YARGITAY KARARI
DAİRE : 12. Ceza Dairesi
ESAS NO : 2021/5782
KARAR NO : 2023/187
KARAR TARİHİ : 23.01.2023
MAHKEMESİ :Ceza Dairesi
İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edilebilir olduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenlerin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz istemlerinin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçelerinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:
I. HUKUKÎ SÜREÇ
1. Davacı vekili 05.07.2018 tarihli dava dilekçesinde özetle; profesör doktor ünvanında öğretim görevlisi olan müvekkilinin … silahlı terör örgütüne üye olma suçundan 06.03.2017 tarihinde gözaltına alındığını, 09.03.2017 tutuklandığını ve 01.11.2017 tarihinde tahliye edildiğini, hakkında beraate karar verildiğini, müvekkili lehine 339.641,70 TL maddi ve 100.000,00 TL manevi tazminatın özgürlüğünün kısıtlandığı tarihinden işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsilini talep etmiş, 19.11.2018 tarihli dilekçesi ile gözaltı ve tutukluluk sırasında alamadığı maaş alacağı ve akademik teşvik ödülüne ilişkin taleplerinden vazgeçerek maddi tazminat talebini 230.607,70 TL olarak değiştirmiştir.
2. Davalı vekili 17.07.2018 tarihli cevap dilekçesinde özetle; davanın süresinde açılmadığını, tazminat şartlarının oluşmadığını, taleplerin belirlenebilir zararlar olmadığını ve fahiş olduğunu belirterek davanın reddi gerektiğini öne sürmüştür.
3. … 1. Ağır Ceza Mahkemesinin, 22.11.2018 tarihli ve 2018/397 Esas, 2018/559 Karar sayılı kararı ile maddi tazminat talebinin reddine, manevi tazminat talebinin kısmen kabulüne karar verilmiştir.
4. … Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesinin, 01.02.2019 tarihli ve 2019/324 Esas, 2019/177 Karar sayılı kararı ile İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik davalı vekilinin ve davacı vekilinin istinaf başvurusunun 5271 sayılı Kanun’un 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.
5. Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 17.09.2021 tarihli ve 2019/28231 sayılı davacı vekilinin ve davalı vekilinin temyiz istemlerinin esastan reddi ile hükmün onanması görüşünü içerir Tebliğname ile Daireye tevdi edilmiştir.
II. TEMYİZ SEBEPLERİ
1.Davacı vekilinin temyiz istemi;
Maddi tazminat talebinin kabul edilmesi gerektiğine ve manevi tazminat miktarının eksik belirlendiğine ilişkindir.
2. Davalı vekilinin temyiz istemi;
Usul ve yasaya aykırı karar verildiğine ilişkindir.
III. DAVA KONUSU
Temyizin kapsamına göre;
A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü
Davacının … 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/76 Esas ve 2018/188 Karar sayılı dosyasında 06.03.2017 – 09.03.2017 tarihleri arasında gözaltında kaldığı, 09.03.2017 tarihinde tutuklama müzekkeresi ile tutuklandığı, 01.11.2017 tarihinde tahliye edildiği, davacı hakkında 21.03.2018 tarihinde beraat kararı verildiği, kararın 29.03.2018 tarihinde kesinleştiği, kararın davacıya tebliğine ilişkin dosyada bir belgeye rastlanılmadığı, gözaltında ve tutuklulukta geçirdiği sürelerin başka bir cezasından mahsup edildiğine ilişkin dosyada ve UYAP kayıtlarında herhangi bir bilgi ve belgeye rastlanılmadığı, 5271 sayılı Kanunun 142 nci maddesinin birinci fıkrasına göre davanın süresinde açıldığı,
