YARGITAY KARARI
DAİRE : 21. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2009/7121
KARAR NO : 2009/10159
KARAR TARİHİ : 30.06.2009
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
Davacı, murisinin l995 yılındaki ürün bedelinden ilk kesintinin yapıldığı tarihi takip eden aybaşından itibaren l3.3.2007 tarihine kadar tarım bağkur sigortalısı olduğunun tesbitine aksine kurum işleminin iptaline karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme bozmaya uyarak ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
K A R A R
1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı kanuni gerektirici nedenlere, göre davalı Kurum vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,
2-Davacı murisi eşi … 1995 yılındaki ürün bedelinden ilk … prim kesintisinin yapıldığı tarihi takip eden ay başından 13.3.2007 tarihine kadar 2926 sayılı Yasaya tabi tarım … sigortalısı olduğunun tesbitini istemiştir
Mahkemece Bozmaya uyularak davacının murisi Nesim Karabaş’ın 1.8.1995 tarihinden ölüm tarihi olan 13.03.2007 tarihine kadar tarım … sigortalısı olduğunun tesbitine karar verilmiştir.
Davanın yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Yasa’da 506 sayılı Yasa’nın 79.maddesine koşut geçmiş tarım … hizmetlerinin tesbitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. 2926 sayılı Yasa’nın 7. maddesi hükmüne göre, bu yasaya göre sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kurum’a başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar. Anılan Yasa’nın 5. maddesi ile 7. madde de belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir. 2926 sayılı Yasa’nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan yasanın uygulanma tarihinde 50 yaşını dolduran kadınlarla, 55 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından tarım … sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır.Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir. Diğer yandan resen tescil başlığını taşıyan 9.maddeye göre bu yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içinde Kurum’a kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurum’ca re’sen yapılması gerekmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 36.maddesi kapsamında Kurum’un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür. Bu bağlamda 2.madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek …’a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için kurum’a başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır. …’un iş bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re’sen kayıt ve tescil etmemesi yasanın kendisine yüklediği re’sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 10.maddesine göre kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel İdare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifler kanununa göre kurulan … ekicileri İstihsal Kooperatifleri ile Birliği, T.Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir. Bu kayıtların tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi olduğu ortadadır.
Öte yandan 9.5.1960 gün ve 21/9 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca bozma kararına uyan Mahkeme artık bozma kararı gereğince işlem yapmak ve hüküm vermek zorundadır. Mahkemece bozmaya uyulduğu halde, bozma gerekleri yerine getirilmemiştir.
Gerçekten davacının murisinin tütün ürün tesliminden yapılan ilk prim kesintisinin 20.7.1995 tarihinde Kurum hesabına yatırıldığı tespit edilmesine rağmen, takip eden yıllara ilişkin kesintilerin olup olmadığı ilgili kuruluşdan araştırılmamış, murisin Ziraat Odası’na üye olduğu belirlenmiş ise de; üyeliğinin hangi tarihler arasında devam ettiği tespit edilmemiş ve Tarım Kredi Kooperatif kaydının olup olmadığı da araştırılmamıştır.
Mahkemece uyulan Bozma ilamında açıkça belirtilmesine rağmen, davacının murisine ait prim kesintilerinin tarihleri ilgili kuruluşlardan araştırılmadan, Ziraat Odasına ve Tarım Kredi Kooperatifine kayıtlı olduğu tarihler tespit edilmeden ve giderek tarımsal faaliyet kanıtlanmadan istemin kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma gerektirmiştir.
Yapılacak iş; Tekel Batman Yaprak Tütün İşletme Müdürlüğünden davacının murisi … 1996-2007 yılları arası kesintisinin yapıldığı tarihlerin açık ve net olarak yazılmadığı görülmekle bu hususun açıkca bildirilmesi için müzekkere yazılarak kesinti tarihlerini belirlemek, Ziraat Odasına ve Tarım Kredi Kooperatifine kayıtlı olduğu tarihleri açık olarak tespit etmek, başkaca zirai amaçlı kooperatiflerde kaydının bulunup bulunmadığının araştırılarak, bulunması halinde kayıt tarihlerini gösteren belgeleri getirtmek ve tüm deliller bir arada değerlendirilerek sonuca gitmektir.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 30.6.2009 gününde oybirliğiyle karar verildi.