YARGITAY KARARI
DAİRE : 21. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2010/408
KARAR NO : 2011/538
KARAR TARİHİ : 27.01.2011

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, 31.12.1994-1.8.2008 tarihleri arasında tarım … sigortalısı olduğunun ve 1.9.2008 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı almaya hak kazandığının tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R
Dava, davacının 31.12.2002-1.8.2008 tarihleri arasında tarım … sigortalısı olduğunun ve 1.9.2008 tarihinden itibaren yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece istemin kabulüne karar verilmiştir.
Davanın yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Yasa’da 506 sayılı Yasa’nın 79.maddesine koşut geçmiş tarım … hizmetlerinin tesbitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. 2926 sayılı Yasa’nın 7. maddesi hükmüne göre, bu yasaya göre sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kurum’a başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar. Anılan Yasa’nın 5. maddesi ile 7. madde de belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir. 2926 sayılı Yasa’nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan yasanın uygulanma tarihinde 58 yaşını dolduran kadınlarla, 60 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından tarım … sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır.Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir. Diğer yandan resen tescil başlığını taşıyan 9.maddeye göre bu yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içinde Kurum’a kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurum’ca re’sen yapılması gerekmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 36.maddesi kapsamında Kurum’un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür. Bu bağlamda 2.madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek …’a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için kurum’a başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır. …’un iş bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re’sen kayıt ve tescil etmemesi yasanın kendisine yüklediği re’sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 10.maddesine göre kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel İdare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifler kanununa göre kurulan … Kooperatifleri ile Birliği, T.Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir. Bu kayıtların tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi olduğu ortadadır.
Yapılan incelemede davacının davalı Kurumca 24.7.2008 tarihli giriş bildirgesi ile teslim ettiği ürünlerden yapılan prim kesintileri dolayısıyla 1.5.1994 tarihinden geçerli olmak üzere kayıt ve tescil edildiği, daha sonra Hatay Yaprak Tütün İşletme Müdürlüğünün 30.6.2008 tarihli belge ve eklerinden davacının prim kesintilerinin 2002 tarihinde sona erdiğinin anlaşılması üzerine, davalı Kurumca 5.12.2008 tarihli işlemle tarımsal faaliyetinin 31.12.2002 tarihi itibariyle sona erdirildiği ,8.8.2008 tarihli yaşlılık aylığı talebininde davacının 31.12.2002-1.8.2008 tarihleri arasında tarımsal faaliyette bulunduğuna dair belgeye rastlanmadığı sigortalılığının 31.12.2002 tarihinde durdurulduğu ve 15 yıllık sigortalılık süresinin dolmadığı gerekçesiyle reddedilerek 2.dönem sigortalılığınında 24.7.2008 tarihli bildirgeye istinaden 1.8.2008 tarihi itibariyle başlatıldığı anlaşılmıştır.
Dosyadaki bilgi ve belgelerden, davacının Ziraat Odası ,Tarım Kredi Kooparatif kaydının bulunmadığı , üzerine kayıtlı zirai arazisinin bulunmayıp 751.62 metrekarelik arsa vasfında taşınmazının bulunduğu, davacının sattığı ürün bedelinden 8.4.1994 tarihinde prim kesintisinin yapıldığı, prim kesintilerinin 2002 yılına kadar devam ettiği , bunun dışındaki sürelerde ürün bedelinden prim kesintisi yapıldığına ilişkin dosyada belge bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Tarım … sigortalılık niteliğini yitirenlerin Tarım … sigortalılığının yeniden başlaması için tescil veya tescil yerine geçen iradi prim ödemesi ya da prim tevkifatı yapılması gerekmektedir.
Davacı kurum tarafından 24.7.2008 tarihli işlemle prim kesintisinin bulunduğu 01.05.1994-31.12.2002 tarihleri arasında sigortalı kabul edilmiştir. Mahkemece 31.12.2002-1.8.2008 tarihleri arasında prim kesintisinin, iradi prim ödemesinin bulunmadığı, 2926 sayılı Yasanın 10. maddesinde belirtilen kayıtların olmadığı ve tarımsal faaliyet bu madde kapsamında kanıtlanamadığı, dolayısı ile davacının Tarım … sigortalılık süresi 31.12.2002 tarihinde sona erdiği halde, mahkemece davacının 5510 sayılı Yasadan faydalanarak 6.8.2008 tarihinde yapılan toplu prim ödemesinin Kurum tarafından davacının geriye dönük prim borçlarını ödeme talebi kabul edilerek borçlanmaya zorlanan davacıya sonradan olumsuz yanıt verilmesinin hukuk ve adalet anlayışı ile bağdaşmıyacağı ,primi tahsil edilen hizmetlerin sonadanan geçersiz sayılmasının iyiniyet kuralları ile bağdaşmıyacağı yolundaki gerekçesinde de isabet yoktur. Zira davacı 24.7.2008 tarihli işlemle geriye dönük olarak tescil edilmiş toplu prim ödemeside 6.8.2008 tarihinde yapılmış olup primler Kurum tarafından uzunca süre kullanılmadığından somut olayda MK’nun 2.maddesinde ifadesini bulan iyiniyet kurallarına aykırılıktan söz edilemez.
Yapılacak iş, varsa davacıya 01.01.2003 tarihinden itibaren ürün sattığı kişi veya kuruluşları açıklattırmak, bu kişi veya kuruluşlardan ürün bedelinden kesinti yapılıp yapılmadığını sormak, varsa belgelerini getirtmek, 2926 sayılı Yasa’nın 10. maddesine göre tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi olan Tarım Satış Kooperatifleri ve Birlikleri, Tarım Kredi Kooperatifleri ve Birlikleri, … Kooperatifleri ile birliği, Türkiye Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankalar gibi kuruluşların belge ve kayıtlarını istemek çıkacak sonuca göre tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle bir karar vermektir.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin eksik araştırma ve hatalı değerlendirme sonucu davacının 31.12.2002 -1.8.2008 tarihleri arasında da Tarım … sigortalısı olduğunun ve yaşlılık aylığına hak kazandığının tespitine karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 27.1.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.