YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/505
KARAR NO : 2023/955
KARAR TARİHİ : 08.02.2023
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/928 E., 2021/853 K.
DAVALILAR : … mirasçıları; 1-… vekili Avukat … 2- … 3- … 4- … 5-…
vekili Avukat …
DAHİLİ DAVALILAR : 6-… 7- …
DAVA TARİHİ : 15.04.2011
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : … 2. İş Mahkemesi
SAYISI : 2011/319 E., 2017/722 K.
Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının eşinin eşi … ’ün 10.07.2006 tarihinde vefat ettiğini, müteveffa eşi …’ün çalışmalarının sigortalı olduğunu bilmesi sebebiyle davalı Kuruma müracaat ederek ölüm sigortasından aylık bağlanmasını talep ettiğini ancak, davalılar murisi … nezdindeki çalışmalarının SSK’na bildirilmemesi sebebiyle müteveffa eşinin çalışma gün sayılarının yeterli olmadığını öğrendiğini, oysa, müvekkilesinin müteveffa eşi … ’ün 15.11.1999 tarihinden 11.05.2006 tarihine kadar kesintisiz olarak davalılar murisi …’ya ait … plakalı aracında şoför olarak çalıştığını, bu çalışmalarının diğer davalı Kuruma bildirilmediğinden, müvekkilesinin mağduriyetine neden olduğunu iddia ile müvekkilesinin müteveffa eşi …’ün davalılar murisi …’ya ait … plakalı ticari taksi işletmesinde 15.11.1999 – 11.5.2006 tarihleri arasında geçen sigortalı çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II.CEVAP
Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde; Davacının murisi …’ün Kurumda sigortalı olarak tescil kaydının tespit edilemediğini, diğer davalı … adına Kurumda işyeri dosyasının bulunmadığını, davacının murisi …’ün davalıya ait …plaka sayılı ticari takside 15.11.1999 – 11.05.2006 tarihleri arasında şoför olarak çalıştığı halde işveren tarafından bildirim yapılmadığını beyanla sigortalılığının tespitini istediğini, Kurumda bu çalışma iddiasını doğrular bilgi ve belge bulunmadığından, işyeri kayıtları ve ücret tediye bordroları celp edilerek çalışma iddiasının araştırılması, davalıya ait … plakalı vasıtanın trafik ve vergi kayıtlarının varsa trafik ceza makbuzlarının celbi ile davacının murisi ile davalı arasında hizmet akdinin bulunup bulunmadığının araştırılması ve davacının iddiasını yazılı delillerle kanıtlaması gerektiğini davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı … mirasçıları vekili cevap dilekçesinde özetle:Müvekkillerinin murisinin 30 yıldır yurtdışında yaşadığını, … plakalı aracı kiraya vermek suretiyle çalıştırdığını, bahse konu aracı 1999 yılından 2002 yılına kadar …’e kiraladığını, 2002 yılından 2007 yılına kadar da … isimli kişiye kiraya verdiğini, dolayısıyla, bu davada müvekkillerinin murisinin taraf sıfatının bulunmadığını, ayrıca, olayda 5 yıllık hak düşürücü sürenin söz konusu olduğunu davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dahili davalı … dilekçesinde özetle: 5943 plakalı ticari aracın tarafına kiralanmasına ilişkin 02.08.1999 tarihli ve … ’la yapılan kira sözleşmesinin altındaki imzanın kendisine ait olduğunu, ancak, kendisinin kardeşi ile birlikte değişmeli olarak bu aracı yaklaşık 7-8 ay çalıştırdıklarını, ekonomik kriz olması sebebiyle aracı kiralayana iade ettiklerini, her ne kadar kira sözleşmesinde bir yıllık yazılmış ise de, kendilerinin sadece 7-8 ay çalıştırdıklarını, bu süre içerisinde aracı kullanması için yanlarında dışarıdan hiçbir şoför çalıştırmadıklarını, davacı murisi …’ün de yanlarında hiç çalışmadığını, anılan şahsı hiç tanımadıklarını, zaten davacının çalıştığı iddia edilen durak ile kendilerinin hiçbir ilgilerinin bulunmadığını, davacının yanlarında çalıştığını beyan eden herhangi bir tanıkta olmadığını, her ne kadar mahkemeye sunulan 2 sözleşme var ise de, 2000 yılı ve …’ın kiraladığı 2002 – 2003 tarihine kadar başka bir şahsa kiralanmış olduğunun muhtemel olduğunu, çünkü kendilerinin bu aracı 2000 yılının başında malikine teslim ettiklerini, bu nedenlerle, davacı murisi ile aralarında bir illiyet bağı bulunmadığından tarafına husumet yöneltilemeyeceğini, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
