YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/8615
KARAR NO : 2022/12311
KARAR TARİHİ : 12.10.2022

Bölge Adliye
Mahkemesi : … Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi
No :

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı davacı, davalı … ve fer’i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, … Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
… Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesince verilen kararın, davacı ve fer’i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
I-İSTEM
Davacı vekili, müvekkilinin 25/12/2011 – 25/09/2012 tarihleri arasında davalı …’a ait … plakalı otobüste diğer davalı … Ltd. Şti. adına kaptan … olarak çalıştığını ancak kuruma yapılan bildirimlerinin diğer davalı … tarafından yapıldığını, işe başlama tarihinin 23/08/2012 olarak bildirildiğini ileri sürerek 25/12/2011 – 25/09/2012 tarihleri arasında davalı işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II-CEVAP
Davalı … vekili cevap dilekçesinde, davacının hiçbir zaman davalının işçisi olmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı … Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde, müvekkil şirketin 26/06/2012 tarihinde kurulduğunu, dava konusu dönemde müvekkil şirketin bulunmadığından bahisle haksız ve yersiz davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Feri Müdahil kurum vekili cevap dilekçesinde, yasal dayanaktan yoksun, haksız ve yersiz olan davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.
III-MAHKEME KARARI
A-İLK DERECE MAHKEME KARARI
“Davanın kısmen kabul, kısmen reddine,
1-Davacının davalı …’a ait … sicil numaralı işyerinde kuruma bildirilen çalışmaları haricinde asgari ücretle 25/12/2011- 22/08/2012 tarihleri arasında 238 gün çalıştığının tespitine,
2-23/08/2012 25/09/2012 tarihleri arasında tespit talebinin hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddine,
3-Fazlaya ilişkin tespit talebinin reddine” karar verilmiştir.
B-BAM KARARI
“… 21. İş Mahkemesi’nin 24/12/2019 tarihli, 2017/311 Esas – 2019/412 Karar sayılı kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan davacı vekili, davalı … vekili ile feri müdahil Kurum vekilinin istinaf istemlerinin 6100 sayılı Yasa’nın 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine” karar verilmiştir.
IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:
Davacı vekili, davalılar arasında alt-üst işveren ilişkisi olduğunu, aracın davalı şirket tarafından işletildiğini, davanın kabulü gerektiğini beyanla, davaya konu kararın bozulmasını talep etmiştir.
Fer’i müdahil Kurum vekili, eksik araştırmaya dayalı kararın bozulmasını talep etmiştir.
V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:
1) Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanunun 79/10. ve 5510 sayılı Kanunun 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.
Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.
Bu yasal düzenleme ve açıklamalar ışığı altında inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, eldeki davada verilen hükmün eksik araştırmaya dayalı olduğu anlaşılmaktadır. Mahkemece, davalılar arasındaki ilişkinin ortaya konulup davacının hangi işveren yanında çalıştığı ve davacıyı, birlikte çalıştırıp çalıştırmakları belirlenmeden hüküm kurulması hatalıdır. Mahkemece, davalı … İşl. A.Ş.’nin ticaret sicil kayıtları getirtilip ne zaman kurulduğu, dava konusu dönemde birleşme/nevi değişikliği vs. olup olmadığı, hizmetin geçtiği iddia edilen … plakalı aracın hangi dönemde kime ait olduğunun araştırılması ve ilgili belgelerin celbi ile uyuşmazlık konusu dönemde aracın davalı …’e ait olması halinde diğer davalı şirketle arasındaki ilişki belirlendikten ve davacının işvereninin kim olduğu açıkça tespit edildikten sonra, sonucuna göre karar verilmelidir.
O hâlde, davacı ve fer’i müdahil kurum vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve … Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: … Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/1 maddesi gereği kaldırılarak temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde temyize den ilgiliye iadesine, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 12.10.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.