YARGITAY KARARI
DAİRE : 21. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2012/24202
KARAR NO : 2013/5048
KARAR TARİHİ : 19.03.2013
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine, aksine Kurum işleminin iptalinekarar verilmesini istemiştir.
Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
K A R A R
1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici nedenlere göre davalıların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,
2-Dava,davacının 01/10/1995-30/06/2008 tarihleri arasında 2926 sayılı Yasa kapsamında Tarım … sigortalısı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece, davanın kabulü ile, davacının 2926 sayılı Yasa kapsamında 01/10/1995 – 30/06/2008 tarihleri arasında Tarım … sigortalısı olduğunun tespiti ile, aksine Kurum işleminin iptaline karar verilmiştir.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden, Karadeniz Yağlı Tohumlar Tarım Satış Kooperatifi’nin 09/09/1995 tarihli müstahsil makbuzunda teslim edilen ayçiçeği bedelinden Hanifi Selçukhatun adına “2272” ortak numarası ile prim kesintisi yapıldığı, dosya arasında bulunan tevkifat listesinde ise aynı miktar kesinti karşısında davacının isminin bulunduğu, davacının Karadeniz Yağlı Tohumlar Tarım Satış Kooperatifi üye numarasının “2272” , davacının kardeşi olan davalı …’un ise üye numarasının “1789” olduğu, davacının 01/07/2008 tarihi itibariyle 2926 sayılı Yasa uyarınca tescilinin yapıldığı anlaşılmaktadır.
Davanın yasal dayanağını oluşturan 2926 Sayılı Yasada, 506 Sayılı Yasanın 79. maddesindeki gibi, geçmiş Tarım … hizmetlerinin tespitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. Anılan Yasanın 5. maddesinde, 7. maddede belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin, kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı belirtilmiştir. Yasanın 10. maddesindeki kayıtlar Kurum tarafından yapılacak olan tescil işlemleri için uygulama alanı bulmaktadır.
Yargıtay’ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş kararları; Kurumun prim alacaklarını Bakanlar Kurulu kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi halinde, …’un prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re’sen kayıt ve tescil etmemesi, yasanın kendisine yüklediği re’sen tescil yükümlülüğüne aykırılık teşkil ettiğinden, prim tevkifatının yapıldığı tarihi izleyen aybaşından itibaren sigortalı olarak kabulü gerektiği yönündedir.
İlk prim kesintisini izleyen yıllarda prim kesintisi veya ürün tesliminin gerçekleştiğinin belirlendiği durumlarda, bu yıllar için de tespit kararı verilmesi gerekmektedir.
Tarım … sigortalılığının temel koşulu 2926 sayılı Yasanın 2/1 ve 3/b maddelerinde belirtildiği gibi, tarımsal faaliyette bulunmaktır. Prim tevkifatına dayalı tespit davasında, salt ziraat odası ve kooperatif kaydı gibi belgelerin bulunması, davanın kabulü için yeterli değildir. Tarımsal faaliyetin sürdüğünün, faaliyete ilişkin olarak hangi tarımsal ürünlerin üretildiği, nereye satıldığı veya teslim edildiği gibi hususlar da somutlaştırılarak belirlenmelidir. Prim tevkifatı ve ürün tesliminin, iki yıla kadar olan süre dışında süreklilik arzettiği hallerde de, tarımsal faaliyetin sürekli olduğu kabul edilebilir.
Prim kesintisinin bulunmadığı yıllarda, tarımsal faaliyetin saptanması bakımından, ürünlerin ne şekilde değerlendirdiğini ortaya koymak, davacının tarımsal faaliyete elverişli taşınmazlarının bulunup bulunmadığını araştırmak, tarımsal faaliyetin taşınmazların kiralanması suretiyle yürütüldüğü iddia ediliyor ise, bu konuda taşınmazların kimden, hangi yıllar için kiralandığı, hangi tarımsal ürünlerin üretimi için faaliyette bulunulduğu, kiralayan kişinin Tarım … sigortalılığının bulunup bulunmadığı, kiracının kiralama yoluyla tarımsal faaliyetini yürütmeye elverişli tarımsal alet edevatının bulunup bulunmadığı gibi ayrıntılı araştırma yapmak, gerektiğinde tarımsal faaliyetin yapıldığı iddia edilen dönemdeki muhtar ve azaların bilgilerine başvurmak, özetle, tarım faaliyetinin devam edip etmediğini hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde ortaya koymak ve sonucuna göre hüküm kurmak gerekir.
Mahkemece, Karadeniz Yağlı Tohumlar Tarım Satış Kooperatifi’nin 09/09/1995 tarihli müstahsil makbuzunun davacıya ait olup olmadığı hususunda hiçbir tereddüte mahal vermeyecek şekilde yeterince ayrıca 01/01/1996-30/06/2008 dönemi için yukarıda belirtilen hususlara uygun ayrıntılı araştırma yapılmadan tespite karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
Yapılacak iş, davalı …’un 2926 sayılı Yasa uyarınca Tarım … sigortalılığı bulunup bulunmadığını davalı Kurumdan sormak, bulunması halinde sicil dosyasını getirmek, 1995 yılında davalının teslim ettiği ürünlerden prim kesintisi yapılmış ise makbuzlarını getirtmek, davacının 2926 sayılı Yasa dışında sigortalılığı bulunup bulunmadığı araştırarak varsa sicil dosyalarını Kurumdan getirtmek, 1995 yılında davacının ayçiçeği tarımıyla uğraşıp uğraşmadığı husunda ayrıntılı araştırma yapmak, gerektiğinde muhtar ve azaların bilgilerine başvurmak suretiyle 09/09/1995 tarihli müstahsil makbuzunun davacıya ait olup olmadığını hiçbir duraksamaya mahal vermeyecek şekilde belirlemek ve 09/09/1995 tarihli prim kesintisi haricinde davacının ürün teslimi ve prim kesintisi bulunup bulunmadığını araştırarak yukarıda belirtilen bilgiler ışığında sonucuna göre karar vermekten ibarettir.
O halde, davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalılardan …’a iadesine, 19/03/2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.