YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/10902
KARAR NO : 2022/12950
KARAR TARİHİ : 24.10.2022

Bölge Adliye
Mahkemesi : … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
No :

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı, davalılar vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir.
… Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince verilen kararın, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
I-İSTEM
Davacı vekili, dilekçe metninde davacının, davalı işverene ait işyerinde dava konusu 01.11.2002 – 24.08.2011 tarihleri arasında kalan dönemde mağaza satış personeli olarak sürekli çalıştığını belirtmesine karşın, dilekçenin sonuç kısmında 05.07.2007 tarihinden geriye doğru 5 yıl kesintisiz olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir.
II- CEVAP
Davalı işveren vekili, davacının 05.07.2007-24.08.2011 tarihleri arasında çalıştığını, öncesinde bir çalışmasının bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Davalı … vekili, çalışmanın geçtiği iddia edilen tarih itibarı ile hak düşürücü sürenin geçtiğini, çalışma olgusunun yazılı delille ispatı gerektiğini belirtmek sureti ile davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
III- MAHKEME KARARI
A- İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
“Davanın kabulü ile; Davacının davalı Çukurova … Tic. A.Ş.’de 01.11.2002-04.07.2007 tarihleri arasında kesintisiz çalışmasından kaynaklanan ve kuruma bildirilmeyen;-2002 yılında 11. ayda 30 gün, 12. ayda 30 gün, -2003 yılında 360 gün, -2004 yılında 360 gün, -2005 yılında 360 gün, -2006 yılında 360 gün, -2007 yılında 1. ayda 30 gün, 2. ayda 30 gün, 3. ayda 30 gün, 4. ayda 30 gün, 5. ayda 30 gün, 6. ayda 30 gün, 7. ayda 4 gün olmak üzere toplamda 1684 gün yasal asgari ücret üzerinden çalıştığının tespitine” karar verilmiştir.
B- BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
“Davalılar vekillerinin … İş Mahkemesinin 21.09.2021 tarih 2018/53 Esas 2021/464 Karar sayılı ilamına yönelik istinaf başvurularının, HMK’nin 353/1-b maddesinin (1) numaralı alt bendi uyarınca esastan reddine” karar verilmiştir.
TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ
Kurum vekili, davacının çalıştığına dair resmi yazılı bir bilgi belge olmadığı, okulların kapalı olduğu dönemlerde çalışmış olamayacağı gerekçeleriyle kararın bozulmasını talep etmişlerdir.
IV- İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME
Dava, 506 sayılı Kanunun 79/10. ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9. maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”
Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re’sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.
Tanık beyanları değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren, işçi ve işyeriyle ilişkileri düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça bordrolu, komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar da dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.
Somut olayda, dinlenen tanık beyanları ve toplanan deliller hükme esas alınarak davanın kabulüne karar verilmişse de verilen karar eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır.
Mahkemece fazla sayıda tanık dinlenmiş olmasına rağmen tanık beyanları arasındaki çelişkiler giderilmeksizin, hangi tanık beyanına hangi nedenle üstünlük tanındığı belirtilmeksizin karar tesisi isabetsiz bulunmuştur.
Davacının dayanıklı tüketim mağazası işyerinde satış elemanı olarak bir müddet çalıştığı, sonrasında sekreter olarak görev yaptığı beyan edilmiş, davalının da birden fazla işyeri bulunduğu anlaşılmıştır.
Davacıya hangi adreslerde hangi sürelerde hangi işleri yaptığı, kimlerle birlikte çalıştığı sorularak birlikte çalıştığı kişilerin beyanları alınarak, aralarında çelişki olması halinde çelişkiler giderilerek oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir.
O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince verilen istinaf istemlerinin esastan reddine dair karar kaldırılarak ilk derece mahkemesince verilen karar bozulmalıdır.
SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenlerle, … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/1 maddesi gereği kaldırılarak, ilk derece mahkemesince verilen kararın BOZULMASINA, dosyanın İlk Derece Mahkemesine, karardan bir örneğin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 24.10.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.