Maddi tazminat talebi açısından, davacının 20.03.2017 tarihinde açığa alındığı, 692 sayılı KHK ile 14.07.2017 tarihinde ihraç edildiği, bu süreç içerisinde açığa alındığı tarihten ihraç edildiği tarihe kadar maaşının 3 te 2 sinin ödendiği, 04.07.2018 tarihinde görevine geri iade edildiği, 675 sayılı KHK’nın 3. maddesinin üçüncü fıkrasında ve 679 sayılı KHK’nın 3. maddesinin ikinci fıkrasında ihraç edilmiş iken göreve geri iade edilenlerin mali ve sosyal haklarının ödenmesi gerektiğinin hüküm altına alındığı ve bu düzenlemelerde bu kişilerin kamu görevinden dolayı herhangi tazminat davası açamayacağı belirtildiği, davacının maddi tazminat talebi olarak mesleki olarak çalışsaydı alabileceği bir kısım yan gelirleri talep ettiği, bununla birlikte bunların ödenmesi muhakkak gelirler olmadığının gözetilmesi gerektiği, yine davacının cezaevinde kalmış olması nedeniyle yapmış olduğu masrafları talep etmiş ise de tutukluluğun doğası gereği bir kısım masraflar yapılmasının hayatın olağan akışı içerisinde zorunlu olduğu gözetildiğinde bu nedenle istediği maddi tazminat talebinin bir kısmının manevi tazminat talebi içerisinde değerlendirilmesi gerektiği kanaatine varılmakla maddi tazminat talebinin reddine karar vermek gerekmiş,
… Üniversitesi Rektör yardımcısı olarak görev yaptığı sırada davacının silahlı terör örgütüne üye olmak suçundan gözaltına alınarak tutuklandığı, isnat edilen suçun niteliğine göre manevi olarak zarara uğradığı, davacının mesleği, sosyo ekonomik durumu, tutuklanmasına neden olan suçun niteliği ve tutukluluk süresi göz önünde bulundurularak 70.000,00 TL manevi tazminatın gözaltına alınma tarihinden itibaren yasal faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebinin reddine karar verilmesine karar verilmiştir.
B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü
İlk Derece Mahkemesince verilen kararla ilgili olarak Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bir isabetsizlik görülmediği anlaşılmıştır.
IV. GEREKÇE
Tazminat talebinin esasını oluşturan … 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/76 Esas, 2018/188 Karar sayılı ceza dava dosyasında davacının … silahlı terör örgütüne üye olma suçundan 06.03.2017 – 01.11.2017 tarihleri arasında 240 gün gözaltında ve tutuklu kaldığı, yapılan yargılama üzerine 21.03.2018 tarihinde beraate hükmedildiği, beraat hükmünün 29.03.2018 tarihinde kesinleştiği ve davanın 5271 sayılı Kanun’un 142 nci maddesinin birinci fıkrasında belirlenen süre içerisinde yetkili ve görevli mahkemede açıldığı ve yasal şartlarının oluştuğu anlaşılmıştır.
1.Davacı vekilinin temyiz sebepleri
1. Davacı vekili tarafından talep edilen davacının tutukluluğu sebebiyle alamadığı 2018 yılı akademik teşvik ödülü, rektör yardımcılığı döner sermaye payı, ek ders ücreti, cezaevi harcamaları, yakınlarının cezaevi ziyaret masrafları ve aile fertlerinin yapmış olduğu diğer masraflarının 5271 sayılı Kanun’un 141 ve devamı maddeleri kapsamında maddi tazminata dahil edilmemesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.
2. Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, davacı lehine hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar dikkate alınıp, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak miktarda fazla manevi tazminata hükmolunduğu anlaşılmıştır.
2. Davalı vekilinin temyiz sebepleri
Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, davacı lehine hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar dikkate alınıp, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak miktarda fazla manevi tazminata hükmolunması hukuka aykırı bulunmuştur.
V. KARAR
Gerekçe bölümünde (2.) bendinde açıklanan nedenle davalı vekilinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden … Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesinin, 01.02.2019 tarihli ve 2019/324 Esas, 2019/177 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,
Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca … 1. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise … Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,
16.01.2023 tarihinde karar verildi.