YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/14337
KARAR NO : 2022/16689
KARAR TARİHİ : 26.12.2022

Bölge Adliye
Mahkemesi : … Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
No :

Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı davacı Kurum ve davalılar vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, … Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesince, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmiştir.
… Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesince verilen kararın, davalılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
I-İSTEM
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Kurum denetmenlerince hazırlanan 28.12.2017 tarih ve 2017/ÖSB/111 sayılı inceleme raporu neticesinde davalının “… sicil numaralı … Hiz.Tic.Ltd.Şti.” adlı işyerlerindeki “30.01.2007 – 28.02.2007” tarihleri arasındaki çalışmasının fiili olmadığının tespit edildiğini, tespit sonrası muris …’ın emeklilik şartlarını kaybettiğinden bağlanan yaşlılık aylığının, yaşlılık aylığı bağlanma tarihi olan 01.09.2010 tarihi itibari ile iptal edildiğini, iptal talebi ile muris …’ın … İş Mahkemesinin 2018/331 Esas sayılı dosyası ile dava açtığını, konu dosyanın Yargıtay aşamasında derdest olduğunu, davalıların murisi …’ın vefat ettiğini, konu takip; murisin mirasçısı olan davalılara yöneltildiğini, açıklanan bu sebeplerle yersiz olduğu tespit olunan 01.09.2010–26.05.2018 tarihleri arasındaki ödemelerin tahsili için 04.07.2018 günü ve … varide sayılı yazı ile borç tebliğ belgesi gönderdiğini, borçlunun kurumdan almış olduğu emeklilik maaşından bugüne kadar herhangi bir tahsilat yapılmadığını, davalı borçlular hakkında … İcra Müdürlüğünün 2020/4835 Esas sayılı dosyası ile 20.07.2020 tarihinde icra takibinin başlatıldığını ancak muris borçlu …’ın mirasçıları davalıların adına vekillerinin 29.07.2020 tarihinde borca itiraz edildiğini, icra müdürlüğünce 06.08.2020 tarihinde takibin durdurulmasına karar verildiğini, fiili çalışma olmadığının sabit olduğunu ve itirazın kötü niyetli olduğunu, … İcra Müdürlüğünün 2020/4835 Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibin devamına ve davalı borçlunun haksız ve kötüniyetli itirazından ötürü hakkında icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
II-CEVAP
Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı kurumun kararına karşı yine davacı kuruma 28.08.2018 tarihinde, müvekkilin çalışma başlangıç ve bitiş günleri dikkate alındığında emeklilik için yeterli gün ve prim sayısı bulunduğunu belirterek emekliliğin iptaline ilişkin karardan sarfınazar edilerek müvekkilin emeklilik tarihinden itibaren geçerli kabul edilmesini içeren dilekçe ile başvurulduğunu ancak bu talebin reddedildiğini, kurumun bu kararına karşı … İş Mahkemesinde açmış olduğu 2019/108 Esas sayılı dosyanın Yargıtay aşamasında olup derdest olduğunu, müvekkilin …’lısı olup işe başladığı gün ve işi terk ettiği gün hesaplandığında eksik olan 1 günlük prim gün sayısının karşılandığını, emeklilik için yeterli hale geldiğini, bu sebeple … İcra Müdürlüğünün 2019/4835 Esas sayılı dosyasında adı geçen icra takibine yapılan itiraz sonucunda açılan davanın haksız ve hukuka aykırı olduğunu bu nedenle davanın reddini talep etmiştir.
III-MAHKEME KARARI
A-İLK DERECE MAHKEME KARARI
Davanın kısmen kabulüne,
1- … İcra Müdürlüğünün 2020/4835 Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın kısmen iptaline, icra takibine 101.418,45TL asıl alacak 50.986,12TL faiz olmak üzere 152.404,57 TL üzerinden takibin devamına, fazlaya dair istemin reddine,
2-İcra inkar tazminatına yönelik talebin reddine karar verildi.
