YARGITAY KARARI
DAİRE : 14. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2007/11765
KARAR NO : 2008/97
KARAR TARİHİ : 21.01.2008
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 27.01.2000 gününde verilen dilekçe ile tapu iptali ve tescil istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 27.03.2007 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne dava değeri yönünden duruşma isteminin reddine karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
K A R A R
Davacı, mülga … Belediyesinin içinde … idaresine ait arazilerin de bulunduğu bir bölgeyi gecekondu ıslah bölgesi ilan ederek davalı Vakıflara ait taşınmazlar için 775 sayılı Gecekondu Kanununa göre kıymet takdiri yapıp, takdir edilen bedeli … idaresine bildirdiğini ve gecekondu ıslah bölgesinde bulunan taşınmazları parsellendiğini, 1973 yılında bayii olan davalıya tahsis edildiğini, taşınmazın bedelininde Belediye tarafından tahsil edildiğini taşınmazı satış vaadi sözleşmesiyle temlik aldığını ve üzerinde yapısı bulunduğu ileri sürerek kaydının iptali ve adına tescilini istemiştir.
Davalı … idaresi, dava konusu taşınmazın maliki olduğunu, kamulaştırma işleminin tekemmül etmediğini, Belediye tarafından yapılan tahsis işleminin de kendilerini bağlamayacağını beyanla davanın reddini savunmuştur.
Davalılardan Eyüp Belediyesi, taşınmazların bulunduğu yöredeki hukuki durumun 775 sayılı Gecekondu Kanununun 4.maddesi hükmünce … idaresi ile görüşülerek değerlendirileceğini, anlaşma olursa ve davacı da malik durumunu kanıtlarsa davaya karşı koymadıklarını, … Büyükşehir Belediyesi ise tapulu taşınmazlardaki satışın biçim koşuluna uygun yapılması gerektiğini, davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, 775 sayılı Gecekondu Kanununa uygun devir işlemi bulunmadığı gibi kamulaştırma işlemide tekemmül etmediğinden asıl davanın reddine karar verilmiştir.
Hükmü davacı … vekili temyiz etmiştir.
Dosyada yer alan bilgi ve belgelerden; taşınmazın kayıt maliki olan Silahtar … Ağa Vakfının mülhak Vakıflardan iken son mütevellisinin ölümünden sonra başvuru olmaması ve Vakfın yasal yada fiili bir hayır hizmeti kalmadığından mazbut … arasına alındığı, mülhak vakıf statüsünde iken çekişmeli taşınmazın mülga … Belediyesince ilan edilen “Gecekondu Önleme Bölgesi” içerisinde bırakıldığı, taşınmaz değerlerinin bankaya yatırıldığı, idarenin yatırılan paraya vaziyet ettiği, dava konusu parsellerin ifraz suretiyle meydana getirildiği görülmektedir.
Davada iki ayrı hukuki nedene dayanılmıştır. Bunlardan ilki 775 sayılı Gecekondu Kanununun 4.maddesi, diğeri ise kamulaştırma işleminin varlığıdır.
Gerçekten, 775 sayılı Gecekondu Kanununun 4.maddesi “gecekonduların ıslah, tasfiye ve önleme bölgeleri içinde bulunan binalı ve binasız vakıf taşınmaz mallardan 3.maddenin 2.fıkrası kapsamı dışında kalanlar bu kanunda belirtilen amaçlarda kullanılmak üzere aşağıdaki şartlarla ve genel hükümlere göre bedeli ödenmek suretiyle ilgili belediyelerin mülkiyetine geçer” hükmünü içermektedir. Anılan maddenin (a) fıkrası “arazi ve arsaların bedeli bulunduğu şehir, kasaba ve bölgenin özellikleri, yapılmış ve yapılacak kamu hizmet ve tesislerinin durumu ve sair hususlarda göz önünde bulundurularak ilgili belediye ve … idaresi arasında anlaşma yoluyla tespit edilir.” (b) bendi “bu arazi ve arsalar üzerinde … idaresine ait herhangi bir yapı bulunduğu takdirde bu yapının bedeli ayrıca hesaba katılır” (c) bendi ise “bedele ait anlaşmazlıklar mahalli Asliye Hukuk Mahkemelerince basit muhakeme usulüyle hallolunur…” şeklindedir. Görülüyor ki, 775 sayılı Gecekondu Kanununun 4.maddesi gecekondu önleme bölgeleri içindeki taşınmaz malların ilgili belediyeye devrinde bazı şekiller aramış, özellikle devrin tarafların anlaşmasıyla yapılacağını öngörmüştür. Oysa, ne mülga … Belediyesi ne de Eyüp Belediyesinin davalı … idaresiyle yaptığı bir devir sözleşmesi mevcut değildir.
