YARGITAY KARARI
DAİRE : 8. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/16309
KARAR NO : 2022/10042
KARAR TARİHİ : 12.12.2022
MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
DAVA TÜRÜ : Kadastro Tespitine İtiraz
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ergani 1.Kadastro Mahkemesi
Taraflar arasında Ergani 1. Kadastro Mahkemesinde görülen dava sonucunda verilen hükme karşı davalılar …ve … vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş olup, bu kez davalılar …ve … vekili tarafından Bölge Adliye Mahkemesi kararı temyiz edilmiş olmakla; dosya incelendi, gereği düşünüldü:
K A R A R
Kadastro sırasında, Diyarbakır İli …., İlçesi ….., Mahallesi çalışma alanında bulunan 184 ada 18 parsel ve 184 ada 34 parsel sayılı sırasıyla 24.387,65 metrekare ve 35.847,05 metrekare yüzölçümündeki susuz tarla vasfındaki taşınmazlar, Geçici 8. madde uyarınca kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayalı olarak 1/3 er payla …, … ve … adlarına tespit edilmiştir.
Davacı Hazine vekili, çekişmeli taşınmaz bakımından davalılar lehine zilyetlikle kazanma koşullarının gerçekleşmediğine ve orman sayılan yerlerden olduğuna dayanarak çekişmeli taşınmazın tespitinin iptali ile Hazine adına tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne çekişmeli 184 ada 18 parsel ve 184 ada 34 parsel sayılı taşınmazların kadastro tespitlerinin iptaliyle “ham toprak” vasfında Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş, hükme karşı davalılar …ve … vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, bu kez davalılar …ve … vekili tarafından Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi kararı temyiz edilmiştir.
1. Davalılar …ve … vekilinin 184 ada 18 parsele yönelik temyiz itirazları bakımından;
Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, yapılan yargılama ve uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında yazılı gerekçelere, hukuki ilişkinin nitelendirmesine göre temyiz itirazları yerinde görülmediğinden,temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK’nin 370. maddesi uyarınca onanmasına karar verilmiştir.
2. a) Davalılar …ve … vekilinin 184 ada 34 parselin A ile gösterilen kısmına yönelik temyiz itirazları bakımından;
Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, yapılan yargılama ve uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında yazılı gerekçelere, hukuki ilişkinin nitelendirmesine göre temyiz itirazları yerinde görülmediğinden, temyiz itirazlarının reddine,
2. b)Davalılar …ve … vekilinin 184 ada 34 parselin B ile gösterilen kısmına yönelik temyiz itirazları bakımından;
İlk derece mahkemesince yazılı şekilde karar verilmişse de dosya kapsamında bulunan Harita mühendisi raporunda 184 ada 34 parselin B ile gösterilen kısmının 1967,1975 ve 1984 yılı hava fotoğraflarında belirli kısımlarının sürülü olduğunun belirtildiği, ancak bu kısımların krokiye bağlanarak hangi tarihlerde hangi kısımlarının sürülü olduğunun açıkça belirtilmediği, ziraat bilirkişi heyet raporunda da soyut şekilde B kısmı bakımından imar ihyanının 1975 yılı öncesinde tamamlandığı belirtildiği anlaşılmaktadır. Eksik araştırma ve inceleme ile hüküm verilemez.