Dosyadaki bilgi ve belgelerden; davalı … mirasçılarına ait … plaka sayılı ticari taksinin 02.08.1999 tarihinden itibaren 1 yıl süre ile …’e kiraya verildiği, 05.04.2002 tarihinden 05.04.2003 tarihine kadar …’a kiraya verildiği ve kira sözleşmesinin 05.04.2003 tarihinde bir yıl süreli olarak uzatıldığı, kira müddeti sonunda anlaşma durumunda yenileneceğinin belirtildiği görülmekte olup, söz konusu ticari taksinin tespiti istenen 11.05.2006 tarihine kadar dahili davalı …’ın sorumluluğunda bulunduğu özellikle davalı tanığı …’nin anlatımlarından açıkça belli olduğu,
Öte yandan, … İl Emniyet Müdürlüğünün 01.08.2012 günlü, 2012/6333 sayılı yazısı ekinde dosyaya intikal eden trafik para cezası tutanakları incelendiğinde; davacı murisi … ’ün 16.03.2002 tarihine kadar muhtelif başka plakalı araçlarda çalıştığı anlaşılmakta olup, 15.11.1999 tarihinden 16.03.2002 tarihine kadar da dava konusu … plakalı ticari taksi de çalıştığına dair herhangi bir trafik para cezası tutanağının mevcut olmadığı gibi, davacı tarafça başkaca herhangi bir yazılı belge dava dosyasına sunulmadığı,
Bu itibarla, yukarıdaki tespitler, dava dosyasına intikal eden trafik para cezası tutanakları ve tüm tanık söylemleri birlikte değerlendirildiğinde; davacı murisi …’ün, davalılar murisi … ve dahili davalı … nezdinde hizmet bağıtına istinaden fiili çalışmasının bulunmadığı ortaya çıkmakta olup, dahili davalılardan … nezdinde ise; aracın kiralanmaya başlandığı 05.04.2002 tarihinden itibaren, (… plakalı ticari taksiyi sürücü olarak kullanırken adına kesilen 11.05.2006 günlü trafik para cezası tutanağı da dikkate alınarak) 10.05.2006 tarihine kadar hizmet akdine dayalı olarak devamlı çalıştığının kabulü yönünde kanaat oluştuğu gerekçesiyle,
… T.C.kimlik ve 16228507 s.s. numaralı davacı murisi …’ün;
Dahili davalı işveren …’a ait ve SGK … İl Müdürlüğünde tescilsiz … plaka sayılı “Ticari Taksi İşletmesi ” işyerinde; 05.04.2002- 10.05.2006 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle 1476 gün çalıştığının,1476 günlük çalışmalarının kurula bildirilmediğinin tespitine,
Davalı … mirasçıları ile dahili davalı … hakkında açılan davanın husumetten reddine, karar verilmiştir.
IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kurum vekili istinaf yoluna başvurmuştur.
B.İstinaf Sebepleri:
Davalı kurum Vekilinin İstinaf Sebepleri
Davacının taleplerinin hak düşürücü süreye uğradığını, davacının iddiasını resmi ve yazılı belgelerle ispatlaması gerektiğini, ancak davacı tarafça resmi belgelerle ispat edilemediğini beyanla, ilk derece mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.
C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı kurum vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz talebinde bulunmuşlardır.
C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, hizmet tespitine ilişkindir.
2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,506 sayılı Yasa’nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa’nın 86/9. Maddeleri
3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı kurum vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
08.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
…