YARGITAY KARARI
DAİRE : 14. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2006/14700
KARAR NO : 2006/14908
KARAR TARİHİ : 13.12.2006
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 15.03.1999 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkı kurulması istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 14.11.2002 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı … tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
K A R A R
Dava, Türk Medeni Kanunu’nun 747 (önceki Medeni Kanunu’nun 671.) maddesine dayanılarak açılmış geçit hakkı kurulması istemine ilişkindir. Ülkemizde arazi düzenlenmesinin sağlıklı bir yapıya kavuşmamış olması ve her taşınmazın yol ihtiyacına cevap verilmemesi geçit davalarının nedenidir. Geçit hakkı verilmesiyle genel yola bağlantısı olmayan veya yolu bulunsa bile bu yol ile ihtiyacı karşılanamayan taşınmazın genel yolla kesintisiz bağlantısı sağlanır. Uygulama ve doktrinde genellikle bunlardan ilkine mutlak geçit ihtiyaç veya geçit yoksunluğu, ikincisine de nisbi geçit ihtiyacı ya da geçit yetersizliği denilmektedir.
Yararına geçit kurulacak taşınmazın tapuda kayıtlı niteliği ve kullanım amacı nazara alınarak, özellikle tarım alanların nihayet bir tarım aracının geçeceği genişlikte (emsaline göre 2,5-3 m.) geçit hakkı tesisine karar vermek gerekir. Bu miktarı aşan bir yol verilecekse bunun gerekçesi kararda dayanakları ile birlikte gösterilmelidir.
Saptanan geçit nedeniyle yükümlü taşınmaz malikine ödenmesi gereken bedel taşınmazın niteliğine uygun atanacak bilirkişiler aracılığı ile objektif kriterler esas alınarak belirlenmelidir. Saptanacak bedel hükümden önce depo ettirilmeli, şayet dava tarihi ile hüküm tarihi arasında taşınmazın değerinde önemli derecede değişim yaratabilecek … bir süre geçmiş ve bu sürede de
geçit için öngörülen bedel davanın daha başında belirlenmişse, bu bedelin ödenmesine karar verilmesi halinde, mülkiyet hakkı kısıtlanan taşınmaz malikinin mağduriyetine neden olunacağı durumlarda hakkın kötüye kullanılması sonucunu doğuracak davranışları önlemek için hüküm tarihine yakın … bir değer tesbiti yapılmalıdır.
Somut olaya gelince;
Davacı, 136 parsel numaralı taşınmazının genel yola bağlantısının bulunmadığını ileri sürerek taşınmazı yararına 113, 114, 119, 130, 131 ve 132 parsel numaralı taşınmazlardan geçit hakkı kurulmasını istemiştir.
Yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı … tarafından temyiz edilmiştir.
1- Yapılan yargılamaya, toplanan deliller ve dosya içeriğine göre davalı …’nün diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiş, reddi gerekmiştir.
2- Taraf taşınmazlarının tarla niteliği ile kayıtlı bulunduğu gözetilerek 2,5-3 metre genişliğindeki bir yolun yeterli olacağı ve dava dilekçesinde de talebin 3 metre olduğu gözetilmeden 4 metre genişliğinde geçit hakkı kurulmasına karar verilmesi, saptanan geçit bedelinin hükümden önce depo ettirilmemesi doğru görülmemiştir.
Diğer yandan, mahkemece 12.07.2002 tarihinde yapılan keşifte taşınmazın keşif günündeki değeri üzerinden geçit bedeli hesaplanarak 14.11.2002 tarihinde hüküm tesis edilmiş ise de kararın tebliğ işlemlerinin … bir zaman olması nedeniyle keşif tarihi üzerinden 4 yıl geçmiştir. 4 yıl önceki değere göre belirlenen bedelin geçit bedelini yansıtmayacağı kuşkusuzdur. Bu nedenle güncelleştirilmiş geçit bedeli saptanarak depo ettirilmesi gerektiğinden karar bozulmalıdır.
SONUÇ : Yukarıda 1 numaralı bentte yazılı nedenlerle davalı …’nün diğer temyiz itirazlarının reddine, 2 numaralı bentte yazılı nedenlerle hükmün BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde yatırana iadesine, 13.12.2006 tarihinde oybirliği ile karar verildi.