Hal böyle olunca; İlk Derece Mahkemesince sağlıklı bir sonuca ulaşılabilmesi için; öncelikle tespit tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait stereoskopik hava fotoğrafları tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğü’nden getirtilerek dosya ikmal edildikten sonra yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan aynı köyde ve komşu köylerde ikamet eden şahıslar arasından seçilecek ayrı ayrı 3’er kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile önceki bilirkişiler dışında halen Tarım ve Orman Bakanlığı ve bağlı birimlerinde görev yapmayan bu konuda uzman üç kişilik ziraat mühendisi bilirkişi/bilirkişi kurulu, bir fen elemanı ve bir jeodezi ve fotogrametri mühendisi aracılığıyla yeniden keşif yapılmalıdır. Keşifte getirtilen belgeler çekişmeli taşınmaz ile birlikte çevre araziye de uygulanmak suretiyle taşınmazın öncesinin bu belgelerde ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli; toprak yapısı, bitki örtüsü ve çevresi incelenmeli; keşifte, hakim gözetiminde, taşınmazın dört yönden renkli fotoğrafları çektirilip, onaylanarak dosyaya eklenmeli; yukarıda değinilen diğer belgeler fen, jeodezi ve fotogrametri bilirkişileri eliyle yerine uygulattırılıp; orijinal-renkli (renkli fotokopi) hava fotoğrafları ve memleket haritasının ölçeği kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeği de hava fotoğrafları ve memleket haritası ölçeğine (Net-Cad veya benzeri programlar kullanılarak)denetime elverişli olacak şekilde çevrildikten sonra komşu ve yakın komşu parselleri de içine alacak şekilde birbiri üzerine aplike edilmek suretiyle çekişmeli taşınmaz, çevre parsellerle birlikte memleket haritası ve hava fotoğrafları üzerinde gösterilmeli; stereoskopik hava fotoğraflarının stereoskop vasıtasıyla üç boyutlu incelemesi yapılarak, temyize konu taşınmazın niteliği ve kullanım durumu ile tasarruf sınırlarını belirgin olarak görünüp görünmediği taşınmazın farklılık arz eden bölümleri de ayrı ayrı krokiye bağlanıp açıklanmak suretiyle belirlenmeli, taşınmazın üzerindeki bitki örtüsünün cinsi, yaşı, dağılımı, kapalılık oranı ile taşınmazın imar-ihyaya konu olup olmadığını, olmuş ise imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığını ve imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığını, taşınmazın ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığını belirten müşterek imzalı, tereddüte mahal bırakmayacak şekilde, yalnız büro incelemesine değil, uygulamaya ve araştırmaya dayalı, bilirkişilerin onayını taşıyan krokili bilimsel verileri bulunan yeterli ve dosyadaki belgeler ile karşılaştırıldığında denetime elverişli rapor alınmalıdır.
Ayrıca keşifte dinlenecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmazın öncesinin ne olduğu, kim veya kimler tarafından, hangi tarihten beri ve ne şekilde kullanıldığı, imar-ihya gerektiren yerlerden olup olmadığı, böyle yerlerden ise imar-ihyaya konu edilip edilmediği ve edilmiş ise imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, komşu parsellerin tutanak ve dayanakları uygulanmalı; dava konusu taşınmazları sınır olarak nasıl nitelendirdikleri araştırılmalı; yerel bilirkişiler ve tanıkların sözleri arasında doğabilecek çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılarak giderilmeye çalışılmalı; üç kişilik ziraatçi bilirkişi kurulundan taşınmazın evveliyatını, toprak yapısını, niteliğini ve zilyetlikle mülk edinilebilecek yerlerden olup olmadığını, komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde açıklayan, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; fen bilirkişisinden ise, keşfi takibe ve denetlemeye olanak verir rapor ve kroki alınmalı, tanık ve yerel bilirkişi ifadeleri bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan söz konusu bilirkişi raporlarıyla toplanacak tüm kanıtlar birlikte değerlendirilip, ulaşılacak sonuca göre bir hüküm kurulmalıdır.
SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte belirtilen nedenlerle, davalılar …ve … vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmediğinden reddi ile dava konusu 184 ada 18 parsele ilişkin usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK’nin 370. maddesi uyarınca ONANMASINA; (2-a) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, davalılar …ve … vekilinin 184 ada 34 parselin A ile gösterilen kısmına ilişkin hükme yönelik temyiz itirazları yerinde görülmediğinden reddine, (2-b) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, davalılar …ve … vekilinin 184 ada 34 parselin B ile gösterilen kısmına ilişkin hükme yönelik temyiz itirazları yerinde görüldüğünden kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararının KALDIRILMASINA; İlk Derece Mahkemesi hükmünün 184 ada 34 parselin B ile gösterilen kısmı yönünden 6100 sayılı HMK’nin 371. maddesi uyarınca BOZULMASINA, dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, peşin harcın istek halinde temyiz edene iadesine, 12.12.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.