılı dolmadan feshedilirse 30.000.00 YTL sözleşme yıllarına çarpılarak yapılan masraflar eklenerek kiralayana ödenecektir” şeklindedir. Görülüyor ki sözleşmenin bu maddesinde yer alan ceza Borçlar Kanununun 158/son maddesi ile düzenlenen dönme cezasıdır. Bu şekilde borçlu, kararlaştırılan ceza şartını ödemek suretiyle borcun ifasından kurtulabilir. Başka bir anlatımla, bu gibi durumlarda ifanın yerini cezai şart alır. Dönme cezası, sözleşmenin feshi durumunda haklı olan tarafın maruz kaldığı tüm zararlarını karşılar. Zararın, kararlaştırılan dönme cezasının altında veya üstünde bulunmasının da bir önemi yoktur. Dolayısı ile dönme cezasının tenkisine olanak da yoktur.
Dönme cezasına ilişkin bu genel açıklamalardan sonra, somut olaya gelince;
Davacı, … Asliye Hukuk Mahkemesinin 2005/495 esasında kayıtlı davasında cezai şart alacağını dava etmiş, mahkemece sözleşmede kararlaştırılan 30.000.00 YTL cezai şart alacağı hüküm altına alınmış, mahkeme hükmü Yargıtay denetiminden geçerek kesinleşmiştir. Eldeki davada ise, cezai şart alacağı dışında kalan sözleşmenin ifası uğruna yapılan harcamaların tahsili dava edilmektedir. Az yukarıda söylendiği üzere, cezai şart alacaklısı dönme cezasına ilişkin dava açıp cezai şart alacağını tahsil ettiği takdirde uğradığı bütün zararlar dönme cezası kapsamında kaldığından başkaca bir ad altında talepte bulunamaz. Aksinin kabulü halinde, sözleşmede kararlaştırılan ve tahsil edilen dönme cezasının bir anlamı kalmaz.
Yapılan bu saptamalar karşısında, mahkemece davanın reddi yerine hukuki değerlendirmede yanılgıya düşülerek yazılı bazı gerekçelerle kısmen kabulü doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir.
SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde yatırana geri verilmesine, 15.05.2009 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.