YARGITAY KARARI
DAİRE : 12. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/9849
KARAR NO : 2022/12553
KARAR TARİHİ : 29.11.2022
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 19. Hukuk Dairesi
Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki borçlular tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:
1-Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında yazılı gerekçelere göre, davacı/borçluların aşağıdaki bendin dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2-Şikayetçilerin, 02/11/2021 tarihli ihalelerin feshi istemiyle mahkemeye başvurduğu, mahkemece davanın reddine, 149 ada 11 parseldeki 6, 10, 12, 13 numaralı taşınmazlar yönünden hukuki yarar yokluğu nedeniyle şikayetçiler aleyhine para cezasına yer olmadığına karar verildiği, diğer 12 taşınmaz yönünden toplam ihale bedellerinin %10′ u oranında para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, şikayetçiler tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf talebinin esastan reddine hükmolunduğu, hükmün şikayetçiler tarafından temyiz edildiği görülmektedir.
İİK’nun 134/2. maddesinde; “İhalenin feshini, 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 281 inci maddesinde yazılı sebepler de dâhil olmak üzere yalnız satış isteyen alacaklı, borçlu, mahcuzun resmî sicilinde kayıtlı olan ilgililer ve sınırlı ayni hak sahipleri ile pey sürmek suretiyle ihaleye iştirak edenler yurt içinde bir adres göstermek koşuluyla icra mahkemesinden şikâyet yolu ile ihale tarihinden itibaren yedi gün içinde isteyebilirler. İlgililerin ihale yapıldığı ana kadar cereyan eden muamelelerdeki yolsuzluklara en geç ihale günü ıttıla peyda ettiği kabul edilir.” hükmüne yer verilmiştir.
Şikayete konu … Gayrimenkul Satış İcra Dairesi 2021/710 Esas sayılı icra takip dosyasında alacaklı banka tarafından, kredi sözleşmesinin asıl borçlusu … İnş. Taah. Petrol Ürün.Tur.San. Ve Tic.Ltd.Şti. ile ipotekli taşınmazların maliki aleyhine ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla ilamlı icra takibine başlandığı, şikayetçilerden …’nin kredi sözleşmesinin asıl borçlusu olmayıp, sadece asıl borçlu lehine taşınmazlarını ipotek veren taşınmaz maliki olarak takipte yer aldığı, şikayete konu ipotekli taşınmazlardan 149 ada 11 parsel G Blok 7 ve 8 numaralı bağımsız bölümlerin malikinin … İnş. Taah.Petrol Ürün.Tur.San. Ve Tic.Ltd.Şti. olduğu görülmektedir.
6100 sayılı HMK’nun 114/1-d maddesi uyarınca, aktif husumet ehliyeti bulunmayan şikayetçinin açtığı davada dava şartı gerçekleşmediğinden,bu hususun her aşamada kamu düzeni nedeniyle re’sen değerlendirilmesi gerekmektedir.
Buna göre, 149 ada 11 parsel G Blok 7 ve 8 bağımsız bölüm numaralı taşınmazlara yönelik … Holding Anonim Şirketinin ihalenin feshi istemini esastan reddeden ilk derece
mahkemesi kararının Bölge Adliye Mahkemesince düzeltilerek, istemin aktif husumet yokluğundan reddine karar verilmesi gerekir ise de, sonuçta şikayet ve istinaf istemi reddedildiğinden bu husus sonuca etkili görülmemiştir.
Ancak İİK’nın 134. maddesine göre işin esasına girilmeden ihalenin feshi talebinin reddi halinde, şikayetçi aleyhine para cezasına hükmedilemeyeceğinden şikayetçi … aleyhine 149 ada 11 parsel G Blok 7 ve 8 bağımsız bölüm numaralı taşınmazlara yönelik şikayetin reddi nedeniyle para cezasına hükmedilemez.
3-Davacılar aleyhine taktir edilen para cezasına ilişkin re’sen yapılan değerlendirmede;
İİK’nun ihalenin feshi şikayetine ilişkin usül ve esasları belirten 134. maddesine 24/11/2021 tarih ve 7343 sayılı Yasa’nın 27.maddesi ile eklenen fıkra ile;
” İhalenin feshi talebi üzerine icra mahkemesi talep tarihinden itibaren yirmi gün içinde duruşma yapar ve taraflar gelmeseler bile icap eden kararı verir.
Ancak ihalenin feshi talebinin usulden reddi gereken hâllerde duruşma yapılmadan da karar verilebilir. İcra mahkemesi;
1. Satış isteyen alacaklı, borçlu, mahcuzun resmî sicilinde kayıtlı olan ilgililer ve sınırlı ayni hak sahipleri ile pey sürmek suretiyle ihaleye iştirak edenler dışında kalan kişilerce talep edilmesi nedeniyle,
2. Satış isteyen alacaklı, borçlu, mahcuzun resmî sicilinde kayıtlı olan ilgililer ve sınırlı ayni hak sahipleri dışında kalan kişiler bakımından feragat nedeniyle,
3. İşin esasına girerek,
talebin reddine karar verirse ihalenin feshini talep edeni feshi istenen ihale bedelinin yüzde onuna kadar para cezasına mahkûm eder. ” hükmü getirilmiştir.
