YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/10853
KARAR NO : 2022/17005
KARAR TARİHİ : 29.12.2022

Bölge Adliye
Mahkemesi : … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
No :

Dava, sigorta primine esas kazancın tespiti istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalılar vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
… Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince verilen kararın davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
I-İSTEM
Davacı, davalı …’na devredilen … Belediye Başkanlığı’nda çalıştığı dönemde eksik gösterilen prime esas kazançlarının tespitini talep ve dava etmiştir.
II-CEVAP
Davalı … vekili davacının hizmet ve prime esas kazançlarının doğru bir şekilde bildirildiğini haksız ve mesnetsiz davanın reddi gerektiğini savunmuştur.
Davalı Kurum vekili işveren tarafından yapılan bildirimlere uygun olarak kayıtların tutulduğunu, davaya sebebiyet verilmediğini davanın reddi ile aleyhe yargılama giderlerine hükmedilmemesi gerektiğini savunmuştur.
III-MAHKEME KARARI
A-İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk derece mahkemesi, “…-1-Davanın kabulü ile;
Davacının … Belediyesi nezdinde;
1999/2.dönem prime esas kazancının 397.800.000 TL
1999/3.dönem prime esas kazancının 497.250.000 TL,
2000/1.dönem prime esas kazancının 457.470.000 TL,
2000/2.dönem prime esas kazancının 500.037.570 TL,
2000/3.dönem prime esas kazancının 761.734.484 TL,
2001/1.dönem prime esas kazancının 813.719.730 TL,
2001/2.dönem prime esas kazancının 1.129.955.954 TL,
2001/3.dönem prime esas kazancının 305.173.711 TL,
2002/1.dönem prime esas kazancının 1.207.569.090 TL,
2002/2.dönem prime esas kazancının 1.449.082.911 TL,
2002/3.dönem prime esas kazancının 954.734.318 TL,
2003/1.dönem prime esas kazancının 1.461.158.599 TL,
2003/2.dönem prime esas kazancının 1.861.934.480 TL,
2003/3.dönem prime esas kazancının 1.971.000.000 TL,
2004/1.dönem prime esas kazancının 1.857.120.000 TL,
2004/7.dönem prime esas kazancının 492.136.000 TL,
2004/8.dönem prime esas kazancının 492.136.000 TL,
2004/9.dönem prime esas kazancının 492.136.800 TL,
2004/10.dönem prime esas kazancının 754.609.760 TL,
2004/11.dönem prime esas kazancının 229.663.840 TL,
2004/12.dönem prime esas kazancının 262.472.960 TL olduğunun tespitine,…” karar vermiştir.
B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
… Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi, “…Davalılar vekillerinin istinaf başvurularının Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine,…”karar vermiştir.
IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:
Davalı … ve Kurum vekili özetle eksik araştırma ve inceleme sonucu verilen kararın bozulmasını istemiştir.
V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:
Davacı, davalı … başkanlığında çalıştığı dönemde eksik gösterilen prime esas kazançlarının tespitini talep etmiş, mahkemece davanın kabulüne, 1999/2. dönem-2004/12. Ay arasındaki prime esas kazancın tespitine karar verilmiştir.
Dosya kapsamından davacının 15.06.1999-04.11.2011 tarihleri arasında … Belediye Başkanlığı’nda çalıştığı, 6360 sayılı yasa ile ilgili belediye başkanlığının tüzel kişiliği son bulduğundan husumetin davalı …’na yöneltildiği, Mahkemece TİS’e göre belirlenen prime esas kazançların belirlendiği bilirkişi raporu esas alınarak hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.
506 sayılı kanunun 77. Maddesinde “Sigortalılarla işverenlerin bir ay için ödeyecekleri primlerin hesabında:
a) Sigortalıların o ay için hak ettikleri ücretlerin,
b) Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan sigortalılara o ay içinde ödenenlerin,
c) İdare veya kaza mercilerince verilen karar gereğince (a) ve (b) fıkralarında yazılı kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin, brüt toplamı esas alınır.
