YARGITAY KARARI
DAİRE : 21. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2013/2776
KARAR NO : 2013/10560
KARAR TARİHİ : 23.05.2013

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, 24. basamaktan yaşlılık aylığı alması gerektiğinin tespitiyle maaş farklarının faiziyle tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

K A R A R

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanuni gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,
2-Dava ,davacının 24.basamaktan alması gereken maaşının tespitiyle biriken fark aylıklarının ödenmesi istemlerine ilişkindir.
Mahkemece; davanın kabulü ile;davacının 1.1.2007 tarihinden itibaren 24. basamaktan bağlanması gereken maaşının SGDP hariç ek ödeme dahil net 1.403.75 TL olduğu tespit edilerek bu miktar üzerinden ödenmeyen 1.1.2007-1.1.2010 tarihleri arasındaki ödenmeyen aylıklar toplamı 24.788.42 TL ‘nin yasal faizi ile tahsiline karar verilmiştir.
Dosya kapsamından, davacının 1479 sayılı Yasa kapsamındaki zorunlu sigortalılığının 11.9.1975 tarihli tescille ve 1. basamaktan başladığı, 3.11.2003 tarihinde 12.basamakta iken 4956 sayılı Yasanın Geçici 2. maddesinden yararlanıp basamak satın alma suretiyle 12. basamaktan 23. basamağa yükseldiği ve başvurusu üzerine 01.01.2007 tarihinde 24.Basamak üzerinden kendisine yaşlılık aylığı bağlandığı anlaşılmıştır.
24/07/2003 tarihli, 4956 sayılı Yasanın geçici 2. maddesine göre, “1479 sayılı Kanuna tabi sigortalı olanlar, bulundukları basamak dahil, bu Kanunun yürürlük tarihinden itibaren üç ay içinde yazılı talepte bulunmak şartıyla, bulundukları basamakları en fazla oniki basamak yükseltebilirler. Basamak yükseltme primi, sigortalının talep tarihinde bulunduğu basamaktan, yükselerek intibak etmek istediği basamağa kadar her basamak için öngörülen bekleme süresindeki prim tutarına basamak yükseltme farklarının ilave edilmesi suretiyle hesaplanır. Bu tutarın, ilk taksitinin talep tarihini takip eden ay içerisinde ödenmesi şartıyla ilk taksitin ödendiği ayı takip eden üçer aylık dönemler halinde üç eşit taksitte ödenmesi zorunludur. Basamak yükseltme tutarının tamamen veya kısmen ödenmesi halinde, sigortalı son ödemenin yapıldığı tarihi takip eden aybaşı itibariyle bu ödemenin tam olarak karşıladığı basamağa intibak ettirilir. Basamak yükseltme primleri, primi ödenmiş süreler olarak değerlendirilmez.
Basamak yükseltme hakkından yararlanan sigortalılara, basamak intibaklarının yapıldığı tarihten itibaren üç yıl sonra, bu Kanunda öngörülen diğer şartları taşımak ve talepte bulunmak kaydıyla yaşlılık aylığı bağlanır.
…-külfet dengesi, sosyal güvenlik hukukunun … ilkelerinden biri olup; anılan ilke, gelecekte elde edeceği sosyal sigorta  yardımlarına karşılık  olarak daha fazla  prim ödeme külfeti altına giren sigortalıların, fazladan katlanılan külfet karşılığında daha fazla yardıma hak kazanması gereğini doğurmaktadır. Başka bir ifadeyle  sosyal güvenlik kuruluşlarınca sigortalılardan alınacak primlerle ileride yapılacak yardımlar arasında mutlak bir bağlantı, paralellik sağlanmalıdır.
Basamak yükseltme olanağı sağlayan yasa ile, konuya ilişkin uygulamayı biçimlendiren diğer düzenlemeler, primlerin sosyal güvenlik kuruluşu tarafından sigortalılık süreci içerisinde tahsil edilip nemalandırılması ve aktüeryal dengeyi bozmayacak biçimde sigorta yardımlarına yansıtılması gerekleri gözetilerek oluşturulmuş; prim borcunun basamakta bekleme süresini tamamlayacak olan ayların primleri, basamak yükseltme farkı da gözetilerek sigortalının talepte bulunduğu tarihte yürürlükte olan gelir tablosuna göre hesaplanması ve basamak intibaklarının yapıldığı tarihten itibaren üç yıl sonra yaşlılık aylığı yönünden değerlendirilebilmesi olanağı öngörülmüştür.
Sıralanan maddi ve hukuki olgular ile, konuya ilişkin yasal düzenlemenin prim ödeme karşılığında “intibak ettirilir” hükmünü içerdiği de gözetilerek, davacının, 1479 sayılı Yasanın geçici 11. maddesi uyarınca, yaşlılık aylığının 01.01.2000 öncesi ve sonrası döneme ilişkin hesabında, satın alınan basamakların geçmişe yönelik olarak da intibak işlemi gerçekleştirilmek suretiyle değerlendirilmesi ve aylık miktarının buna göre saptanması gerekir.
Bu saptama işlemi yapılırken dikkate alınması gereken hususlar ise;
