YARGITAY KARARI
DAİRE : 21. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2010/13457
KARAR NO : 2011/1529
KARAR TARİHİ : 23.02.2011

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
Davacı, murisinin, ilk prim kesintisini takip eden aybaşından 27.6.2002 tarihine kadar Tarım … sigortalısı olduğunun ve prim borcunu yatırdığı tarihi takip eden aybaşından itibaren ölüm aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle, kanuni gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine.
2-Dava, davacı murisinin ilk prim kesintisini takip eden aybaşından 27.06.2002 tarihine kadar tarım … sigortalısı olduğunun ve davacıya ölüm tarihini takip eden aybaşından itibaren ölüm aylığı bağlanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece davacı murisinin 01.05.1999-27.06.2002 tarihleri arasında tarım … sigortalısı olduğunun ve davacıya prim borcunu yatırdığı tarihi takip eden aybaşı olan 01.08.2010 tarihinden itibaren ölüm aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.
Davanın yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Yasa’da 506 sayılı Yasa’nın 79.maddesine koşut geçmiş tarım … hizmetlerinin tesbitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. 2926 sayılı Yasa’nın 7. maddesi hükmüne göre, bu yasaya göre sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kurum’a başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar. Anılan Yasa’nın 5. maddesi ile 7. madde de belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir. 2926 sayılı Yasa’nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan yasanın uygulanma tarihinde 58 yaşını dolduran kadınlarla, 60 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından tarım … sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır.Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir. Diğer yandan resen tescil başlığını taşıyan 9.maddeye göre bu yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içinde Kurum’a kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin
Kurum’ca re’sen yapılması gerekmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 36.maddesi kapsamında Kurum’un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür. Bu bağlamda 2.madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek …’a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için kurum’a başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır. …’un iş bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re’sen kayıt ve tescil etmemesi yasanın kendisine yüklediği re’sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 10.maddesine göre kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel İdare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifler kanununa göre kurulan … Kooperatifleri ile Birliği, T.Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir. Bu kayıtların tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi olduğu ortadadır.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden davacı murisinin sattığı ürün bedelinden 30.04.1999 tarihinde prim kesintisi yapıldığı, davalı Kurumca kesintinin Kurum kayıtlarına intikal ettiği 31.05.1999 tarihi gözetilip 01.07.1999 tarihi itibariyle tescil edilip zirai kayıtları ve başkaca prim kesintisi bulunmadığından 31.12.1999 tarihi itibariyle terkin edildiği davacının ziraat odası, zirai kooperatif kayıtlarının bulunmadığı 27.06.2002 tarihinde öldüğü anlaşılmaktadır.
Davacı murisinin sattığı ürün bedelinden 30.04.1999 tarihinde prim kesintisi yapıldığından mahkemece sigortalılığın 01.05.1999 tarihinde başlatılıp Kurumca kabul edilmeyen 01.05.1999-01.07.1999 tarihleri arasındaki dönemde tarım … sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmesi doğrudur.
Davacı murisi davalı Kurumca 01.07.1999-31.12.1999 tarihleri arasında sigortalı olarak kabul edildiğinden ve yeniden tespit kararı verilmesinde hukuki yararı bulunmadığından bu döneme ilişkin istemin hukuki yarar yokluğundan, murisin 01.01.2000-27.06.2002 tarihleri arasında zirai kayıtları ve prim kesintisi bulunmadığından tarımsal faaliyeti kayıtlarla kanıtlanmadığından bu döneme ilişkin istemin esastan ve ölüm aylığı koşulları oluşmadığından ölüm aylığı talebinin reddine karar verilmesi gerekirken mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 23.02.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.