YARGITAY KARARI
DAİRE : 12. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/12328
KARAR NO : 2022/14354
KARAR TARİHİ : 29.12.2022

MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki şikayetçi tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:
A) Davacının talebi;
Davacı vekili, taşınmazın aile konutu olduğunu, taşınmazın güncel piyasa değerinin çok altında ihale edildiğini iddia ederek … 2. İcra Dairesinin 2014/380 Talimat sayılı satış dosyasından yapılan 03/02/2022 tarihli ihalenin feshini,” talep etmiştir.
B) Davalıların cevabı;
Davalı alacaklı vekili diğer savunmalarının yanı sıra, davacının aktif husumeti olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
C) İlk Derece Mahkemesi’nin kararı:
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda “.. davacı yasada belirtilen alacaklı, borçlu, resmî sicilde kayıtlı ilgili ve sınırlı ayni hak sahibi değildir. Davacı 3. Kişi tarafından ihalenin feshi talep edilen … ili, … ilçesi, … Mahallesi, 1316 ada 3 parselde kayıtlı 2. Kat 10 nolu bağımsız bölüm vasıflı taşınmazın 666.000,00 TL bedelle alacağa mahsuben ihale edildiği anlaşılmaktadır. Mahkememizce verilen 11/02/2022 tarihli tensip zaptı gereğince dava şartı olan nisbi harcın yatırılması için davacı vekiline 2 haftalık kesin süre verildiği, ekli tensip zaptının davacı vekiline tebliğ edilmesine rağmen verilen kesin süre içerisinde harç yatırılmamış olduğundan HMK/120/2 maddesi gereğince davanın açılmamış sayılmasına dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. “gerekçesi ile İhalenin Feshi Davasının İİK 134. Maddesi gereği nisbi harca tabi olması nedeni ile DAVANIN AÇILMAMIŞ SAYILMASINA karar verilmiştir.
Ç) İstinaf;
İlk Derece Mahkemesi kararını davacı istinaf etmiştir.
D) Bölge adliye Mahkemesi’nin kararı:
Bölge Adliye Mahkemesince yapılan inceleme sonucunda kesin süre içerisinde harç yatırılmadığından davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesinde yasaya aykırılık olmadığı gerekçesi ile davacının istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE, dair hüküm kurulmuştur.
E) Temyiz:
Kararı davacı süresinde temyiz etmiştir.
F) Gerekçe:
İlk Derece Mahkemesi tarafından davanın davacı tarafın tebliğe rağmen kesin süre içerisinde harç bedelini yatırmadığı gerekçesi ile, davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.
Dosyada sorun “İİK. nun 7343 sayılı Kanun ile değ. 134. maddesindeki istisna taraflar dışında yatırılması gereken nispi harç ve teminatın niteliği ve buna bağlı olarak HMK. nın 114. maddesinde belirtilen dava şartı olup, olmadığı ve nispi harç ile teminatın tamamlatılma usulüdür.”
İcra takibi sırasında, 2004 sayılı İİK. na göre yapılan ihalenin feshine ilişkin hususlar Kanunun 134 vd. maddelerinde düzenlenmiştir.
İhalenin feshi davaları daha önce başvuranın kim olduğuna bakılmaksızın maktu harca tabi iken 2004 sayılı İİK. nun 134. maddesinde değişiklik yapan ve 30.11.2022 tarihinde yürürlüğe giren 7343 sayılı kanunun 27/4. maddesi ile davayı “ Satış isteyen alacaklı, borçlu, resmî sicilde kayıtlı ilgililer ile sınırlı ayni hak sahipleri dışında kalan kişilerin” açması halinde ihale bedeli üzerinden nispi harca tabi kılınmıştır.
Ayrıca ihalenin feshi talebinde 7343 sayılı kanunun 27/5. maddesi ile davayı “Satış isteyen alacaklı, borçlu, resmî sicilde kayıtlı ilgililer ile sınırlı ayni hak sahipleri dışında kalan kişiler” teminat yatırmakla yükümlü kılınmıştır.
Yargı harçları, 492 sayılı Harçlar Kanunda düzenlenmiş olup, dava açarken harç yatırılması şartı, HMK. nın 114. maddesinde belirtilen dava şartlarından değildir.
Dava harçları özel kanun ile düzenlenmiştir.
Kanunun “Noksan tesbit edilen değer üzerinden harcın ödenmesi” başlıklı 30. maddesi “Muhakeme sırasında tesbit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o celse için muhakemeye devam olunur, takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 409 uncu (HMK. md.150 ) maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın muameleye konulması, noksan olan harcın ödenmesine bağlıdır.” hükmünü içermektedir.
HMK. ya göre bir şartın tamamlatılması, Mahkeme tarafından ilgilisine usulüne uygun şekilde süre verilmesi halinde mümkündür.
Verilecek süre yasal düzenlemeye uygun değil ise hukuki sonuç doğurmaz.