Düzenlemenin gerekçesi, ihalenin feshi talebi yukarıdaki sebeplerle reddedilen davacının ihale sürecini uzatma amacı ile hareket edip, etmediğine ve fesih iddiasının ağırlığına göre para cezasının taktir edilebilmesini sağlamaktır.
Mahkeme, para cezasına hükmedecekse oranını davacının ihale sürecini uzatma amacı ile hareket edip, etmediğine ve fesih iddiasının ağırlığına göre ölçülü şekilde belirlemelidir.
Para cezasının oranı, hem istinaf aşamasında, hemde temyiz aşamasında re’sen değerlendirilir.
Para cezasının oranına ilişkin değişikliğin, ne zaman, ne şekilde uygulanacağına ilişkin olarak İİK’na 24/11/2021 tarih ve 7343 sayılı Yasa’nın 33. maddesi ile eklenen GEÇİCİ MADDE 18/4. maddesi;
“134 üncü maddede bu maddeyi ihdas eden Kanunla yapılan değişiklikler, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtayda görülmekte olan ihalenin feshi talepleri hakkında uygulanmaz. Ancak, ihale bedelinin yüzde onuna kadar para cezasına mahkûmiyete ilişkin hüküm görülmekte olan ihalenin feshi talepleri hakkında da uygulanır. Temyiz kanun yolu incelemesi aşamasında bulunan dosyalar bakımından para cezasının oranına ilişkin olarak yapılan değişiklik tek başına bozma nedeni yapılamaz. Yargıtay değişikliği uygulamak suretiyle hükmü düzeltebilir.” hükmünü içermektedir.
Bu yasal düzenlemeler ve lehe değişiklik dikkate alınarak ihalenin feshi talebinin esastan reddi nedeni ile şikayetçi aleyhine hükmedilen para cezasının oranı değerlendirildiğinde;
Somut uyuşmazlıkta, şikayetçiler aleyhine ihale bedelinin % 10’u oranında para cezasına hükmedilmiş ise de, 7343 sayılı Kanun’la değişik İİK’nun 134/5-3 maddesi gereğince fesih gerekçeleri ve fesih isteyenin sıfatı gözönünde bulundurulduğunda davanın ihale sürecini uzatmaya matuf olmadığı görülmekle, Anayasa’nın 13.maddesinde düzenlenen ölçülülük ilkesi de nazara alınarak ihale bedelinin % 10’u olarak belirlenen para cezasının %5 oranında belirlenmesinin hak, nesafet ve ölçülülük ilkelerine uygun olacağı anlaşıldığından, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının 2 ve 3 numaralı bentlerde açıklanan nedenlerle para cezası yönünden düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ:
1-Şikayetçilerin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile … Bölge Adliye Mahkemesi 19. Hukuk Dairesi’nin 09/06/2022 tarih ve 2022/1021 E.-2022/1474K. sayılı kararının, 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK’nun 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK’nun 373/1. maddeleri uyarınca (KALDIRILMASINA),
2-Kastamonu İcra Hukuk Mahkemesi’nin 03/02/2022 tarih ve 2021/338 E.- 2022/33 K. sayılı kararının hüküm fıkrasının para cezasına ilişkin “2” numaralı bendinin 2.paragrafında yer alan “İİK 134/2 maddesi gereğince ihalenin feshi talepleri reddedilen 12 adet taşınmazın toplam ihale bedeli olan 2.328.500,00 TL nin %10 oranında hesaplanan 232.850,00 TL para cezasının davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,” ibaresinin hüküm fıkrasından çıkarılarak yerine;
“149 Ada 11 Parsel C Blok 18. kat 53 nolu Bağımsız Bölüm, 149 Ada 11 Parsel C Blok 16. kat 48. nolu Bağımsız Bölüm, 149 Ada 11 Parsel C Blok 18. kat 54 numaralı, 149 Ada 11 Parsel C Blok 18. kat 52 numaralı, 149 Ada 11 Parsel G Blok 8 numaralı, 149 Ada 11 Parsel G Blok 3 numaralı, 149 Ada 11 Parsel G Blok 7 numaralı, 149 Ada 11 Parsel D Blok 14. kat 54 numaralı, 149 Ada 11 Parsel D Blok 16. kat 62 numaralı, 149 Ada 11 Parsel G Blok 18 numaralı, 149 Ada 11 Parsel G Blok 16 numaralı, 149 Ada 11 Parsel G Blok 15 numaralı taşınmazların ihale bedellerinin %5’i oranında para cezasının davacılardan tahsili ile hazineye İrat Kaydına,
149 ada 11 parsel G Blok 7 ve 8 numaralı taşınmazların ihale bedellerinin %5’i oranında para cezasının sadece davacı … İnş.Taah.Petrol Ürün.Tur.San. Ve Tic.Ltd.Şti.’den tahsili ile hazineye İrat Kaydına,” paragraflarının yazılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK’nun 364/2 ve 7343 sayılı Yasa’ nın 33.maddesi ile eklenen GEÇİCİ MADDE 18/4. maddelerinin göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK’nun 370/2. maddesi uyarınca bu şekli ile DÜZELTİLEREK ONANMASINA, harç alınmasına yer olmadığına, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine, dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 29.11.2022 tarihinde oy birliği ile karar verildi.