YARGITAY KARARI
DAİRE : 15. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2007/6989
KARAR NO : 2008/6964
KARAR TARİHİ : 21.11.2008
Mahkemesi :Asliye Hukuk Hakimliği
Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki davacı-k.davalılar … Valiliği İl Özel İdare Müdürlüğü, Bayındırlık ve İskan Bakanlığına izafeten … Muhakemet Müdürlüğü ile davalı-k.davacı … vekillerince istenmiş ve temyiz dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:
– K A R A R –
… İl Özel İdaresi vekillerince açılan davada; …. İcra Müdürlüğünün 2001/8383 takip sayılı dosyası üzerinden davacı hakkında başlatılan icra takibinde takip konusu yapılan (418.499.744.478)TL. alacaktan ötürü icra takip alacaklısı davalı …’e borçlu olmadığının tesbitine karar verilmesi istenmiştir.
Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca davalı … hakkında açılan davada ise; … 13. İcra Müdürlüğünün 2001/8383 sayılı dosyada takip konusu yapılarak, davacıdan tahsilinin istendiği (418.499.744.478)TL. tutarındaki alacaktan ötürü davalıya borçlu olmadığının tesbitine karar verilmesi talep edilmiştir.
Davacı … tarafından açılan ve … 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2005/104 E. ve 2005/380 sayılı kararı ile birleştirilen davada da; (212.190,05) YTL alacağın davalılar … İl Özel İdare Müdürlüğü ve Bayındırlık ve İskan Bakanlığından tahsili dava edilmiştir.
Mahkemece, birleştirilerek yargılaması sürdürülen davaların yargılaması sonunda; davacı … Müdürlüğünün davasının kısmen kabulüne ve … 13. İcra Müdürlüğünün 2001/8383 sayılı dosyası üzerinden takip konusu yapılan alacaktan ötürü, …’e (300,00)YTL borçlu olmadığının tesbitine, fazlaya ilişkin istemin reddine; Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca açılan davanın da kısmen kabulüne, az yukarıda belirtilen icra takibine konu alacaktan ötürü, …’e (300,00)YTL borçlu olmadığının tesbitine, fazlaya ilişkin istemin reddine; … tarafından açılan davada ise, karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş ve verilen karar davaların taraflarınca temyiz edilmiştir.
1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacı-k.davalı Bayındırlık ve İskan Bakanlığının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair; davalı-k.davacı …’in ise tüm temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2-… 13. İcra Müdürlüğünün 2005/8383 takip sayılı dosyası kapsamından; icra takip alacaklısı … tarafından; … 15. Noterliğince onaylanan 28.08.1998 tarihli sözleşme dayanak alınarak, adî takip yolu ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ile … İl Özel İdare Müdürlüğü haklarında başlatılan icra takibinde, (418.499.744.478)TL. – (418.499,74)YTL tutarındaki alacağın istendiği anlaşılmaktadır.
