YARGITAY KARARI
DAİRE : 11. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/655
KARAR NO : 2022/7199
KARAR TARİHİ : 19.10.2022
MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ
Taraflar arasında görülen davada Tekirdağ 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce bozmaya uyularak verilen 09.07.2020 tarih ve 2020/89 E. – 2020/114 K. sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından duruşmalı, katılma yoluyla davalı … Vapur Acentesi ve Nak. A.Ş. vekili tarafından duruşmasız olarak istenmiş ve temyiz dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, duruşma için belirlenen 04.10.2022 günü hazır bulunan davacı vekili Av. … ile davalılar Pamıs Gemisi Donatanı/İşleteni izafeten OTS Gemi Acenteliği Taş. ve Pamıs Gemisi Kaptanına izafeten OTS Gemisi Acenteliği vekili Av. Filiz Kuru ile davalılar Mete Argun Acentesi ve Nak. A.Ş. vekili Av. … dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, müvekkilinin kaptanı olduğu “APACHE” isimi geminin İtalya- Rusya seferi sırasında Marmara Denizinde seyrettiği esnada “PARMİS“ gemisinin kusurlu çatmasına maruz kalıp hasar gördüğünü, yetişen gemi niteliğindeki Parmis’in %100 kusurlu olduğunu ileri sürerek şimdilik 660.000 USD’nin zarar tarihinden itibaren işleyecek TCMB’nin yabancı paralara uyguladığı en yüksek faizi ile birlikte tahsilini, Parmis gemisi üzerinde kanuni rehin hakkı tesisini talep ve dava etmiştir.
-/-
Davalılar Parmis Gemisi Donatanı/İşleteni/İşletme Müteahhidi adına Gemi Kaptanına izafeten … Vapur Acentesi ile Parmis Gemisi Donatanı Kaptanına İzafeten … Vapur Acentesi ve Nak. A.Ş. vekili, TTK’nın 119. maddesi uyarınca ancak aracılık ettiği ticari sözleşmeler sebebiyle asile izafeten acenteye dava açılabileceğini, haksız fiil niteliğindeki çatma hadisesine ilişkin davada müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, geminin donatanı olan … Inc’nin ve gemi kaptanı …’nin adreslerini verdiklerini, dava dilekçesinin bunlara gönderilmesi gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
Davalı OTS Gemi Acenteliği Taş. Tic. Ltd. Şti. vekili, dava dilekçesinde müvekkiline husumet yöneltilmediğini, davacının adının gösterilmediğini, TTK’nın 119. maddesi gözetildiğinde haksız fiilden kaynaklandığı beyan edilen davada acentenin müvekkili temsil yetkisinin bulunmadığını, temsil edebilmesi için uyuşmazlığın acentenin aracılık ettiği ya da müvekkili namına sözleşme aktettiği bir işten kaynaklanması gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, iddia, savunma, uyulan bozma ilamı ve tüm dosya kapsamına göre, Çatma fiilinin iki ya da daha fazla geminin birbirleriyle çarpışmasına verilen isim olduğu, bir haksız fiil niteliği taşıdığı, kusur sorumluluğu esasına dayandığı, davanın haksız eylem sonucu uğranılan zararın tazmini için haksız eyleme yol açan geminin donatanına ve kaptanına izafetle acenteye karşı açıldığı, davanın acenteye yöneltilebilmesi için dava konusu uyuşmazlığın bir sözleşmeden doğması, söz konusu sözleşmenin acente tarafından akdedilmesi veya sözleşmenin kuruluşunda acentenin aracı olması gerektiği, haksız fiil sorumluluğunun ise akit dışı bir sorumluluk olması sebebiyle donatana veya kaptana izafeten bu sorumluluğa dayalı olarak acenteye karşı dava açılamayacağı gerekçesiyle davacının davalılara karşı açmış olduğu davanın husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili ile katılma yoluyla davalı … Vapur Acentesi ve Nakliyat A.Ş. vekili temyiz etmiştir.
1- Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve davacı vekilinin 21.12.2015 tarihli celsede “Dava açtığımız diğer davalılara karşı davaya devam etmiyoruz, sadece OTS Gemi Acentalığı Taşımacılık Şirketi’ne karşı geminin acentası olmasından dolayı davaya devam ediyoruz” şeklinde beyanda bulunmak suretiyle davanın münhasıran OTS Gemi Acenteliği Taş. Tic. Ltd. Şti. yönünden sürdürülmesini talep etmesiyle acente bakımından husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde değildir.
2- Davalı … Vapur Acentesi ve Nak. A.Ş. vekilinin katılma yoluyla temyiz itirazlarının incelenmesine gelince; davacı vekilinin 21.12.2015 tarihli celsede “Dava açtığımız diğer davalılara karşı davaya devam etmiyoruz, sadece OTS Gemi Acentalığı Taşımacılık Şirketi’ne karşı geminin acentası olmasından dolayı davaya devam ediyoruz” şeklindeki beyanı, davalı … Vapur Acentesi ve Nak. A.Ş. yönünden dosyanın işlemden kaldırılmasını gerektiren bir irade beyanı niteliğinde olup bundan sonra mahkemece davalı … Vapur Acentesi ve Nak. A.Ş. yönünden dosyanın işlemden kaldırılmasına, müteakiben usulüne uygun yenileme talebinde bulunulmaması üzerine de davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerekirken mümeyyiz davalı yönünden yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, davalı … Vapur Acentesi ve Nak. A.Ş. vekilinin temyiz itirazlarının bu yönden kabulü ile kararın bozulmasını gerektirmiştir.
SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddine, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı … Vapur Acentesi ve Nak. A.Ş. vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle kararın temyiz eden davalı yararına BOZULMASINA, takdir olunan 8.400,00 TL duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine, aşağıda yazılı bakiye 26,30 TL temyiz ilam harcının temyiz eden davacıdan alınmasına, ödediği peşin temyiz harcının isteği halinde temyiz eden davalı … Vapur Acentesi ve Nak. A.Ş.’ye iadesine, 19.10.2022 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY
Dava, denizde çatma nedeniyle maddi tazminat istemine ilişkindir.
Dava tarihinde yürürlükte bulunan mülga 6762 sayılı TTK 1217. maddesi “çatma gemilerden birinin gemi adamlarının kusurundan ileri gelmişse, zararı o geminin donatanı tazmine mecburdur” hükmünü taşımaktadır.
Somut uyuşmazlıkta, dava, donatana husumet yöneltilmek suretiyle izafeten acenteye karşı açılmıştır.
Davanın dayanağı haksız fiil hükümleri olup, 6762 sayılı Yasa’nın 119. maddesi gereğince acente, ancak donatan ile arasındaki akdi ilişkilerde donatanı temsil yetkisini haiz olup eldeki dava yönünden acentenin donatanı temsil selahiyeti bulunmamaktadır.
Dava, davalı donatana izafeten acente hasım gösterilerek açılmış olup “izafeten” kelimesinden de anlaşıldığı üzere asıl hasım donatanın kendisidir.
Bu durumda asıl hasım donatana tebligat yapılarak davaya devam edilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde acente hakkında hüküm kurulması doğru değildir.
Açıklanan nedenle davacı vekilinin bu yöne ilişkin temyiz isteminin kabulü ile yerel mahkeme kararının bozulmasına karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde davacı vekilinin temyiz isteminin reddine ilişkin sayın çoğunluk görüşüne karşıyım.