YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/10924
KARAR NO : 2022/14430
KARAR TARİHİ : 17.11.2022
Bölge Adliye
Mahkemesi : … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
No :
Dava, tarım … sigortalılığının tespiti istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne dair karara karşı davalı Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, … Bölge Adliye Mahkemesi 10.Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esasdan reddine karar verilmiştir.
… Bölge Adliye Mahkemesi 10.Hukuk Dairesince verilen davalı kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi
I-İSTEM
Davacı, Adıyaman Samsat İlçesi Taşkuyu Köyünde bulunan kendi arazisinde ve kiraladığı arazilerde 1999 yılından itibaren çiftçilik yaparak tütün ekimi yaptığı ve tütün ekimini 2003 yılında bıraktığı ancak 2003 yılından sonra da tütün dışında başka tarım ürünleri üretimi yaparak çiftçilik işine devam ettiği ve geçimini çiftçilikle temin ettiğini, müvekkilinin …’e sattığı tütün bedellerinden ilgili … Müdürlüğü tarafından … prim tevfikatları yapılarak …’a yatırıldığını, müvekkilinin … sigortalılık tescilinin … Müdürlüğü tarafından 27.07.1999 tarihinde yapılan ilk zorunlu prim tevkifatını takip eden aybaşı olan 01.08.1999 tarihinde yapıldığı ancak 6 aylık sigortalılık hizmeti verildiğini, halbuki tescil tarihinden sonrada müvekkilin tütün üretimine devam ettiğini kurum kayıtlarına göre 11.05.2001 ve 15.05.2002 tarihlerinde de tütün prim tevkifatlarının SGK’ya yatırıldığını, ancak davalı …, müvekkilinin TTA … 1 Müdürlüğünce 2000 yılında prim tevfikatı yapmadığını görünce müvekkilin sigortalılığını 2000 yılı basından itibaren durdurduğunu, bu işlemin yasal olmadığı zira çiftçilik yapmak sadece tütün ürünü ekmek olmadığı tütün dışında başka ürünler üretmesinin de tarımsal faaliyette bulunduğunun göstergesi olduğunu, müvekkilinin tütün ürününün para etmemesi üzerine tütün üretim ve satışını 2003 yılında bıraktığını ancak bu tarihten sonra da çiftçilik yaptığını, bu durumun 2004, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015 yıllan Çiftçi Kayıt Sistemindeki kaydından da anlaşıldığı, bu nedenle müvekkilinin 08.02.2000 tarihinden itibaren ve devam eden yıllarda da tarım … Sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmesi talep etmiştir.
II-CEVAP
Davalı Kurum vekili, davacı tütün üreticisi olduğunu ve tanmsal faaliyette bulunduğunu …’e sattığı tütün ürünlerinden zorunlu prim tevfıkatları yapıldığından 08.02.2000 tarihinden itibaren ve devam eden yıllar dahil Tanm-…’lu olduğunun tespitinin yapılmasını talep ettiğini, ancak, davacıdan prim tevfikatlan yapılmadığından davanın rededilmesi gerektiği,ni ayrıca 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu 36’ıncı maddesi gereğince prim ödemesi ve tescilini yaptırmayan sigortalıların geriye dönük tescil yaptırmalarının mümkün olmadığı bu nedenle davanın reddedilmesi gerektiğini talep etmiştir.
MAHKEME KARARLARI
A-İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk derece mahkemesi, Davanın kısmen kabulü ile kısmen reddine, davacının 08.02.2000-31.12.2002 tarihleri arasında … tarım sigortalısı olduğunun tespitine, Davacının 01.01.2003-08.08.2011 tarihleri arasında … tarım sigortalısı olduğuna ilişkin tespit talebinin reddine, Davacı, 08.08.2011-30.10.2014 tarihleri arasında … tarım sigortalısı sayıldığından ve bu tarihlere ilişkin tespit talebinde hukuki yararı bulunmadığından, talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına, Kurumun kabul ettiği sigortalılık süreleri dışında davacının 30.10.2014-23.11.2015 tarihleri arasında … tarım sigortalısı olduğunun tespitine karar verildi.
B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
… Bölge Adliye Mahkemesi, davalı Kurum vekillerinin istinaf başvurusunun HMK nın 353/1-b-1 maddesi gereğince ayrı ayrı esasdan reddine karar vermiştir.
IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:
Davalı Kurum vekili, davanın yasal süresi içinde açılmadığını, hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, 2926 sayılı Kanunu 36’ıncı maddesi gereğince prim ödemesi ve tescilini yaptırmayan sigortalıların geriye dönük tescil yaptırmalarının mümkün olmadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:
Hukuk Muhakemeleri Kanunun 294/4. maddesi; “zorunlu nedenlerle sadece hüküm sonucunun tefhim edildiği hâllerde, gerekçeli kararın tefhim tarihinden başlayarak bir ay içinde yazılması gerekir.” hükmü gereği zorunlu nedenlerle yalnız hüküm sonucunun tefhim edildiği hallerde, gerekçeli kararın sonradan belli süre içinde yazılması mümkündür. Bu gibi hallerde de HMK.’nun 294 ve 297’inci maddelerine uygun olarak tarafların hak ve yükümlülüklerini açıkça gösteren kısa karar ile sonra yazılan gerekçeli kararın birbirine uygun olması zorunludur. Esasen kısa kararı yazıp tefhim etmekle davadan elini çekmiş olan hâkimin artık bu kararını değiştirmesine yasal olanak da yoktur. Kısa ve gerekçeli kararın birbirinden farklı olması kararların alenen tefhim olunmasına ilişkin Anayasanın 141. maddesi ile HMK.’nun değinilen buyurucu nitelikteki maddelerine de aykırı bir durum yaratır.
Davacı tarafından 08.02.2000 tarihinden itibaren tarım … sigortalısı olduğunun tespitini talep etmiş, mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; gerekçeli kararda davacının 30.10.2014-23.11.2015 tarihleri arasında … sigortalısı olduğunun tespitine karar verildiği halde hükmün gerekçe kısmında 01.01.2015-23.11.2015 tarihleri arasında tarım … sigortalısı olduğunun kabul edildiğinin belirtilmesi, bu şekilde kararın gerekçesi ile hüküm arasında çelişki yaratılması yukarıda anılan Hukuk Muhakemeleri Kanununun 297. maddesine aykırılık teşkil ettiğinden, usul ve yasaya aykırı kararın bozulması gerekmektedir.
O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Dairesi kararının HMK’nın 373/1 maddesi gereği kaldırılarak temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 17.11.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.