İİK.’nın 7343 sayılı kanunun 27. maddesi ile değişik 134. maddesi bu yasal düzenlemelere göre değerlendirildiğinde;
İhalenin feshi talebinin 30.11.2021 tarihinden sonra yapılması halinde kanunda belirtilen istisnai taraflar dışında kalan gerçek yada tüzel kişiler tarafından yapılması halinde ihale bedeli üzerinden nispi harca tabi olduğu ve nispi harcın yarısının peşin yatırılacağı tartışmasızdır.
Aynı şekilde ihale bedelinin % 5’i oranında teminat yatırılması da şarttır.
Mahkemece nispi harcın yatırılmasına yönelik olarak 11.02.2022 tarihli tensibin 8. maddesi ile “Davanın ihalenin feshi davası olması ve 30 Kasım 2021 tarihli resmi gazetede yayınlanan 7343 sayılı İcra İflas Kanunu ile bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında kanunun 27. Maddesinin 4. Fıkrası gereğince nisbi harca tabi olduğu, bu nedenle “davacı vekiline eksik yatırılan 11.294,58-TL tamamlama harcınını yatırması için 2 haftalık kesin süre verilmesine, verilen sürede harç tamamlanmaz ise harçlar kanunu uyarınca devamı usuli işlemler yapılamayacağından dosyanın işlemden kaldırılacağının ihtarına, (ihtaratın iş bu tensip zaptının tebliği suretiyle yapılmasına) ” şeklinde ara karar oluşturulmuştur.
Davanın 02.03.2022 tarihinde yapılan duruşmasında davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.
Noksan harcın nasıl tamamlanacağına ilişkin Harçlar Kanunu’nun 30. maddesindeki özel düzenleme karşısında harcın tamamlanmasına ilişkin verilecek süre “…takip eden celseye kadar..” dır.
Harçlar Kanunu’nun 30. maddesindeki düzenleme karşısında verilen 2 haftalık süre yasal olmayıp, yasaya uymayan bu süre hukuki sonuç doğurmaz.
Yukarıda belirtildiği üzere harca tabi bir davanın yürütülmesi kanunda belirtilen harcın yatırılmasına bağlıdır. Harçlar kanununun 30. maddesine göre harç yatırılmadıkça müteakip işlemler yapılamaz.
Bu düzenlemenin sonucu olarak “davayı yürütmeye yönelik hiç bir işlem yapılamaz, diğer dava şartları incelenemez.”
Dava harcı diğer dava şartlarından önce gelir.
Dava harcının yatırılması sağlanmadığından teminatın yatırılıp, yatırılmamasının ve teminatın yatırılmasına ilişkin ara kararının hukuki sonucu da yoktur.
Mahkemece davacıya, Harçlar Kanunu’ nun 30. maddesi uyarınca harçları tamamlaması için bir sonraki celseye kadar süre verilmesi gerekirken, verilen iki haftaya itibar edilerek sonuca gidilmesi ve Bölge Adliye Mahkemesince bu hususlar gözden kaçırılarak davacının istinaf talebinin esastan reddi hatalı olup, bu husus Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılması ile İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını gerektirmiştir.
İlk Derece Mahkemesince yapılacak iş öncelikle davacıya nispi harca yönelik olarak Harçlar Kanunu’ nun 30. maddesine uygun şekilde süre verip, harç yatırılırsa teminat şartına ilişkin işlemleri yeniden yaparak sonuca gitmektir.
Kabule göre de, Harçlar Yasası’nın 27-28. maddelerine göre; harca tabi davalarda, dava açılırken davacıdan bir başvurma harcı ve nispi harca tabi davalarda nispi karar ve ilam harcının dörtte biri peşin olarak alınır. Dava açılırken, harcın eksik alınmış olması halinde, Mahkemece davaya devam olunabilmesi için harcın Harçlar Kanunu’nun 30 ve 33. maddeleri uyarınca tamamlanması yoluna gidilir ve davacıya eksik harcı yatırması için süre verilir. Şayet verilen süreye rağmen eksik harç ikmal edilmez ise dosya işlemden kaldırılır ve HMK’nin 150. maddesi uyarınca süresinde tamamlanarak yenilenmez ise açılmamış sayılmasına karar verilir. Mahkemece yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri dikkate alınmaksızın verilen sürenin sonunda doğrudan davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi de hatalıdır.
SONUÇ: Yukarıda yazılı nedenlerle, Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin 14/09/2022 tarih ve 2022/1587 E. 2022/1901 K. sayılı kararının 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK’nun 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK’nun 373/1. maddeleri uyarınca KALDIRILMASINA, … İcra Hukuk Mahkemesi’nin 02/03/2022 tarih ve 2022/85 E. 2022/112 K. sayılı kararının re’sen BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 29/12/2022 gününde oy birliğiyle karar verildi.