YARGITAY KARARI
DAİRE : 21. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2009/15420
KARAR NO : 2010/11636
KARAR TARİHİ : 25.11.2010

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, davalı işveren nezdinde 15.12.1991- 2.7.1996 tarihleri arası çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalılardan kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
K A R A R

Dava, davacının 15.12.1991-02.07.1996 tarihleri arasında davalılara ait işyerinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tesbiti istemine ilişkindir.
Mahkemece, istemin kabulü ile, davacı …’nun 15.12.1991 – 28.12.1995 tarihleri arasında davalı … Ltdi. Şti.de, 29.12.1995 – 21.06.1996 tarihleri arasında ise davalı Pak Temizlik Maddeleri İnş.Taah.Ticaret Ltd.Şti.de SGK’ya bildirilen süreler dışında devamlı olarak SGK kapsamında hizmet akdi ile çalıştığının tesbitine karar verilmiştir.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacı adına verilen işe giriş bildirgesinin dosyasında bulunmadığı, davacının 30.03.1991 de davadışı 71636 işyeri sicil nolu işyerinden çıkışının olduğu,28.12.1995 tarihinde 1028651 işyeri sicil nolu Pak Temizlik Maddeleri İnş.Taah.Ticaret Ltd.Şti. unvanlı işyerinde girişinin bulunduğu,1995/3.dönemde 3 gün,1996/1 dönemde 40 gün bildirildiği,21.06.1996-02.07.1996 tarihleri arasında 12 gün 119230 işyeri sicil nolu işyerinden bildiriminin olduğu,1996-2002 arası dava dışı işyerlerinden bildiriminin yapıldığı, davalı 119413 işyeri sicil nolu Er-Fa Temizlik İnş.Taah.Ticaret Ltd.Şti.unvanlı işyerinin 09.04.1991 tarihinde 506 sayılı Yasa kapsamına alındığı,31.03.1992 tarihinde kapsamdan çıkartıldığı, aynı işyeri tarafından verilen 07.10.1992,02.07.1994,29.12.1995 tarihli vizite kağıtlarının bulunduğu anlaşılmaktadır.
Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasanın 79. maddesi bu tip hizmet tesbiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay’ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir. Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır.Yönetmelikle tesbit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tesbit edilmeyen sigortalılar, çalışmalarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse bu çalışmaların Kurumca dikkate alınacağı belirtilmiştir. Bu koşul oluşmuşsa işyerinin gerçekten var olup olmadığı, kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli, daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır. Çalışma olusu her türlü delille ispat kazanabilirse de çalışmanın konusu, niteliği, başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir. Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555- 3.11.2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.
Somut olayda, davacının 28.12.1995-20.06.1996 tarihleri arasındaki dönemde davalı Pak Temizlik Maddeleri İnş.Taah.Ticaret Ltd. Şti.unvanlı işyerinde Kuruma bildirilen süreler dışında da çalıştığının tesbitine ilişkin karar yerindedir. Ancak davalı 119413 işyeri sicil nolu Er-Fa Temizlik İnş.Taah.Ticaret Ltd. Şti. unvanlı işyerinden verilen 07.10.1992,02.07.1994,29.12.1995 tarihli vizite kağıtları dosyaya ibraz edilmiş ise de yönetmelikle tesbit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştığı Kurumca tesbit edilmeyen davacı, hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde dava açılmadığı için bu işveren nezdinde geçtiği iddia edilen çalışmalar yönünden hak düşürücü sürenin geçtiği kabul edilerek 15.12.1991-27.12.1995 tarihleri arasındaki dönem için istemin hak düşürücü sürenin dolması nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, vizite kağıtlarının hak düşürücü süreyi kestiği gerekçesiyle istemin kabulüne karar verilmesi isabetsiz olmuştur.
Yapılacak iş; 15.12.1991-27.12.1995 tarihleri arasındaki dönem için hak düşürücü süre nedeniyle istemin reddine, 28.12.1995-20.06.1996 tarihleri arasındaki dönemde davalı Pak Temizlik Maddeleri İnş.Taah.Ticaret Ltd.Şti.unvanlı işyerinde Kuruma bildirilen süreler dışında da sürekli çalıştığının tesbitine karar vermektir.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 25.11.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.