YARGITAY KARARI
DAİRE : 17. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2009/3655
KARAR NO : 2009/6311
KARAR TARİHİ : 13.10.2009
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
Birleştirilen Dava MAHKEMESİ :Şişli 4.Asliye Hukuk Mahkemesi
Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda verilen hüküm davacı vekili ve davalılardan … ile … Turizm Tic. ve San. Ltd. Şti. Vekillerince temyiz edilmiş, davalı … Turizm Tic. ve San. Ltd. Şti. Vekilince duruşma talep edilmiş olmakla duruşma için tayin edilen 13.10.2009 Salı günü davacı … AŞ vekili Avukat … ile davalı … Turizm Tic. ve San. Ltd. Şti. vekili Avukat … geldiler. Temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan davacı ve davalı … Turizm Tic. ve San. Ltd. Şti. vekilleri dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü.
-K A R A R-
Davacı vekili,asıl dosyada ve birleştirilen davada müvekkilinin kasko sigortacısı olduğu aracın, davalıların işleteni- sürücüsü ve trafik sigortacısı olduğu araçların neden olduğu kaza sonucunda hasar gördüğünü, hasar bedelinin müvekkilince sigortalıya ödendiğini ileri sürerek, ödenen 60.390,00 YTL’nin kusur oranlarına göre davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı … vekili, kazanın meydana gelmesinde müvekkilinin kusurlu olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
Davalı … Tur. Tic. San. Ltd. Şti vekili, müvekkilinin aracı diğer davalı … İlaç Tic. Ltd. Şti.’ne uzun süreli kiralama sözleşmesi ile kiraladığını, işleten sıfatı bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
Davalı Ahsen Kılıçaslan mirasçıları, Muharrem ve … vekili, asıl kusurun diğer davalı …’de oduğunu savunarak, davanın reddini istemişlerdir.
Davalı … İlaç Tic. Ltd. Şti. vekili, davanın reddini istemiştir.
Davalı … şirketleri vekilleri ayrı ayrı, poliçe limiti ile sorumlu olduklarını savunarak davanın reddini istemişlerdir.
Mahkemece, iddia, savunma ve benimsenen bilirkişi raporuna göre davalı … Tur. Tic. San. Ltd. Şti tarafından sunulan araç kiralama sözleşmesinin resmi şekilde yapılmadığı için geçerli kabul edilemeyeceği, bu nedenle işleten sıfatının araç maliki olan … Tur. Tic. San. Ltd. Şti olduğu gerekçesi ile davalı … İlaç Tic. Ltd. Şti. aleyhine açılan davanın husumet yokluğundan reddine, kazanın meydana gelmesinde davalı …’in 3/8, kazada ölen Ahsen Kılıçaslan’ın 5/8 oranında kusurlu oldukları, kasko sigortalı araç sürücüsünün kusuru bulunmadığı ve aracın kaza sonrasında pert olduğunun anlaşıldığı gerekçesi ile, bilirkişi raporu hükme esas alınarak ve davacı talebi aşılmayacak şekilde, asıl ve birleştirilen davanın kısmen kabulüne, sigorta şirketleri poliçe limitleri ile sınırlı olmak üzere, 11.090,63 YTL’nin davalılar … ve … Sigorta A.Ş’den, 18.484,34 YTL’nin davalı … Tur. Tic. San. Ltd. Şti ve …den, Ahsen Kılıçaslan mirasçılarından (taleple bağlı kalınarak … mirasçılarının sorumluluğu 15.090,50 YTL olmak üzere) müteselsilen tahsiline karar verilmiş; hüküm, davacı vekili, davalı … Tur. Tic. San. Ltd. Şti vekili ve davalı … vekili tarafından temyiz edilmiştir.
1-Mahkemece toplanıp değerlendirilen delillere, özellikle oluşa ve dosya içeriğine uygun olarak düzenlenen uzman bilirkişi raporunda belirtilen kusur oranının ve tazminata ilişkin hesaplamanın hükme esas alınmasında bir usulsüzlük bulunmamasına göre, davalı … vekilinin yerinde görülmeyen tüm, davalı … Tur. Tic. San. Ltd. Şti. vekilinin ve davacı vekilinin aşağıdaki bentler kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2-Dava, kasko sigorta sözleşmesinden kaynaklanan rücuan tazminat istemine ilişkindir.
Kazaya neden olan aracın kaza tarihindeki kayıt maliki davalı … Tur. Tic. San. Ltd. Şti.olup, araç kaza tarihinden önce diğer davalı … İlaç Tic. Ltd. Şti tarafından kiralanmıştır. Davacı tarafından, işleten sıfatı ile her iki davalı aleyhine dava açılmış, mahkemece aracın kayıt malikinin işleten olduğunun kabulü ile davalı … Tur. Tic. San. Ltd. Şti. aleyhine açılan davanın kabulüne, aracın kiracısı olan diğer davalı … İlaç Tic. Ltd. Şti. aleyhine açılan davanın reddine karar verilmiştir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davalı şirketin, işleten sıfatının bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.
2918 sayılı KTK.nun hükümlerine göre, trafik kaydı “işletenin” kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak, trafik kaydına rağmen işletenliğin 3. kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur. Aynı yasanın 3. maddesinde, “İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alacı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır.” şeklinde tanımlanmıştır. Aynı kanunun 85. maddesinde ise, “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde, moturlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.” hükmüne yer verilmiştir.
Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydıyla) artık üzerindeki fiili hakimiyeti kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o araca kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip, bunun sonucu olarakta araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir. Gerek doktirinde, gerekse Yargıtay’ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir.
Somut olayda, davalı … Tur. Ltd. Şti., kazaya neden olan aracı … İlaç Tic. Ltd. Şti’ne kazadan çok önce kiraya verdiğine ilişkin fatura ve teslim belgesi düzenlediğini ve aracı kira sözleşmesi ile devrettiğini kanıtladığına göre bu davalı yönünden davanın husumet yokluğundan reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.
3-Davacı vekilinin temyiz itirazlarına gelince, yukarıda açıklandığı üzere, davalı … İlaç Tic. Ltd. Şti. aleyhine kazaya neden olan aracın uzun süreli kira sözleşmesi uyarınca kiracısı olup, aracın işleteni olduğunun kabulü ile davalı aleyhine hüküm kurulması gerekirken yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi isabetli değildi.
4-Kabule göre de, davalı … İlaç Tic. Ltd. Şti. aleyhine açılan dava husumet yokluğundan reddedildiği halde, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin 6’ncı maddesi uyarınca davalı lehine maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi de doğru görülmemiş, kararın açıklanan nedenlerle bozulması gerekmiştir.
SONUÇ: Yukarıda 1 numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı … vekilinin tüm, davalı … Tur. Tic. San. Ltd. Şti. vekilinin ve davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine, 2 numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı … Tur. Ltd. Şti vekilinin, 3 ve 4 numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün davalı … Tur. Ltd. Şti ve davacı yararına BOZULMASINA, 625.00.-TL vekalet ücretinin davalı … Turizm Tic. Ve San. Ltd. Şti’nden alınarak duruşmada vekille temsil olunan davacıya verilmesine, 625.00.-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak duruşmada vekille temsil olunan davalı … turizm Tic. ve San. Ltd. Şti’ne verilmesine, aşağıda dökümü yazılı 1.197.70.-TL kalan onama harcının temyiz eden davalı … Ecer Türker’den alınmasına, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalı … Turizm Ltd. Şti. ve davacıya geri verilmesine 13.10.2009 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.