YARGITAY KARARI
DAİRE : 13. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2006/12278
KARAR NO : 2006/16707
KARAR TARİHİ : 25.12.2006
… ı Üretim ve Paz. Koop. Başk. vekili avukat …T.C…. Bakanlığı … Defterdarlığı Temsilen Mal Müd. vekili avukat … … aralarındaki dava hakkında Büyükçekmece 1. Asliye Hukuk Mahkemesinden verilen 30.11.2004 tarih ve 1878-1808 sayılı hükmün Dairenin 15.6.2006 tarih ve 5062-9715 sayılı ilamıyla onanmasına karar verilmişti. Süresi içinde davalı avukatı tarafından kararın düzeltilmesi istenilmiş olmakla dosya incelendi, gereği konuşuldu.
KARAR
Davacı, 5 adet iskelenin kullanım hakkı için davalı ile 7.7.1994 tarihinde başlayan 49 yıllık kira sözleşmesi yaptıklarını, sözleşmenin 6. maddesine göre yıllık kullanım bedelinin 1.200.000.000 TL. olarak belirlenip her yıl DİE.ce yayımlanan TEFE oranında artırılmasının öngörüldüğünü 2000 yılında yürürlüğe giren 4531 sayılı yasanın kiralarda 2000 yılında %25, 2001 yılında %10 oranında artış öngördüğünü, 2000 yılında kira bedelinin 31.687.590.000 Tl. olması gerektiği halde davalının 15.513.834.000 TL. fazladan talep etmesi üzerine bu miktarın ihtirazı kayıtla ödendiğini, Büyükçekmece Asliye Hukuk Mahkemesinde 2000/1998 esasında kayıtlı istirdat davası açarak fazladan ödenen bu bedelin istirdadına karar verildiğini, davalının bu defa sözleşme hükümlerine aykırı olarak 2001-2002 dönemi çin 42.974.150.000 TL., 2002-2003 dönemi içinde 63.666.170.000 Tl. 2003-2004 dönemi için de 89.158.300.000 Tl. olmak üzere fazladan toplam 195.798.620.000 Tl. talep ettiğini, istenen bu miktarıda ihtirazı kayıtla yatırdıklarını belirterek 195.798.620.000 Tl.nın yasal faizi ile istirdadına karar verilmesini istemiştir.
Davalı, fazla ödeme söz konusu olmadığını savunarak davanın reddini dilemiştir.
Mahkemece, alınan bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kabulüne dair verilen karar davalı tarafın temyizi üzerine dairemizin 15.6.2006 tarih ve 2006/5062-9715 sayılı kararı ile mahkeme kararı onanmış, bu kez yine davalı karar düzeltme talebinde bulunmuştur.
1-Dosyadaki yazılara, mahkeme kararında belirtilip Yargıtay ilamında benimsenen gerektirici sebeplere göre davalının sair karar düzeltme taleplerinin reddi gerekir.
2-Taraflar arasında 7.7.1994 tarihinde yapılan sözleşme ile davalıya ait 5 adet iskelenin kullanma hakkının ilk yıl için 1.200.000.000 Tl. bedel ile davacıya bırakıldığı, sözleşmenin 6. maddesi gereğince iskelelerin, sözleşmenin 2-A maddesinde belirtilen amaçlarla kullanılması halinde ikinci ve izleyen yılların kullanım bedelinin DİE.nin belirleyeceği TEFE oranında artırılacağı ilk üç yıldan sonraki ikinci ve izleyen üç yıllık dilimlerin ilk yılı için kullanım bedelinin davalı tarafça yeniden takdir edileceği kabul edilmiştir.
7.7.1999-7.7.2000 dönemi için kullanım bedelinin 31.687.590.000 TL. olduğu Büyükçekmece Asliye Hukuk Mahkemesinin 2000/1998 -2002/1198 sayılı ve 9.7.2002 tarihli kararı ile kesin hükme bağlanmış olup, 7.7.2000-7.7.2001 dönemi için ise kira bedelinin %25 oranında, 7.7.2001-7.7.2002 dönem için ise %10 oranında artırılması 4531 sayılı yasa gereğidir. 4531 sayılı yasa 18.9.2001 tarihli resmi gazetede yayınlanan Anayasa Mahkemesinin 19.7.2001 tarihli kararı ile iptal edilmiştir. Hal böle olunca 7.7.2002- 7.7.2003, 7.7.2003, 7.7.2004- dönemi için kira bedeli yukarıda açıklanan sözleşme hükümlerine göre tespiti gerekir. Buna göre 7.7.2002-7.7.2003 dönemi kira bedelin DİE .nin belirlediği TEFE oranına göre artırılmalıdır. 7.7.2003-7.7.2004 dönemi ise 3 yıllık dönem başına geldiği için davalı bu dönem kirasını sözleşme gereği belirleme hakkına sahiptir. Ne var ki davalı bu dönem kullanım bedelini tespit ederken, objektif iyiniyet kuralları içinde ekonomik koşullar, emsal kira bedellerini gözönüne almalı, davacının eski kiracı olması nedeniyle hak ve nesafet kuralları gereğince belli oranda bir indirim yapması gerekir.
Yapılan bu açıklamalar doğrultusunda uyuşmazlık konusu dönemlere ilişkin kullanım bedellerinin ne miktar olması gerekeceğine dair tarafların tüm delileri toplanıp, mahkeme ve Yargıtay denetimine elverişli bilirkişi raporu alınarak sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekirken, yetersiz bilirkişi raporu ve eksik incelemeye dayalı verilen mahkeme kararının zuhulen onandığı anlaşıldığından davalının karar düzeltme talebinin kabulü ile hükmün bozulması gerekmiştir.
SONUÇ: Yukarıda 1 nolu bentte açıklanan nedenle davalının sair karar düzeltme taleplerinin reddine, (2) nolu bentte açıklanan nedenle dairemizin 2006/5062-9715 sayılı 15.6.2006 tarihli onama kararının kaldırılmasına hükmün davalı lehine BOZULMASINA, 25.12.2006 gününde oybirliğiyle karar verildi.