YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/12973
KARAR NO : 2022/16078
KARAR TARİHİ : 15.12.2022
Bölge Adliye
Mahkemesi : … Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
No :
Dava, davacının, davalı … Kurumu tarafından fiili çalışmaya dayalı olmadığı gerekçesi ile iptal edilen dava dışı …’ye ait işyerinden 01.05.2015-10.12.2015 tarihleri arasını kapsar şekilde yapılan hizmet bildirimlerinin, gerçek ve fiili çalışmaya dayanıp dayanmadığına ve yaşlılık aylığının iptal eden Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine dair verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, … Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.
… Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesince verilen kararın, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
I-İSTEM
Davacı vekili: davacının, …’ye ait iş yerlerinde geçen çalışmalarının fiili olmadığı gerekçesi ile geçersiz sayıldığını ve almakta olduğu yaşlılık aylığının da iptal edilerek ödenen aylıklarında iadesinin istendiğini, ancak davacının iş yerinin inşaat ve hurdaların toplanması bölümünde fiilen çalıştığını belirtmek sureti ile davacının, …’ye ait iş yerindeki çalışmasının fiili olduğunun tespitine, 21017221/ BE-02 sayılı raporun ve Kurumun 30/03/2018 tarih ve 4.224.879 sayılı yersiz ödemeye ilişkin işlemlerinin iptallerine karar verilmesini talep etmiştir.
II.CEVAP:
Davalı Kurum vekili; davacı ile dava dışı … arasında geçerli bir hizmet akdi ve dolayısıyla davacının geçerli bir sigortalılığı bulunmadığının … denetmeni tarafından tespit edildiğini, Kurum işlemlerinin yerinde olduğunu belirtmek sureti ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III.MAHKEME KARARI
A.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
Mahkemece “Davacının iddialarını kanıtlayamadığı, adına yapılan ve Kurumca iptal edilen bildirimlerin fiili çalışmaya dayanmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.”
B.BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI:
Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK’nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine,
IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:
Davacı vekili … Hukuku alanında uzman olmayan bilirkişi raporu doğrultusunda ve başkaca hukuki gerekçeler sunulmaksızın hüküm tesis edildiğini, davacının; işveren …’ye ait iş yerinde hem inşaat malzemelerinin taşınması, nakli vs. hem de hurda toplama işlerinde çalıştırıldığının şahit beyanları ile ortada olduğunu, davacının Ek-5 sigortalılık ile çok rahat sağlayabileceği süre için sahte bildirim yapılmasına ve yüksek prim ödenmesine gerek olmadığını, Kurumun, iptal gerekçelerinin yersiz ve dayanaksız kalmış olup denetmen raporunun aksi eşdeğer belgeler ile kanıtlandığını, verilen kararın yerinde olmadığını beyanla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.
V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:
1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre; davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2-Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Yasa’nın 86. maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür. Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.
Yukarıda anlatılan yasal mevzuat ışığında dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; Mahkemece, hizmetlerinin iptaline ilişkin verilen karar yerinde ise de; yaşlılık aylığının iptaline ilişkin olarak Mahkemece, davacının iptal edilen 4/1-a sigortalılığı haricinde; 4/1-a ve 4/1-b çalışmaları dikkate alınarak kuruma tahsis talebinde bulunmuş ise tahsis talep tarihi itibariyle, bulunmamış ise dava tarihi itibariyle aylık bağlanma koşullarının oluşup oluşmadığı usulünce irdelenerek varılacak sonuca göre bir karar vermekten ibarettir.
Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu verilen karar usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O hâlde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve … Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ : … Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/1 maddesi gereğince kaldırılarak temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, karardan bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 15.12.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.