Öte yandan, kamulaştırma yapıldığı yolundaki iddia da kanıtlanmamıştır. Çünkü, kamulaştırma işlemlerinin tamamlanmadığı bir vaka olarak Yargıtay 1.Hukuk Dairesinin 29.05.2002 tarih ve 6029-6914 sayılı ilamıyla saptanmış, bütün bunların dışında Dairemizce yapılan bu saptamalara Yargıtay 1.Hukuk Dairesinin 6.7.2004 tarih 5350-8296 sayılı ilamında da değinilmiştir. Anılan ilam kesin delil olarak kuşkusuz Dairemizi de bağlayacaktır.
Görülüyor ki, davacının mülga … Belediyesi ve dolayısıyla Eyüp Belediyesinin 775 Sayılı Yasanın 4.maddesine dayanarak yaptığı işlemler ile kamulaştırma işlemlerine dayanması olanağı bulunmamaktadır. Bunun sonucu olarak da davacı belediyenin tahsis işlemi ve tahsis yapılan kişinin kendisine yaptığı satış vaadi sözleşmesinin sonuçlarından yararlanamaz. Ancak;
Yine dosyada ve temyiz incelemesi aynı gün yapılan emsal dosyalarda yer alan bilgi ve belgelerden, dava tarihinden sonra dava konusu taşınmazın da bulunduğu gecekondu önleme bölgesindeki davalı … idaresine ait taşınmazların dava dışı Hazine tarafından kamulaştırıldığı, kamulaştırma işleminden sonra da 05.07.2006 günlü “protokol” başlıklı belge çerçevesinde taşınmazın davalılardan Eyüp Belediyesine devredildiği ve Belediye adına tescil edildiği anlaşılmaktadır. Belediye adına tescilin dayanağı 4706 Sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkındaki Kanunun 5.maddesidir. Anılan hükme göre “Belediye ve mücavir alan sınırları içinde olup, Bakanlıkça tespit edilen Hazineye ait taşınmazlardan 31.12.2000 tarihinden önce üzerinde yapılanma olanlar; öncelikle yapı sahipleriyle bunların kanuni veya akti haleflerine satılmak yada genel hükümlere göre değerlendirilmek üzere ilgili belediyelere bedelsiz olarak devredilir. Bu şekilde devredilen taşınmazlar haczedilemez ve üzerinde 3.kişiler lehine herhangi bir sınırlı ayni hak tesis edilemez. Bu taşınmazlar belediyelerce öncelikle talepleri üzerine yapı sahipleriyle bunların kanuni veya akti haleflerine rayiç bedel üzerinden doğrudan satılır. Bu suretle yapılacak satışlarda satış bedeli en az dörtte bir peşin ödenmek üzere 3 yıla kadar taksitlendirilebilir. Taksit tutarlarına kanuni faiz oranının yarısı uygulanır. Taksitle satışa esas bedel ile taksit süresi ve sayısını belirlemeye belediyeler yetkilidir…” Öte yandan, Eyüp Belediyesiyle Hazine arasındaki 05.07.2006 tarihli “protokol” başlıklı devir sözleşmesinin 4.maddesinde de devrin yapı sahiplerine rayiç bedel üzerinden satılmak koşuluyla yapıldığı yazılıdır.
Yapılan bütün bu açıklamalardan sonra, davacı her ne kadar başlangıçtaki … Belediyesinin 775 sayılı Gecekondu Kanununun 4.maddesine göre yaptığı çalışma sonuçlarından ve tekemmül etmediği hükmen saptanan kamulaştırma işlemlerine dayanamaz ve yararlanamaz ise de, dava dışı Hazinenin kayıt maliki … idaresine karşı kamulaştırma işlemi ve bunun sonucu olarak da 4706 Sayılı Kanuna göre davalılardan Eyüp Belediyesine yaptığı devir işleminden anılan yasanın 5.maddesi ve 05.07.2006 tarihli “protokol” çerçevesinde yararlanabileceğinden, mahkemece yapılması gereken iş; keşif suretiyle bilirkişi incelemesi yaptırılarak dava konusu taşınmazın rayiç bedelini belirlemek, 4706 Sayılı Kanunun 5.maddesi uyarınca işlem yapmak üzere davacıya uygun bir mehil vermek, bunun sonucuna göre davacının mülkiyet nakli devrine ilişkin istemi hakkında karar vermek olmalıdır.
Mahkemece, davanın görüldüğü sırada Hazine ile … idaresi arasındaki işlem sonuçları ve Hazinenin 4706 Sayılı Kanuna göre davalılardan Eyüp Belediyesine yaptığı devir işlemi bir yana bırakılarak dava yazılı olduğu şekilde reddedildiğinden karar bozulmalıdır.
SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, peşin yatan harcın istek halinde yatırana iadesine, 21.01.2008 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.