(Değişik : 29.07.2003 – 4958 / 36 md. Y.T. 01.01.2004) Şu kadar ki, ölüm, doğum ve evlenme yardımları, yolluklar, kıdem, ihbar ve kasa tazminatları, ayni yardımlar ile … Bakanlığınca miktarları yıllar itibariyle belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, sigorta primlerinin hesabına esas tutulacak kazançların aylık tutarının tespitinde nazara alınmaz. Bunların dışında her ne ad altında ödeme yapılırsa yapılsın tüm ödemeler prime tabi tutulur.
(Değişik : 29.07.2003 – 4958 / 36 md. Y.T. 01.01.2004) Her sigortalının prim hesabına esas tutulacak aylık kazanç toplamının bin liraya kadar olan lira kesri nazara alınmaz.
Günlük, haftalık veya aylık olarak belirli bir ücrete dayanmış olmayıp da komisyon ücreti ve kâra katılma gibi belirsiz zaman ve miktar üzerinden ücret alan sigortalıların prim ve ödeneklerinin hesabında esas tutulacak günlük kazançları, 78 inci madde hükmü saklı kalmak şartiyle, Bakanlar Kurulu kararıyle belli edilir.
Şu kadar ki, sigortalının ayrıca belirli bir kazancı varsa, bu takdirde prim ve ödeneklerin hesabında esas tutulacak günlük kazancı, yukarıki fıkraya göre hesabedilecek günlük kazancına belirli kazancı üzerinden hesaplanacak günlük kazancın ilavesi suretiyle bulunur.
Bu kanun gereğince primlerin hesabına esas tutulacak günlük kazanç, sigortalının, bir ay için prime esas tutulan kazancının otuzda biridir.
Günlük kazancın hesabına esas tutulan ay içindeki bazı günlerde çalışmamış ve çalışmadığı günler için ücret almamış sigortalının günlük kazancı, o ay için prime esas tutulan kazancı ücret aldığı gün sayısına bölünerek hesaplanır.
Sigortalıların günlük kazançlarının hesabında esas tutulan gün sayıları, aynı zamanda, bunların prim ödeme gün sayılarını gösterir.
Bir ay içinde çeşitli işverenlerin işinde çalışan sigortalının bu kanun gereğince alınacak primlerine esas tutulacak aylık ve günlük kazancının tesbitinde her işverenden elde ettiği aylık ve günlük kazanç tutarı ayrı ayrı nazara alınır ve primler buna göre hesaplanır.” hükmü düzenlenmiştir.
Mahkemece, dosyada alınan bilirkişi raporu doğrultusunda hüküm kurulmuş ise de bilirkişi raporunda yapılan inceleme ve tespitler hüküm kurmaya yeterli ve elverişli değildir.
Davacının sendika üyesi olduğu ve toplu iş sözleşmesinden yararlanması gerektiği hususları dosyada tespit edilmiş ve ücret ödeme bordroları CD halinde dosya içerisine alınmış ise de 506 sayılı yasanın 77. maddesi uyarınca TİS’de öngörülen ücretlerin davacıya ödenip ödenmediği tespit edilmemiştir.
Mahkemece yeniden inceleme yaptırılarak TİS’de öngörülen ücretlerin davacıya ödenip ödenmediği, TİS’e göre belirlenen ücretlerin ödenmesi halinde prime esas kazanca esas alınacağı gözetilmeli, ödemelerin nasıl yapıldığı, asgari ücret üstünün nasıl ödendiği hususlarında davacının beyanı alınarak bu konular açıklığa kavuşturulmalı, davalı iş yerinin kamu kurumu olması nedeniyle yapılan ödemelerin kayıtlı olması gerektiğinden ve kayıt dışı ödeme yapılamayacağından ilgili belediye başkanlığından ödemelerin ne miktarda ve nasıl yapıldığı sorulmalı, iş yerinde aynı konumda başka işçilerin de olup olmadığı yönünde araştırma yapılmalı, toplanan deliller değerlendirilmek suretiyle hüküm kurulmalıdır.
Yukarıda belirtilen hukuki ve maddi olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin istinaf başvurularının esastan reddine dair kararı kaldırılarak ilk derece mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ : … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Dairesi kararının HMK’nın 373/1 maddesi gereği kaldırılarak temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine, dosyanın kararı veren İlk derece Mahkemesine gönderilmesine, temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, 29.12.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.