YARGITAY KARARI
DAİRE : 21. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2012/12859
KARAR NO : 2013/19131
KARAR TARİHİ : 24.10.2013

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, 01/05/2011 tarihi itibariyle ölüm maaşı bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R
Dava, davacının sigortalı eşi … … ‘ın 19.6.1995 tarihi itibariyle 1479 sayılı Yasa kapsamında sigortalı olarak tesçil edildiğini hiç pirim ödemesinin olmaması nedeniyle sigortalılığının durdurulduğunu 24.3.2007 tarihinde ise eşinin öldüğünü sadece vergiye kayıtlı olduğu dönemlerin ihya edilmek üzere ölüm aylığına hak kazandığının tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkemece, davanın kabulü ile 1.5.2011 tarihi itibariyle ölüm aylığına hak kazndığının tespitine karar verilmiştir.
1.4.1972 tarihinde yürürlüğe giren 1479 sayılı Yasa’nın 24. maddesinde zorunlu … sigortalılığı için … sicili veya kanunla kurulu meslek kuruluşu kaydı aranırken 20.4.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı Yasa ile 1479 sayılı Yasa’nın 24. maddesi değiştirilecek zorunlu … sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olması şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için meslek kuruluşuna kayıtlı olma yeterli görülmüş, 22.3.1985 tarihinde yürürlüğe giren 3165 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu … sigortalılığı için vergi kaydı veya … … kaydı veya oda kaydının bulunması yeterli görülmüş, 2.8.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4956 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu … sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olma şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için … … kaydı ve oda kaydının bir arada bulunması yeterli görülmüştür.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden davacının murisi … … ‘ın 12.4.1996 tarihli giriş bildirgesi ile 19.6.1995 tarihinden geçerli olmak üzere 1479 sayılı Yasa kapsamında sigortalı olarak tesçil edildiği bakkallık faaliyetinden dolayı 19.6.1995-31.12.1999 ve 1.4.2000-30.6.2002 tarihleri arasında vergiye ,27.1.2009-3.1.2000 ve 13.4.2000-22.7.2002 tarihleri arasında Gaziantep … Odasına kayıtlı olduğu 27.1.1999 tarihinde başlayan … icil kaydının ise 8.11.2010 tarihli yönetim Kurulu kararı ile sona erdirildiği bu durumda … … kaydının murisin ölüm tarihi olan 24.3.2007 tarihine kadar devam ettiği ,murisin prim ödemesinin bulunmaması nedeniyle 5510 sayılı Yasanın Gecici 17.maddesi uyarınca tesçil tarihi itibariyle sigortalılığının durdurulduğu anlaşılmaktadır.
Davacı 5510 sayılı Yasanın 17.maddesi uyarınca durdurulan sigortalılık süresini 6111 sayılı Yasanın 16.maddesi uyarınca ihya edilmesi talebi ile 13.4.2011 tarihinde kuruma başvurmuş Kurum önce murisin vergiye kayıtlı olduğu 19.6.1995-31.12.1999 ve 1.4.2000-30.6.2002 tarihleri arasındaki toplam 2441 gün zorunlu 1479 sayılı Yasaya tabi sigortalı kabul ederek 10.006.57 TL prim borcu tahakkuk ettirmiş, davacı Kurum tarafından tahakkuk ettirilen bu borcu 22.4.2011 tarihi itibariyle ödeyerek 26.4.2011 tarihinde ölüm aylığı talebinde bulunmuştur.Kurum bu talep üzerine davacı murisinin ölümüne kadar devam eden … … kaydı nedeniyle sigortalılığının 24.3.2007 tarihinde sona erdiği kabul edilerek 11.000.00 TL daha prim tahakkuk ettirilerek prim borcu bulunması nedeniyle davacının tahsis talebinin reddine karar verilmiştir.
Davacı murisi … … vergi kaydından dolayı 19.6.1995 tarihinde başlayan sigortalılığının ölüm dolayısıyla sona eren … … kaydının sona erdiği 27.4.2007 tarihine kadar 1479 sayılı Yasaya tabi zorunlu sigortalı olduğuna ilişkin kurum işlemi yerindedir.Sigortalı ve hak sahibinin meslek odası kaydı veya … … kaydı bulunan dönemde kendi nam ve hesabına bağımsiz çalışmadığını beyan ve iddia edilmesi halinde bunun aksinin davalı Kurumca ispatı gerektiği yolundaki bilirkişi raporuna itibar edilemez. … … kaydının devam etmesi murisin kendi nam ve hesabına çalıştığının yasal karinesidir. 5510 sayılı Yasanın geçici 17.maddesi uyarınca kısmi ihya mümkün olmayıp davacının sigortalı eşi … … 1479 sayılı Yasaya tabi zorunlu sigortalı olduğu 19.6.1995 -27.3.2007 tarihleri arasındaki dönemin tamamını ihya ederek borçlanması gerekir.
Mahkemece yapılacak iş; Davacının sigortalı eşinin sigortalılık sürelerini borçlanma istemine ilişkin 13.4.2011 tarihi itibariyle zorunlu sigortalılık sürelerine ilişkin borcun tamamı hesaplanmak suretiyle ödenen 10.006.57 TL düşülerek bakiye prim borcunu ödemesi için süre verilerek oluşacak sonuca göre hüküm kurmaktan ibarettir.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 24.10.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.