YARGITAY KARARI
DAİRE : 19. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2010/8508
KARAR NO : 2011/2156
KARAR TARİHİ : 21.02.2011
Mahkemesi :Ticaret Mahkemesi
Tarih : 30.04.2010
No : 198-214
Taraflar arasındaki menfi tespit-istirdat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün davacı vekilince duruşmasız, davalı … Finans Factoring A.Ş vekilince de duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmiştir. Belli günde davacı vek.Av…. ile davalılardan … Finans ve Factoring A.Ş vek.Av…. gelmiş diğer davalı taraftan kimse gelmemiş olduğundan onun yokluğunda duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten ve temiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü;
– K A R A R –
Dava, avans olarak verilen çeklerin karşılığında mal gönderilmemesi nedeni ile bedelsiz kalan ve cirolanarak factoring şirketine verilen çekler nedeni ile borçlu olunmadığının tespiti ile çeklerin iptali istemine ilişkindir.
Dava, yargılama sırasında borç ödenmek zorunda kalındığından İİK.nun 72.maddesi uyarınca istirdat davasına dönüşmüştür.
Davalı … Blok İnş.Tur.Paz.Tic.Ltd.Şti. yargılamaya katılmadığı gibi cevap da vermemiştir.
Davalı … Finans ve Factoring A.Ş vekili, geçerli, yasaya uygun olarak yapılan Factoring Sözleşmesine dayalı çekleri ve alacağı temlik aldıklarını, müvekkilinin iyiniyetli hamil olduğunu bildirerek davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, davacının dava konusu 40.000.00.-TL bedelli iki çek nedeni ile mal ve hizmet almadığı, factoring şirketlerinin de doğmuş ve doğacak alacakları temellük etme yetkisi olup, davalı … Blok İnş.Tur.Paz.Tic.Ltd.Şti.’den temlik aldığı çeklerin doğmuş bir alacak nedeni ile verilmediği, doğmamış bir alacak için alınan çekleri temellük ettiği, bedelsizlik savının bu davacıya karşı da ileri sürülebileceği ve çeklerin bedelsiz olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne, davacının borçlu olmadığının tespitine, takibin iptaline karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.
Davacının keşidecisi olduğu, dava konusu iki adet çekin davalılar arasındaki Factoring Sözleşmesi uyarınca; alacağın mal satışından kaynaklandığını tevsik eden faturalarla birlikte davalı … Finans ve Factoring A.Ş’ye temlik edildiği, temlik işleminin 10.10.2006 tarihli, Resmi Gazetede yayımlanan Finansal Kiralama, Factoring ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmeliğin 22/2.maddesine uygun olduğu dosya içeriğinden anlaşılmaktadır.
Factoring Sözleşmesi, alacağın temliki hükümlerini de bünyesinde barındıran karma nitelikli a tipik sözleşmelerdendir. BK.nun 167/1.maddesi uyarınca; “borçlu, temlike vakıf olduğu zaman, temlik edene karşı haiz olduğu def’ileri, temellük edene karşı dahi dermeyan edebilir.” Nitekim bu hususta yerel mahkeme kararının gerekçesinde de açıkça belirtilmiştir. Ne var ki, yerel mahkeme somut olay bakımından delillerin değerlendirilmesinde yanılgıya düşmüştür. Zira davacı, davalılardan … Blok Ltd.Şti ile arasındaki ticari ilişki nedeniyle dava konusu çekleri avans olarak verdiğini, ancak anılan şirketin mal göndermemesi nedeniyle çeklerin karşılıksız kaldığını iddia etmiştir.
Davalı … Blok Ltd.Şti. yargılamaya katılmadığı gibi davaya cevap da vermediğinden davayı inkar etmiş sayılır. Çek bir ödeme vasıtası olup, kural olarak mevcut bir borcun tediyesi amacı ile verildiğinin kabulü gerekir. Öte yandan BK.nun 182.maddesine göre aslolan peşin satış olup, mal ve semenin aynı anda verildiği konusunda yasal karine mevcuttur. Davacı, az önce açıklanan karinenin aksini iddia ettiğine göre, öncelikle ticari ilişkide bulunduğu, … Blok Ltd.Şti.’ne bu çekler nedeniyle borçlu olmadığını yazılı delille kanıtlamakla yükümlüdür.
Davacı taraf bu konuda yazılı delil sunamadığı gibi, dava konusu çeklerin dayanağı olan alacağın mal satışından kaynaklandığını belgeleyen faturaların da davacının ticari defterlerinde kayıtlı bulunduğu bilirkişi raporu ile saptanmıştır.
Asmolen satışına ilişkin bu faturaların davacı defterlerine kaydedilmiş olması da malın teslim edilmiş olduğunun göstergesidir. Mahkemece belirtilen bu hususlar gözetilmeden delillerin değerlendirilmesinde yanılgıya düşülerek yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı … Finans Factoring A.Ş vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün bu davalı yararına BOZULMASINA, bozma nedenine göre davacının temyiz itirazların incelenmesine şimdilik yer olmadığına, vekili Yargıtay duruşmasında hazır bulunan davalı … Finans ve Factoring A.Ş yararına takdir edilen 825.00.-TL duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, peşin harçların istek halinde iadesine, 21.02.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.