YARGITAY KARARI
DAİRE : 21. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2009/15833
KARAR NO : 2009/15918
KARAR TARİHİ : 08.12.2009
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
Davacı,1.5.1996-31.12.1999 tarihleri arasında zorunlu tarım … sigortalısı olduğunun tesbitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
K A R A R
1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalı Kurum’un diğer temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2-Dava, davacının 01.05.1996-31.12.1999 tarihleri arasında 2926 sayılı Yasa’ya tabi tarım … sigortalısı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece istemin kabulü ile davacının 01.05.1996-31.12.1999 tarihleri arasında 2926 sayılı Yasa’ya tabi tarım … sigortalısı olduğunun tesbitine, karar verilmiştir.
Davanın yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Yasa’da 506 sayılı Yasa’nın 79.maddesine koşut geçmiş tarım … hizmetlerinin tesbitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. 2926 sayılı Yasa’nın 7. maddesi hükmüne göre, bu yasaya göre sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kurum’a başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar. Anılan Yasa’nın 5. maddesi ile 7. madde de belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir. 2926 sayılı Yasa’nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan yasanın uygulanma tarihinde 58 yaşını dolduran kadınlarla, 60 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından tarım … sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır.Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir. Diğer yandan resen tescil başlığını taşıyan 9.maddeye göre bu yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içinde Kurum’a kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurum’ca re’sen yapılması gerekmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 36.maddesi kapsamında Kurum’un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür. Bu bağlamda 2.madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek …’a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için kurum’a başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır. …’un iş bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re’sen kayıt ve tescil etmemesi yasanın kendisine yüklediği re’sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 10.maddesine göre kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel İdare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifler kanununa göre kurulan … ekicileri İstihsal Kooperatifleri ile Birliği, T.Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir. Bu kayıtların tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi olduğu ortadadır.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden davacının şekerpancarı ürün bedelinden 30.4.1996 tarihinde ilk … prim kesintisinin yapıldığı ve 30.4.1998 tarihinde de prim kesintisinin bulunduğu, Ziraat Odası, Tarım Kredi Kooperatifi ve … Ekicileri Kooperatifine kayıtlı olmadığı, adına kayıtlı zirai arazisinin bulunmadığı anlaşılmıştır.
Mahkemece, davacının sattığı ürün bedelinden ilk … prim kesintisinin yapıldığı 30.4.1996 tarihini takip eden ay başı olan 1.5.1996 tarihinden itibaren pirim kesintisinin bulunduğu ve tarımsal faaliyetin devam ettiği 31.12.1998 tarihine kadar olan dönem yönünden verilen tespit kararı yerinde ise de; prim kesintisinin bulunmadığı ve tarımsal faaliyetin kanıtlanamadığı 01.01.1999-31.12.1999 tarihleri arasında 2926 sayılı Yasanın 10. maddesinde belirtilen kayıtlar bulunmadığı ve tarımsal faaliyet bu madde kapsamında kanıtlanamadığı halde bu yılların soyut muhtar beyanı ve zabıta araştırmasına dayalı olarak kabul edilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden H.U.M.K’nun 438/7.maddesi uyarınca hüküm bozulmamalı düzeltilerek onanmalıdır.
SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenlerle hüküm fıkrasının tamamen silinerek yerine,
“1-Davanın kısmen kabulüne, davacının sattığı ürün bedelinden ilk … prim kesintisinin yapıldığı 30.04.1996 tarihini takip eden ay başı olan 01.05.1996 ile 31.12.1998 tarihleri arasında 2926 sayılı Yasa’ya tabi tarım … sigortalısı olduğunun tespitine, fazla istemin reddine,
2-Davalı Kurum harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,davac tarafından peşin yatırılan 31.20 TL harcın karar kesinleştikten sonra talep halinde davacıya iadesine,
3-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T’ne göre 575,00 TL. avukatlık ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davanın kısmen reddi nedeniyle aynı tarife gereğince 575,00 TL. avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan toplam 33,00 TL. yargılama giderinden davanın kabul ve ret oranına göre taktiren 13,00 TL. nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalanının davacı üzerinde bırakılmasına ” rakam ve sözcüklerinin yazılmasına, hükmün bu düzeltilmiş şekli ile ONANMASINA, 08.12.2009 gününde oybirliğiyle karar verildi.