YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/12751
KARAR NO : 2022/14808
KARAR TARİHİ : 23.11.2022

Bölge Adliye
Mahkemesi : … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
No :

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalı ve fer’i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
… Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince verilen kararın, davalı ve fer’i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
I-İSTEM
Davacı vekili, müvekkilinin 15/10/1994–01/06/2004 tarihleri arasında kesintisiz olarak davalı Nur apartmanında apartman görevlisi olarak çalıştığının tespiti ile bugünlere ait eksik sigorta primlerinin yatırılmasını ve diğer hizmetleri ile birleştirilmesini talep etmiştir.
II-CEVAP
Davalı vekili davacının taleplerinin zaman aşımına uğradığını, davacının 09/05/2004 tarihinde yapılan kat malikleri kurulunda alınan karar doğrultusunda işe alındığını, iş akdinin fesh edildiği 01/12/2015 tarihine kadar müvekkil apartmanda çalıştığını, çalıştığı süre boyunca primlerinin düzenli ve eksiksiz yatırıldığını, davacının müvekkili apartmana kapıcılık hizmeti vermediğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Fer’i müdahil Kurum vekili, müvekkili kurumunun davanın açılmasına sebebiyet vermediğini belirterek davanın reddini istemiştir.
III-MAHKEME KARARI
A-İLK DERECE MAHKEME KARARI
“1-Davanın kabulüne,
2-Davacının 15/10/1994 ile 01/06/2004 tarihleri arasında 46695 numaralı işyerinde hizmet akdiyle ayda 30 gün çalıştığının tespitine” karar verilmiştir.
B-BÖLGE ADLİYESİ MAHKEMESİ KARARI
“1)Davalı ve feri müdahil vekillerinin istinaf başvurularının Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine” karar verilmiştir.
IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:
Davalı vekili, husumet, hak düşürücü süreye itiraz ve tanık beyanlarının yanlı olduğunu beyanla eksik araştırmaya dayalı kararın bozulmasını talep etmiştir.
Fer’i müdahil Kurum vekili, eksik araştırmaya dayalı kararın bozulmasını talep etmiştir.
V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:
1) Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanunun 79/10. ve 5510 sayılı Kanunun 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.
Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.
Bu yasal düzenleme ve açıklamalar ışığı altında inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, verilen hükmün eksik araştırmaya dayalı olduğu anlaşılmaktadır.
Eldeki davada, davacının, davalı apartmanda kapıcılık yaptığı iddiası karşısında talep edilen dönem yönünden çalışmasının eşe yardım niteliğinde olup olmadığı araştırılmadığı gibi kapıcıların özel yaşamları ile çalışmalarının içiçe girmesi nedeniyle kısmi çalışma olup olmadığı üzerinde durulmadığı anlaşılmakla; Mahkemece, davalı apartmanın merkezi ısıtma sisteminin doğalgaz mı kömür mü olduğu, doğalgaz ise ne zaman geçildiği, kömürlü ise davacının ateşçilik belgesi olup olmadığı, kaloriferlerin hangi dönem yakıldığı, kapıcılık hizmeti olarak hangi hizmetlerin görüldüğü ve bu işler için ne kadar mesai harcandığı araştırılmalı, günlük çalışma saatleri (7,5 saat) üzerinde çalışılan günlerin tespiti ile davacının eşinin başka yerde çalışmasının kapıcılık yapmasına engel olmayacağı dikate alınarak komşu apartmanlardan tespit edilecek kapıcı/ yönetici/ apartman sakinleri/ bakkal/ market/ işyerlerinden yeteri kadar tanık tespit edilip bu kapsamda dinlenilerek sonucuna göre karar verilmelidir.
Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O hâlde, davalı ve fer’i müdahil Kurum vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/1 maddesi gereği kaldırılarak temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, 23.11.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.