YARGITAY KARARI
DAİRE : 21. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2009/15752
KARAR NO : 2009/16347
KARAR TARİHİ : 15.12.2009
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
Davacı, ilk prim kesintisinin yapıldığı tarihten itibaren SSK sigortalılığı dışında tarım … sigortalısı olduğunun karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
K A R A R
1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalı …’un diğer temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2-Dava, davacının tarımsal faaliyeti nedeniyle sattığı ürün bedelinden ilk … prim kesintisinin yapıldığı tarihi takip eden ay başından itibaren, 506 sayılı Yasa’ya tabi çalışmaları dışında 2926 sayılı Yasa’ya tabi tarım … sigortalısı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece davacının 01.02.1996-31.05.1996, 01.01.1997-21.09.2007 tarihleri arasında ve 08.12.2007 tarihinden sonra 2926 sayılı Yasa’ya tabi tarım … sigortalısı olduğunun tesbitine karar verilmiştir.
Davanın yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Yasa’da 506 sayılı Yasa’nın 79.maddesine koşut geçmiş tarım … hizmetlerinin tesbitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. 2926 sayılı Yasa’nın 7. maddesi hükmüne göre, bu yasaya göre sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kurum’a başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar. Anılan Yasa’nın 5. maddesi ile 7. madde de belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir. 2926 sayılı Yasa’nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi naM ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan yasanın uygulanma tarihinde 58 yaşını dolduran kadınlarla, 60 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından tarım … sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır.Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir. Diğer yandan resen tescil başlığını taşıyan 9.maddeye göre bu yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içinde Kurum’a kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurum’ca re’sen yapılması gerekmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 36.maddesi kapsamında Kurum’un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür. Bu bağlamda 2.madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek …’a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için kurum’a başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır. …’un iş bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re’sen kayıt ve tescil etmemesi yasanın kendisine yüklediği re’sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 10.maddesine göre kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel İdare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifler kanununa göre kurulan … ekicileri İstihsal Kooperatifleri ile Birliği, T.Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir. Bu kayıtların tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi olduğu ortadadır.
Yapılan incelemede davacının Ziraat Odası’na 9.3.2007 tarihinden itibaren kayıtlı olduğu, … Ekicileri Kooperatifi ve Tarım Kredi Kooperatif kaydının olmadığı, üzerine kayıtlı zirai arazisinin bulunduğu, davacının sattığı ürün bedelinden ilk prim kesintisinin 31.01.1996 tarihinde yapıldığı, 31.03.1997, 31.12.1997, 31.07.1998 ve 31.08.1998 tarihinde de prim kesintinin olduğu davacının 1.2.1996 tarihi itibariyle tarım … sigortalısı olarak tescilinin yapıldığı, 506 sayılı Yasaya tabi çalışmasından dolayı 31.5.1996 tarihinde terkin, 1.4.1997 tarihinde yeniden tescil, 31.12.1998 tarihinde terkin edilip, 8.12.2007 tarihinde yapılan tescil ile sigortalılığının devam ettiği, 11.11.1985-14.9.1991 tarihleri arasında 350 gün, 1.6.1996-25.12.1996 tarihleri arasında 205 gün ve 22.9.2007-7.12.2007 tarihleri arasında 76 gün 506 sayılı Yasaya tabi çalışmasının bulunduğu görülmektedir.
Mahkemece, davacının sattığı ürün bedelinden … prim kesintisinin ve tarım … sigortalılık şartlarının bulunduğu 01.01.1997 tarihinden itibaren 31.12.1998 tarihine kadarki dönem yönünden verilen tespit kararı yerinde ise de; prim kesintisinin bulunmadığı ve tarımsal faaliyetin kanıtlanamadığı 01.01.1999-08.12.2007 tarihleri arasında 2926 sayılı Yasanın 10. maddesinde belirtilen kayıtlar bulunmadığı ve tarımsal faaliyet bu madde kapsamında kanıtlanamadığı halde bu yılların soyut muhtar beyanı ve zabıta araştırmasına dayalı olarak kabul edilmesi ayrıca davacının 01.02.1996-31.05.1996 tarihleri arasında ve 08.12.2007 tarihinden sonra devam eder şekilde tarım … sigortalısı olarak kayıt ve tescil edildiği, davalı Kurumca bu dönemle ilgili ihtilaf çıkarılmadığı halde hukuki yarar bulunmayan bu döneme ilişkin istem hakkında hüküm kurulmasına yer olmadığına karar verilmesi gerekirken, tespite karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
Yapılacak iş; davacının 01.02.1996-31.05.1996 tarihleri arasında ve 08.12.2007 tarihinden sonra devam eder şekilde tarım … sigortalısı olarak kayıt ve tescil edilip davalı Kurumca bu dönemle ilgili ihtilaf çıkarılmadığından hukuki yarar bulunmayan bu döneme ilişkin istem hakkında hüküm kurulmasına yer olmadığına karar vermek, davacıya ihtilaf konusu olan 01.01.1999-08.12.2007 tarihleri arasındaki dönemde ürün satışı yaptığı kişi, kurum ve kuruluşları açıklattırmak bu kişi, kurum ve kuruluşlardan ürün bedelinden prim kesintisi yapılıp yapılmadığını sormak, yapılmış ise belgelerini getirtmek, prim kesintisinin varlığı halinde ilgili döneme ilişkin şimdiki gibi, 506 sayılı Yasaya tabi kısa süreli çalışmaların dışında tespite karar vermek, prim kesintisinin yapılmadığının anlaşılması halinde ise;1.1.1997-31.12.1998 tarihleri arasındaki dönemin tespitine ihtilaflı dönemle ilgili talebin reddine karar vermekten ibarettir.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 15.12.2009 gününde oybirliğiyle karar verildi.