1479 sayılı Yasaya eklenen Geçici 11. madde hükmü gereği, 4447 sayılı Yasanın yürürlük tarihi olan 01.01.2000 tarihinden önce sigortalı olup da, bu yasa döneminde aylık bağlanacak sigortalıların, 01.01.2000 tarihi öncesine ilişkin A aylığı hesabında; basamak satın alma suretiyle yapılan intibak tarihinden, 1479 sayılı Yasanın 4447 sayılı Yasa ile değişik 52. Maddesi ile belirlenen basamak yükseltme esaslarına göre, geriye doğru gidilmek suretiyle 01.01.2000 tarihi itibarıyla bulunulan gelir basamağı belirlenmeli; belirlenen bu gelir basamağının, 01.07.2003 tarihli gelir tablosundaki gelir tutarı karşılığı ve sair aylık hesap doneleri dikkate alınarak A aylığı belirlenmelidir. 4447 sayılı Yasa ile değişik 1479 sayılı Yasanın 36. maddesiyle, aylık hesabında ilk defa “ağırlıklı ortalama” kavramı getirilmiş olup; yine 4447 sayılı Yasanının yürürlük tarihi öncesi sigortalı olup da,bu yasa döneminde aylık bağlanacak sigortalıların, 01.01.2000 tarihi sonrası döneme ilişkin B aylığının belirlenmesinde dikkate alınması gereken “Ağırlıklı Ortalama” hesabında ise; öncelikle, 01.01.2000 tarihi ile yaşlılık aylığı talep tarihi arasında sigortalı olarak fiilen bulunulan basamaklar ve bu basamaklardaki bekleme süreleri üzerinden 01.07.2003 tarihli gelir tablosundaki karşılığı tutarlar gözetilerek, böylece fiilen geçen sürelere ilişkin ağırlıklı ortalama bulunmalı; bilahare, satın alınan basamaklar ve bu basamaklardaki bekleme süreleri üzerinden, yine 01.07.2003 tarihli gelir tablosundaki karşılığı tutarlar gözetilerek, böylece basamak yükseltilerek geçen sürelere ilişkin ağırlıklı ortalama belirlenmeli; bulunan her iki ağırlık ortalama (yani fiilen geçen sürelere ilişkin ağırlıklı ortalama ve basamak yükseltilerek geçen sürelere ilişkin ağırlıklı ortalama) toplanarak B aylığı hesabına esas “Ağırlıklı Ortalama” belirlenmeli ; bu belirleme yapıldıktan sonra ve sair aylık hesap
doneleri de dikkate alınarak B aylığı saptanmalıdır.A ve B aylık aylıklarının toplanması suretiyle elde edilen tutara, ilgili yasal mevzuatınca öngörülen sosyal destek ödemesi de ilave edilip; 01.01.2004 tarihinden itibaren güncelleştirme denilen, ilgili artış yasalarıyla (5073, 5282, 5454, 5565 sayılı Yasalar) gösterilen artış oranları uygulanarak, yaşlılık aylığı talep tarihi itibarıyla, sigortalıya bağlanacak yaşlılık aylığı belirlenmelidir.
Yukarıdaki maddi ve hukuki olgular birlikte gözetilerek, davalı Kurum Genel Müdürlüğünden, davacının satın alarak bulunduğu en son basamaktan geriye doğru intibakı ile 31.12.1999 tarihinde bulunması gereken olası basamak dikkate alınarak tahsis tarihi itibarı ile bağlanabilecek (A) ve (B) aylıklarını gösterecek şekilde toplam aylığının hesaplattırıldığı, ayrıca; dava tarihi olan 19.7.2010 tarihine kadar Kurumca ödenen aylıklar ile basamak intibakı ile hesaplanacak aylıkları arasındaki farkları ayrıntılı olarak belirlenmiş ve buna göre davacının alması gereken maaşı 1.1.2007 tarihi itibariyle 1.337.31 TL aylık ve 53.49 TL SYZ olarak hesaplanmış ve hesaplanan bu aylık miktarları üzerinden davacıya ödenmeyen aylıklar toplamı olarak 26.8.2012 tarihinde 35.373.24 TL nin ödendiği anlaşılmıştır.
Bu açıklamalardan olarak Mahkeme tarafından yukarıda açıklanan değerlendirmeler kapsamında hesaplanarak bulunan 1.1.2007 tarihinden itibaren davacıya bağlanması gereken aylığın net 1.337.31 TL olduğunun tespiti yerine davacının 24.basamaktan alması gereken yaşlılık aylığının 1.403.75 TL olarak hesaplayan bilirkişi raporu esas alınmak suretiyle karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.Öte yandan yargılama sırasında Kurum tarafından geriye doğru basamak intibakı yapılarak aylıkların yeniden düzenlenerek 26.8.2012 tarihinde davacıya 35.373.24 TL ödenmiş olduğundan eksik maaş farkından kaynaklanan alacağa ilişkin davanın konusuz kaldığı bu talep yönünden … verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği gözetilmelidir.
Ne var ki, bu yanlışlıkların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden HMK ‘nun 370/2 maddesi uyarınca hüküm bozulmamalı, davalı Kurumca 1479 sayılı Yasa göz önünde tutularak hesaplanan aylığa hükmedilmek suretiyle düzeltilerek onanmalıdır.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle hüküm fıkrasının 3.paragrafının silinerek yerine “Davacının 1.1.2007 tarihindeki aylığının ek ödeme ve Sosyal Yardım zammı hariç 1.337.31 TL olduğunun tespitine ,eksik maaş farkından kaynaklanan alacaklar davacıya 28.8.2012 tarihi itibariyle ödendiğinden bu talep yönünden dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına eksik ödenen aylıklara hak kazanılan tarihten itibaren yasal faiz yürütülmesine “,sözcüklerinin yazılmasına ve hükmün bu düzeltilmiş şekliyle ONANMASINA, aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz edenlerden davacıya yükletilmesine, 23/05/2013 gününde oybirliği ile karar verildi.