28.08.1998 tarihli ve “Taşeron Sözleşmesi” başlıklı sözleşme Borçlar Kanunu’nun 355. maddesi hükmünde tanımlandığı üzere; niteliğince, bir eser sözleşmesi olup, bu sözleşmeyi Bayındırlık ve İskan Bakanlığını temsilen … Valisi iş sahibi; … ise, yüklenici sıfatları ile imzalamışlardır. Yüklenici, …’da bulunan Şükrü Balcı Polis Eğitim Merkezi’nin doğalgaz dönüşüm işinin (129.075.778.893)TL. ihale bedeli ile yapımını yüklenmiştir. Yine, idare ile yüklenici … arasında “Ek Sözleşme (Sulhname)” başlıklı ve adî yazılı şekilde yapılan sözleşme ile de, yukarıda belirtilen sözleşme konusu işin keşif bedelinin, %50’si dışında kalan işlerin, KDV hariç (67.003.285.806 TL.) bedelle yapılmasını … yüklenmiştir. 15.11.1999 tarihli kesin hakediş raporu, 28.08.1998 tarihli sözleşmenin konusu olan iş bedeli tutarının (127.615.881.951)TL. olduğunu; yine aynı tarihli olan diğer kesin hakediş raporu ise, (2.) sözleşme konusu işin bedelinin toplamının (78.393.844.393)TL. bulunduğunu göstermekte olup; bu kesin hak ediş raporları taraflarca itirazsız kabul edilerek imzalanmış bulunmaktadır. Diğer yandan, kesin olarak taraflarca belirlenen iş bedelinin, icra takibinde yüklenici tarafından belirtildiği üzere, eskalasyon oranında artışını gerektiren sözleşme hükmü olmadığı gibi, bu artışı gerektiren bir hukuksal sebep de bulunmamaktadır. Saptanan ve hukuksal durum bu olunca da; yüklenici …’in hakettiği istenebilir tüm alacağı, (206.009.726.344)TL. olduğu ortaya çıkmaktadır. O halde, yüklenici …’in iş sahibi Bayındırlık ve İskan Bakanlığından iş bedeli alacağının toplam tutarı az yukarıda belirtilen miktarda olduğundan, … tarafından 212.190.05 YTL tutarındaki alacağın tahsiline ilişkin davasının davalı … İdaresi hakkında pasif husumet yönünden olmak üzere reddine karar verilmesi gerekirken; mahkemece, yazılı şekilde davanın konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi doğru olmamıştır.
İcra ve İflas Kanunu’nun 72. maddesi hükmü gereğince, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davasını açabilir. Davacı-k.davalı … İl Özel İdaresi Müdürlüğü, yüklenici ile iş sahibi idare arasındaki sözleşmenin tarafı olmadığı gibi, uyuşmazlık konusu alacaktan yükleniciye borçlu olduğunu gösterir bir hukuksal işlemde de bulunmamaktadır. 28.08.1998 tarihli sözleşmenin (9). maddesinde sadece yüklenicinin hakedişini ödeme makamı olarak Özel İdare Saymanlığı gösterilmiştir. İş sahibi Bakanlık iş bedelini Özel İdare Müdürlüğü Saymanlığına aktararak ödemeyi sağlayabileceği gibi Bakanlıkça doğrudan da iş bedeli ödenebilir. Kaldı ki sözleşme eki olan Emanet İş Şartnamesi’nin 13. maddesinde de ödemenin Türk Polis Teşkilatını Güçlendirme Vakfınca ödeneceği gösterilmiştir. Bu hususlar, iş sahibi Bakanlık ile İl Özel İdare Müdürlüğü arasındaki iç ilişkileri ilgilendirmektedir. Uyuşmazlık konusu iş bedelinin, … İl Özel İdare Müdürlüğünce yüklenici …’e ödenmesini gerektiren hukuksal bir sebep bulunmadığı halde; uyuşmazlık konusu alacaktan ötürü bu davacının …’e borçlu olmadığının tesbitine karar verilmesi gerekirken; mahkemece yazılı şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmesi doğru olmamış, kararın belirtilen sebeplerle bozulması gerekmiştir.
Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından açılan davaya gelince; yukarıda açıklandığı gibi taraflarca imzalanıp kesinleşen kesin hakediş raporları ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığından …’in (206.009.726.344 TL.) alacaklı olduğu Bakanlık ve … tarafından kabul edilmiştir. O halde, belirtilen bu miktarda davacı-k.davalı Bakanlık …’e borçlu bulunduğundan buna yönelik menfi tesbit davasının reddine; fazlaya dair 212.490.018.134 TL. hakkındaki menfi tesbit davasının kabulüne karar verilmesi gerekmektedir.
Açıklanan sebeplerle karar bozulmalıdır.
SONUÇ: Yukarıda (1). bendde yazılı nedenlerle davalı-k.davacı …’in tüm, Bayındırlık ve İskan Bakanlığının sair temyiz itirazlarının reddine; (2). bendde açıklanan sebeplerle kararın, davacı-k.davalı … İl Özel İdare Müdürlüğü ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcının istek halinde temyiz eden davacı-k.davalı … İl Özel İdare Müdürlüğüne, fazla alınan temyiz peşin harcının istek halinde temyiz eden davalı-k.davacı …’e geri verilmesine, 21.11.2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.