YARGITAY KARARI
DAİRE : 21. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2008/20453
KARAR NO : 2010/475
KARAR TARİHİ : 25.01.2010
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
Davacı, murisinin 1.7.2001 tarihinden itibaren tarım … sigortalısı olduğunun ve murisin askerlikte geçen süresini Kuruma borçlanabileceğinin tesbitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.
Hükmün taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
K A R A R
1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı kanuni gerektirici nedenlere göre davalı kurum vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddine,
2- Davacının temyizine gelince;
Dava, davacı murisinin teslim ettiği ürünlerden yapılan kesintileri nedeniyle 1.7.2001 tarihi ile dava tarihi olan 12.2.2008 tarihi arasında tarım … sigortalısı olduğunun ve murisin askerlikte geçen süresini Kuruma borçlanabileceğinin tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece davacı murisinin 1.8.2001- 31.12.2001 tarihleri arasında tarım … sigortalısı olduğunun ve murisin askerlik süresini borçlanabileceğinin tespitine, davalı Kurumca l.8.2005 tarihinde tescil edilip ölüm tarihi olan 3.l2.2007 tarihine kadar sigortalı olarak kabul edildiğinden bu döneme ilişkin istem hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Davanın yasal dayanağını oluşturan ve dava tarihinde yürürlükte olan 2926 sayılı Yasa hükümlerine göre,bu yasa da 506 sayılı Yasa’nın 79.maddesine koşut geçmiş tarım … hizmetlerinin tesbitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. 2926 sayılı Yasa’nın 7. maddesi hükmüne göre, bu yasaya göre sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kurum’a başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar. Anılan Yasa’nın 5. maddesi ile 7. madde de belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir. 2926 sayılı Yasa’nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan yasanın uygulanma tarihinde 58 yaşını dolduran kadınlarla, 60 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından tarım … sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır.Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir. Diğer yandan resen tescil başlığını taşıyan 9.maddeye göre bu yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içinde Kurum’a kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurum’ca re’sen yapılması gerekmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 36.maddesi kapsamında Kurum’un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür. Bu bağlamda 2.madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek …’a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için kurum’a başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır. …’un iş bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re’sen kayıt ve tescil etmemesi yasanın kendisine yüklediği re’sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 10.maddesine göre kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel İdare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifler kanununa göre kurulan … Kooperatifleri ile Birliği, T.Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir. Bu kayıtların tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi olduğu ortadadır.
Somut olayda, davacı murisi …’ın Ziraat Odasına 18.07.2005 tarihinde kaydolduğu, Tarım Kredi Kooperatifine kaydının bulunmadığı, Gelendost Su Ürünleri Kooperatifine ise 18.06.2001 tarihinden itibaren kayıtlı olduğu, davacı murisinin sattığı ürün bedelinden ilk prim kesintisinin 23.07.2001 tarihinde yapılıp diğer kesintilerinin ise 2001 yılı ağustos, ekim,kasım aylarına ait olduğu 1.8.2005 tarihli giriş bildirgesi 1.8.2005 tarihinde tescil edilip ölüm tarihi olan 3.12.2007 tarihine kadar sigortalı sayıldığı, 13.1.2003- 13.4.2004 tarihleri arasında askerlik yaptığı görülmektedir.
Mahkemece davacı murisinin 01.08.2001-31.12.2001 tarihleri arasında sigortalı olduğunun kabulüne ilişkin verdiği tespit kararı yerinde ise de dava tarihinde yürürlükte bulunan 2926 sayılı Yasa’nın 10. maddesine aykırı olarak, askerlik süresi dışında murisin Su Ürünleri Kooperatif kaydının 18.6.2001 tarihinden beri devam ettiği gözetilerek 1.1.2002- 12.1.2003, 13.4.2004- 1.8.2005 tarihleri arasında 2926 sayılı Yasa gereğince tarım … sigortalısı olduğunun kabulüne karar verilmesi gerekirken kısmen kabul kararı verilmesi, davacı 13.1.2003-13.4.2004 tarihleri arasında askerlik yaptığı halde askerlik süresinin 3.10.2003- 13.4.2004 olarak hatalı şekilde yazılması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
Ne var ki bu yanlışların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı H.M.U.K’un 438/7 maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle hüküm fıkrası tamamen silinerek, yerine;
“1-Davanın kabulü ile davacı murisi …’ın 23.07.2001 tarihinde yapılan ilk kesintisini takip eden aybaşı olan 01.08.2001 tarihi ile ölüm tarihi olan 03.12.2007 tarihleri arasında 13.1.2003- 13.4.2004 tarihleri arasındaki askerlik süresi ve davalı Kurumca kabul edilen 1.8.2005- 3.12.2007 tarihleri arasındaki süre dışında kalan sürelerde Tarım … sigortalısı olduğunun ve davacının murisine ait askerlikte geçen 13.01.2003-13.04.2004 tarihleri arasındaki askerlik süresini talep halinde Kuruma borçlanabileceğinin tespitine,
2-Davacı tarafından yapılan 50.00 TL yargılama gideri ile yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince 500.00 TL avukatlık ücretinin davalı kurumdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
3-Davalı Kurum harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davacı tarafından peşin yatırılan 28,00 TL harcın karar kesinleştikten sonra talep halinde davacıya iadesine,” rakam ve sözcüklerinin yazılmasına ve hükmün düzeltilmiş bu şekli ile ONANMASINA, aşağıda yazılı temyiz harcının davacıya yükletilmesine, 25.01.2010 günü oybirliğiyle karar verildi.