YARGITAY KARARI
DAİRE : 14. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2008/15240
KARAR NO : 2009/179
KARAR TARİHİ : 19.01.2009

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 17…..2005 gününde verilen dilekçe ile geçit … istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 17.04.2008 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı Hazine ve davalı … vekilleri tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
K A R A R
Davacı vekilleri, 17…..2005 günlü dava dilekçelerinde müvekkillerine ait 1083 sayılı parsel için davalılara ait 1082 parsel sayılı taşınmazdan 6 m. genişliğinde geçit … kurulmasını istemiş, bilahare 2230, 2231, 2227 ve 2226 sayılı parsellerin maliklerini davaya dahil etmişlerdir.
Davalılar, davanın reddini savunmuşlardır.
Mahkeme, davayı kabul etmiştir.
Hükmü, davalı … vekili ile davalı Maliye Hazinesi vekili temyiz etmişlerdir.
Dava, … Medeni Kanununun 747. maddesine dayanılarak açılmış geçit … kurulması istemine ilişkindir. Ülkemizde arazi düzenlenmesinin sağlıklı bir yapıya kavuşmamış olması ve her taşınmazın … ihtiyacına cevap verilmemesi geçit davalarının nedenidir. Geçit … verilmesiyle genel yola bağlantısı olmayan veya yolu bulunsa bile bu … ile ihtiyacı karşılanamayan taşınmazın genel yolla kesintisiz bağlantısı sağlanır. Uygulama ve doktrinde genellikle bunlardan ilkine “mutlak geçit ihtiyacı” veya “geçit yoksunluğu”, ikincisine de “nispi geçit ihtiyacı” ya da “geçit yetersizliği” denilmektedir.
Geçit … verilmesine ilişkin davalarda, bu hak taşınmaz leh ve aleyhine kurulacağından leh ve aleyhine geçit istenen taşınmaz maliklerinin tamamının davada yer alması zorunludur. Ancak, yararına geçit istenen taşınmaz müşterek mülkiyete konu ise dava paydaşlardan biri veya birkaçı tarafından açılabilir.
… Medeni Kanununun 747/2 maddesi gereğince geçit isteği, önceki mülkiyet ve … durumuna göre en uygun komşuya, bu şekilde ihtiyacın karşılanmaması halinde geçit tesisinden en az zarar görecek olana yöneltilmelidir. Zira, geçit … taşınmaz mülkiyetini sınırlayan bir irtifak … olmakla birlikte, özünü komşuluk hukukundan alır. Bunun doğal sonucu olarak … saptanırken komşuluk hukuku ilkeleri gözetilmelidir. Geçit gereksiniminin nedeni, taşınmazın niteliği ile bu gereksinimin nasıl ve hangi araçlarla karşılanacağı davacının sübjektif arzularına göre değil, objektif esaslara uygun olarak belirlenmeli, taşınmaz mülkiyetinin sınırlandırılması konusunda genel bir ilke olan fedakarlığın denkleştirilmesi prensibi dikkatten kaçırılmamalıdır.
Uygun güzergah saptanırken önemle üzerinde durulması gereken diğer bir yön ise, aleyhine geçit kurulan taşınmaz veya taşınmazların kullanım şekli ve bütünlüğünün bozulmamasıdır. Şayet başka türlü geçit tesisi olanaklı değil ise bunun gerekçesi kararda açıkça gösterilmelidir.
Yararına geçit kurulacak taşınmazın tapuda kayıtlı niteliği ve kullanım amacı nazara alınarak özellikle … alanlarında, nihayet bir … aracının geçeceği genişlikte (emsaline göre 2,5-3 m.) geçit … tesisine karar vermek gerekir. Bu genişliği aşan bir … verilecekse, gerekçesi kararda dayanakları ile birlikte gösterilmelidir.
Saptanan geçit nedeniyle yükümlü taşınmaz malikine ödenmesi gereken bedel taşınmazın niteliği gözetilerek uzman bilirkişiler aracılığı ile objektif kriterler esas alınarak belirlenmelidir. Saptanacak bedel de hükümden önce depo ettirilmelidir. Hemen belirtmek gerekir ki, bedelin saptanmasından sonra hüküm tarihine kadar taşınmazın değerinde önemli derecede değişim yaratabilecek uzunca bir süre geçmiş veya bedel tespitinden sonra yörede taşınmazın değerini artıracak değişiklikler meydana gelmiş olabilir. Bu gibi durumlarda mülkiyet … kısıtlanan taşınmaz malikinin mağduriyetine neden olmamak ve diğer tarafın hakkın kötüye kullanılması sonucunu doğuracak olası davranışlarını önlemek için hüküm tarihine yakın yeni bir değer tespiti yapılmalıdır.
Kurulan geçit hakkının … Medeni Kanununun 748/3 maddesi uyarınca tapu siciline kaydı da gereklidir.
Geçit … kurulmasına ilişkin davalarda davanın niteliği gereği yargılama giderleri davacı üzerinde bırakılmalıdır.
Bu bilgiler ışığında somut olaya baktığımızda, davacı parselinin mutlak geçit ihtiyacı içinde olduğu anlaşılmaktadır. Ancak yapılan inceleme ve araştırma hüküm kurmaya yeterli değildir.
Bu durumda mahkemece yapılması gereken …; dava konusu taşınmazları çevredeki bütün yollarla birlikte gösteren geniş alana ilişkin paftanın getirtilerek mahallinde teknik bilirkişiler vasıtasıyla yeniden keşif yapılması, bu keşif sırasında tesbit edilecek bütün alternatiflerin bilirkişiler vasıtasıyla keşfi izlemeye ve infaza elverişli biçimde harita üzerinde gösterilmesinin ve mukayeseli değerlendirmelerinin sağlanması ve varılacak sonuca göre bir hüküm kurulmasından ibarettir.
Kabule göre de;
1-Lehine geçit … kurulan 1083 parsel sayılı taşınmazın tapuda tarla niteliğiyle kayıtlı olup, … alanlarında en fazla bir … aracının geçebileceği 3 m. genişliğinde … verilebileceği düşünülmeksizin infaza elverişli olmayacak biçimde 3-4 m. arasında değişen genişlikte … verilmesi,
2-Verilen geçit hakkının 1082 sayılı parsel üzerindeki bölümünün davacının 1083 parseli ile sınır teşkil eden kısmının nedeni açıklanmaksızın ortak sınırın yarısına kadar uzatılması doğru görülmemiştir.
3-2231 sayılı parsel Maliye Hazinesine ait olup, altında Natonun petrol boru hattı bulunan tarla niteliğindedir. Milli Savunma Bakanlığının Şubat 2007 ve yine Milli Savunma Bakanlığı İnşaat Emlak ve Nato Enfrastrüktür Bölge Başkanlığı’nın 31 Ekim 2007 günlü yazısı ile ekindeki teknik rapor ve şemalardan Nato Akaryakıt Boru Hattı’nın 75 cm. derinlikten geçtiği ve ekli teknik raporda belirtilen önlemlerle birlikte yine belirtilen izinlerin alınması halinde dava konusu taşınmaz üzerinde geçit … kurulmasında bir sakınca bulunmadığı bildirilmiş olmasına rağmen mahkemece sözü edilen önlemlere hiç değinilmeksizin 2231 parsel sayılı taşınmaza ilişkin davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir.
SONUÇ: Davalılar vekillerinin temyiz itirazlarının yukarıda belirtilen nedenlerle kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan harcın istek halinde yatırana iadesine, 19.01.2009 tarihinde oybirliği ile karar verildi.