YARGITAY KARARI
DAİRE : 14. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2008/14427
KARAR NO : 2008/15849
KARAR TARİHİ : 26.12.2008
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla)
Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 21.05.2007 gününde verilen dilekçe ile bayilik sözleşmesinin sona ermesi nedeniyle elatmanın önlenmesi, kal ve muarazanın giderilmesi istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın konusu kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına dair verilen 15.11.2007 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı …Ş. vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
K A R A R
Dava, bayilik sözleşmesinden kaynaklanan elatmanın önlenmesi, kal ve muarazanın giderilmesi isteğine ilişkindir.
Davacı vekili, davacı şirketin 17, 18 ada 18 ve 20 parsel sayılı taşınmazlarda intifa hakkı sahibi olduğunu ve bu yerde davalı S.S. Bigadiç Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi’ne verdiği bayilik yoluyla bu hakkını kullandığını, bayisinin de … Petrol Gazları A.Ş. ile otogaz satış sözleşmesi yapmış olduğunu, kendilerinin de … Petrol Gazları A.Ş. ile 01.02.2001 tarihli çerçeve sözleşme düzenleyerek otogaz satış sözleşmesi süresi sonuna kadar bayilerinde “Otoaygaz” markası ile satış yapılmasına onay verdiklerini, ancak süre bitmesine rağmen davalıların otogaz tesislerini kaldırmadığını ve tabelaları da bulundurmaya devam ettiğini ileri sürerek elatmanın önlenmesine, otogaz tesisinin kal’ine ve taraflar arasında muarazanın giderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davacı, yargılama aşamasında 30.10.2007 tarihli dilekçesi ile intifa hakkına konu taşınmaz üzerindeki dava konusu tesislerin kaldırıldığını, davanın konusunun kalmadığını bildirmiştir.
Davalı …Ş., aralarındaki sözleşme ilişkisinin devam ettiğini, davanın haksız açıldığını, bu nedenle reddi gerektiğini savunmuştur.
Mahkemece, elatmanın önlenmesi ve kal istemine ilişkin tesislerin kaldırılması ve elatmanın sona erdirilmesi nedeniyle davanın konusuz kaldığı belirtilerek karar verilmesine yer olmadığına şeklinde hüküm kurulmuş, dava açılmasına sebebiyet verildiği belirtilerek yargılama giderlerinin davalılardan tahsiline karar verilmiştir.
Hükmü, davalı …Ş. temyiz etmiştir.
Dosya içeriğine göre, davacı … Ofisi A.Ş.nin 17, 18 ada 18 ve 20 parsel sayılı taşınmazlarda intifa hakkı sahibi olduğu ve bu yerde davalı S.S. Bigadiç Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi’ne bayilik verdiği anlaşılmaktadır. Davacı şirket, S.S. Bigadiç Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi’nin de içinde bulunduğu çok sayıda bayisine bu tip tesislerde belli bir süre için otogaz satışı izni vermiştir. Bu arada davacı, davalılardan … Petrol Gazları A.Ş. ile otogaz tesisi kurulması ve satış yapılmasına onay verme anlamında bir çerçeve sözleşme imzalamıştır. Bu çerçeve sözleşme 01.02.2001 tarihli olup buna göre, bu sözleşmenin ekindeki bayi listesinde bulunan tesislerde net kardan %15 pay almak şartıyla otogaz satışına izin verilmiştir. Ekli listede yer alan tesislerden birinin de davalılardan S.S. Bigadiç Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi’ne ait olduğu anlaşılmaktadır. S.S. Bigadiç Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi ile … Petrol Gazları A.Ş arasındaki otogaz satış sözleşmesinin 04.03.2000 tarihli ve 3 yıllık olduğu konusunda bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Ayrıca, taraflar arasında çekişme konusu olmayan diğer bir hususta yargılama aşamasında taşınmaz üzerindeki tesislerin kaldırıldığı hususudur. Bu nedenlede mahkemenin davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına şeklinde hüküm kurmasında bir isabetsizlik yoktur. Çekişme, davalı yanın dava açılmasına sebebiyet verip vermediği, diğer bir anlatımla yargılama giderlerinden sorumlu olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
Bilindiği gibi, dava devam ederken dava konusu alacağın ödenmesi, müdahaleye son verilmesi, taşınmaz mülkiyetinin davacıya geçirilmesi gibi nedenlerle dava konusuz kalabilir. Davanın konusuz kalması halinde artık esas hakkında yargılama yapılmasına ve karar verilmesine gerek kalmaz. Ancak mahkemenin yargılamaya devam ederek, dava açıldığı zaman hangi tarafın haksız olduğunu tespit etmesi, haksız çıkan tarafı da yargılama giderlerinden sorumlu tutması gerekir.
Somut olayda; mahkemece, davacı yanın elatmanın sona erdirildiğini, tesislerin kaldırıldığını bildirmesi üzerine yargılamaya devamla davanın açıldığı
tarihte hangi tarafın haksız olduğunu tespit ederek açıklandığı şekilde sonuca gidilmesi gerekirken tesislerin kaldırılmış olması nedeniyle davanın konusuz kaldığı, davalı yanın davanın açılmasına sebebiyet verdiği gerekçesiyle yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmediğinden karar bozulmalıdır.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz olunan hükmün BOZULMASINA, bozma nedenine göre diğer hususların şimdilik incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan temyiz harcının istek halinde yatırana iadesine, 26.12.2008 tarihinde oybirliği ile karar verildi.