YARGITAY KARARI
DAİRE : 12. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/12369
KARAR NO : 2022/14212
KARAR TARİHİ : 28.12.2022

MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki 3. kişi tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :
Şikayet eden 3. kişi … 2. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2019/552 E. sayılı dosyasında görülen tapu iptal ve tescil davasında ihale konusu taşınmazın tapu kaydı üzerine lehine tedbir konulduğunu, taşınmazın düşük değerle ihale edildiğini, mükellefiyetler listesinin hazırlanmadığını, satış ilanının tüm ilgililere usulüne uygun tebliğ edilmediğini, satış ilanının ulusal basında ilan edilmediğini, alacağa mahsuben alınan taşınmaz ihalesinde başka alacaklılarında olması sebebiyle bedel yatırmak üzere süre verilmesi gerektiğini ileri sürerek 27/1/2022 tarihli ihalenin feshini (298 ada 8 parsel 4 bb) talep ettiği, İlk Derece Mahkemesince ihalesi yapılan taşınmaz yönünden verilen ihtiyati tedbir kararının cebri satışa engel olmadığı gerekçesiyle davanın aktif husumet yokluğundan reddine ve ihale bedeli üzerinden %10 para cezasına karar verildiği, anılan karara karşı 3.kişinin istinaf yoluna başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, 3. kişinin tapu sicilindeki ilgili olmadığı dolayısıyla aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı ancak takdir edilen para cezasının ölçülülük ilkesine aykırı olduğu gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın aktif husumet yokluğundan reddi ile ihale bedelinin %5’ i oranında para cezasına karar verildiği, karara karşı 3. kişinin temyiz yoluna başvurduğu anlaşılmaktadır.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’na göre yapılan ihalenin feshine ilişkin hususlar bahsi geçen Kanunun 134. maddesinde düzenlenmiştir.
İhalenin feshi davaları daha önce başvuranın kim olduğuna bakılmaksızın maktu harca tabi iken, 2004 sayılı İİK’nın 134. maddesinde değişiklik yapan ve 30.11.2022 tarihinde yürürlüğe giren 7343 sayılı kanunun 27/4. maddesi ile davayı “ Satış isteyen alacaklı, borçlu, resmî sicilde kayıtlı ilgililer ile sınırlı ayni hak sahipleri dışında kalan kişilerin” açması halinde ihale bedeli üzerinden nispi harca tabi kılınmıştır. Bu harcın yarısı talepte bulunulurken peşin olarak yatırılmak zorundadır.
Ayrıca 7343 sayılı Kanunun 27/5. maddesi ile davayı “Satış isteyen alacaklı, borçlu, resmî sicilde kayıtlı ilgililer ile sınırlı ayni hak sahipleri dışında kalan kişiler” açması halinde teminat gösterme zorunluğu da getirilmiştir. İlgili kişilerin muhtemel zararına karşılık olmak üzere ihale bedelinin yüzde beşi oranında teminat gösterilmesi şarttır.
Diğer yandan harçlar, 492 sayılı Harçlar Kanunda düzenlenmiş olup, dava açarken harç yatırılması şartı, HMK’ nın 114. maddesinde belirtilen dava şartlarından değildir.
Dava harçları özel kanun ile düzenlenmiştir.
Kanunun “Noksan tesbit edilen değer üzerinden harcın ödenmesi “başlıklı 30. maddesi ” Muhakeme sırasında tesbit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o celse için muhakemeye devam olunur, takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 409 uncu (HMK. md.150) maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın muameleye konulması, noksan olan harcın ödenmesine bağlıdır.” hükmünü içermektedir.
HMK’ya göre bir şartın tamamlatılması, Mahkeme tarafından ilgilisine usulüne uygun şekilde süre verilmesi halinde mümkündür.
Verilecek süre yasal düzenlemeye uygun değil ise hukuki sonuç doğurmaz.
İİK’nın 7343 sayılı kanunun 27. maddesi ile değişik 134. maddesi bu yasal düzenlemelere göre değerlendirildiğinde;
İhalenin feshi talebinin 30.11.2021 tarihinden sonra yapılması halinde kanunda belirtilen istisnai taraflar dışında kalan gerçek yada tüzel kişiler tarafından yapılması halinde ihale bedeli üzerinden nispi harca tabi olduğu ve nispi harcın yarısının peşin yatırılacağı tartışmasızdır.
Aynı şekilde ihale bedelinin % 5′ i oranında teminat yatırılması da şarttır.
Tüm bu bilgiler doğrultusunda somut olay değerlendirildiğinde, şikayetçinin tapu iptal tescil davası açan ve tapuya ihtiyati tedbir şerhi koyduran (26/05/2021 tarihli mahkeme cevabı ile tedbir şerhi cebri icraya engel değil) kişi olarak İİK’ nın 134. maddesinde bahsi geçen tapu sicilindeki ilgililerden değildir.
O halde Mahkemece davanın yasal değişiklikten sonra 02.02.2022 tarihinde açıldığı gözetilerek şikayetçiye nispi harca yönelik olarak Harçlar Kanunu’ nun 30. maddesine uygun şekilde süre verip harç yatırılırsa teminat şartına ilişkin işlemler yapılarak sonuca gidilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz olup kararının bozulmasını gerektirmiştir.
SONUÇ:
Yukarıda yazılı nedenlerle, … Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 22/09/2022 tarih ve 2022/916 E. 2022/1501 K. sayılı kararının 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK’nun 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK’nun 373/2. maddeleri uyarınca re’sen BOZULMASINA, bozma nedenine göre şikayetçinin temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 28.12.2022 gününde oy birliğiyle karar verildi.