YARGITAY KARARI
DAİRE : 9. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/14770
KARAR NO : 2022/16815
KARAR TARİHİ : 14.12.2022
BÖLGE ADLİYE
MAHKEMESİ : … 50. Hukuk Dairesi
DAVA TÜRÜ : ALACAK
İLK DERECE
MAHKEMESİ : … 6. … Mahkemesi
Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan ilk yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesinin 16.10.2018 tarihli kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 29.09.2021 tarihli kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin (4) üncü alt bendi uyarınca kaldırılmasına ve dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince, Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı doğrultusunda yapılan yargılama sonucunda yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi.
Davacı vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılması istenilmiş ise de 6100 sayılı Kanun’un 369 uncu maddesinin ikinci fıkrası gereğince duruşma isteğinin miktardan reddine ve incelemenin dosya üzerinden yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalıya ait Hyatt Regency … … isimli otelinde 08.12.2014 tarihinden beri çalışmaya devam ettiğini, davacının commis pozisyonunda işe başladığını, 01.03.2016 tarihinde demi chef de partie pozisyonuna terfi ettiğini, buna rağmen ücretine zam yapılmadığını, aynı pozisyonda çalışan işçilerden daha az ücret aldığını … sürerek ücret alacağı, fazla çalışma alacağı, ayrımcılık tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının iddialarının hukuki dayanağının bulunmadığını, davacının commis pozisyonunda işe başladığını, daha sonra demi chef pozisyonuna getirildiğini, ücretinin commis pozisyonunda çalışan emsal işçilerin ücretinden fazla olduğunu, davacının demi chef pozisyonunda çalıştırılmak üzere işe alındığını, bu nedenle işe başlarken yüksek ücret ödendiğini, demi chef pozisyonuna getirildiğinde, önceki ücreti yüksek olduğu için tekrar artış yapılmadığını, davacının fazla çalışma yapmadığını, davacıya ödenen ücrete faza çalışma ücretinin dâhil olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının commis olarak işe başladığı, 01.03.2016 tarihi itibarıyla demi chef pozisyonuna (aşçı) getirildiği ve ücretinin yükseltildiği, … sözleşmesinde davacının ücretinin artırılacağına dair bir düzenleme bulunmadığından ücret farkı talebinin yerinde olmadığı, davacı tarafından davalı işverenin, dil, din, ırk, mezhep, cinsiyet, siyasal düşünce, felsefi inanç, vb. sebeplere dayalı ayrımcılık yaptığını kanıtlayamadığı ve davacıya emsal işçilere göre farklı bir muamele yapılmadığından ayrımcılık tazminatı talebinin yerinde olmadığı, … sözleşmesinin 7 nci maddesinde, davacıya ödenen ücrete yıllık 270 saate kadar olan fazla çalışma ücretinin dâhil olduğunun düzenlendiği, davacının bu süreyi aşan fazla çalışma yapmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili; davanın tümden reddine karar verilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu, müvekkilinin terfi aldığı tarih olan 01.03.2016’dan itibaren yıllık brüt maaşı ile aynı kıdem, statü ve … sorumluluğuna sahip emsal işçilerle aralarında ücret farkının olduğunu, davalı tarafça müvekkile, emsal işçilere göre farklı bir muamele yapıldığı … olmasına karşın tazminat talebinin reddedilmesinin hatalı olduğunu, davacıdan her yıl fazla çalışma için … alınmadığı için sözleşmede mevcut fazla çalışmanın ücrete dâhil olduğu hükmünün geçersiz olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması ve davanın kabulüne karar verilmesi istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tarafça fazla çalışma, eşit davranma ilkesi gereği ayrımcılık tazminatı ile ücret farkı alacağı talebinde bulunulmuş ise de iddiaların dosya içeriği itibarıyla ispatlanamadığı, İlk Derece Mahkemesi kabulünün dosya kapsamına uygun olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; istinaf dilekçesinde … sürdüğü sebeplerin yanı sıra Bölge Adliye Mahkemesi kararının gerekçesiz olduğunu ve adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, ücret ve fazla çalışma ücreti alacakları ile ayrımcılık tazminatının ispatına ve gerekçeli karar hakkının ihlal edilip edilmediğine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Kanun’un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 4857 sayılı … Kanunu ilgili maddeleri.
2. Dairemizce ….12.2022 tarihli ve 2022/14591 Esas, 2022/16056 Karar sayılı bir direnme dosyasının Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na gönderilmesi kararında, fazla çalışma onayı alınması ile … sözleşmesinde temel ücret içinde fazla çalışma ücretlerinin ödeneceği kuralı arasında herhangi bir bağlantı bulunmadığı şu şekilde açıklanmıştır:
“Sözleşme özgürlüğü kuralı uyarınca yasal sınırlar içinde kalan fazla çalışma ücretinin aylık ücretin içinde olduğuna dair sözleşme hükümleri kural olarak geçerlidir. Dairemiz; yerleşik hâle gelen ilkeleri ile fazla çalışma ücretinin, ücrete dâhil olarak kararlaştırılmış olmasına sınırlı olarak değer vermektedir. Bu bağlamda sözleşme hükümlerinin geçerliliğine getirilen iki temel sınırlama mevcuttur. Bunlardan ilki, 4857 sayılı … Kanunu’nun 41 inci maddesi gereği fazla çalışma süresinin bir yılda 270 saatten fazla olamayacağı; diğeri ise kararlaştırılan aylık temel ücretin asgari ücretin üzerinde olması gerekliliğidir. Bir başka anlatımla Dairemiz, ücret seviyesinin yüksekliğini kaydın geçerliliğinin tespitinde dikkate almaktadır.
Diğer yandan … sözleşmesinin devamı sırasında işçinin bir hakkından feragat etmesi veya hakkından feragat sonucu doğuran bir işlem yapması geçersizdir. Ancak fazla çalışmanın temel ücret içinde ödeneceğinin kararlaştırılmış olması, fazla çalışma ücretinden feragat anlamına gelmez. Fazla çalışma ücreti ödenmeyeceğinin kararlaştırılması ile fazla çalışmanın temel ücret içinde ödeneceğinin belirlenmesi birbirinden farklı kavramlardır. (… …, … …, … …, “Anayasa Mahkemesinin Fazla Çalışmaya İlişkin … Başvuru Kararının Değerlendirilmesi (… … Başvurusu)”, … İşveren, Cilt 36, Temmuz 2022, Sayı 4, 8-35, s.31). Bu bağlamda davacı fazla çalışma ücretinden feragat etmiş değildir.
Fazla çalışma onayı alınmasına ilişkin düzenleme, işçinin fazla çalışma yapmaya zorlanamaması bakımından önemlidir. Düzenlemenin amacı, işçiyi işverenin olası haksız feshine karşı korumaktır. Fazla çalışma ücretinin karşılığının kararlaştırılan temel ücretin içinde olduğuna ilişkin kayıtlar ise fazla çalışmanın ücretlendirilmesine ilişkindir. … sözleşmesindeki kayıt ile taraflar, fiilen yapılan fazla çalışmanın nasıl ücretlendirileceğini belirlemişlerdir. Fazla çalışma ücreti dâhil edilerek belirlenen ücret, işçinin aylık temel ücreti olduğundan … sözleşmesindeki kayda rağmen yapılmayan fazla çalışmanın karşılığı ücretin, işverence geri istenmesi de mümkün olmaz. Şu hâlde fazla çalışma onayı alınması ile … sözleşmesinde temel ücret içinde fazla çalışma ücretlerinin ödeneceği kuralı arasında herhangi bir bağlantı bulunmamaktadır.”
3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde … sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
14.12.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.