B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
Yerel mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararının, HMK’nın 353/1-b-2. maddesi gereğince ortadan kaldırılmasına, esas hakkında yeniden karar verilmesine, Davanın Kabulüne, … İcra Müdürlüğünün 2020/4835 Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptaline, takibin devamına, Asıl alacak (101.459,13 TL) üzerinden hesaplanacak %20 icra inkar tazminatının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verildi.
IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:
Davalılar vekili tarafından; Müvekkillerin vefat eden annesi …’ın … Hiz.Tic.Ltd.Şti. Adlı iş yerinde 30.01.2007 ila 28.02.2007 tarihleri arasındaki çalışmasının fiili olmaması sebebiyle emekli aylığının kesildiği ve yersiz ödeme yapıldığından bahisle … İcra Müdürlüğü’nün 2020/4835 Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığı, icra takibine süresi içinde itiraz edildiği, itiraz sonucu eldeki itirazın iptali davasının açıldığı, müvekkillerin annesi Sakine Toroman’ın davacı kurumca yapılan tahkikat neticesinde 5510 sayılı Kanunun 4/1-a bendi kapsamında 32 günlük çalışmasının fiili çalışmaya dayanmadığı tespit edilerek iptal edildiği, emeklilik gün şartı olan 5000 gün sayısı (5031 – 32) 4999 güne düşmesi nedeniyle de emeklilik şartını kaybettiğinden emeklilik aylığı başlangıç itibariyle durdurulduğu ve tarafına yapılan ödemelerin yersiz olduğu belirtilerek bu ödemelerin borç kaydı yapıldığının iddia edildiği, müvekkilin …’lısı olup işe başladığı gün ve işi terk ettiği gün sayısı hesaplandığında eksik olan 1 günlük prim gün sayısının karşılandığı ve emeklilik için yeterli hale geldiği anlaşılacağı, bu sebeple de … İcra Müdürlüğü’nün 2019/4835 Esas sayılı dosyası ile başlatılan icra takibi ve adı geçen icra takibine itirazımız sonucu açılan iş bu dava haksız ve hukuka aykırı olduğu, Bölge Adliye Mahkemesince verilen kabul kararı yanında icra inkar tazminatına hükmedilmesinin de haksız olduğu, ayrıca davacının bir sosyal güvenlik kuruluşu olduğu , uzun yıllar sonra iptal edilen prim gün sayısından sonra 1 tam gün sayısının eksik olması nedeniyle emekliliğin iptal edilnmesi ve geçmişe yönelik ödenilen maaşların borç yazılarak ödenmesinin talep edilmesinin haksız ve olayın özelliklerine uygun olmadığı belirtilerek kararın bozulması istenmiştir.
V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:
Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Yasa’nın 79. maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür. Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.
Somut olayda, davalılar murisi …’ın, … sicil sayılı dosyada işlem gören, … Hiz. Tic. Ltd. Şti. Unvanlı işyerindeki 30.01.2007-28.02.2007 tarihleri arasında 32 günlük çalışmasının, Kurumun 28.12.2017 tarih ve 2017/ÖSB/111 sayılı inceleme raporuna istinaden sahte sigortalılık gerekçesiyle iptal edilerek, bağlanan yaşlılık aylığının kesildiği, yersiz ödenen aylıklara ilişkin olarak borç kaydı oluşturularak, davalılar aleyhine icra takibinde bulunulduğu, icra takibine yönelik olarak davalıların itirazı üzerine eldeki davanın açıldığı, Mahkemece davalılar murisinin iptal edilen günleri hariç bağkur sigortalılığı nedeniyle yaşlılık aylığı oluştuğundan bahisle yaşlılık aylığının kesilmesine ilişkin kurum işleminin iptali ve yaşlılık aylığının kesildiği tarihten itibaren bağlanmasına ilişkin … İş Mahkemesinin 2018/331 Esas sayılı dosyasına kayden açılan davanın reddedilerek, kesinleştiği, bu bağlamda eldeki itirazın iptali davasına konu borçtan dolayı davacılar murisinin Kuruma borçlu olduğunun sabit olduğu kabul edilerek, davanın kabulune karar verildiği anlaşılmaktadır.
Mahkemece davanın, niteliği gereği resen araştırma ilkesine tabi olduğu göz önünde bulundurulmaksızın ve bildirimlerin fiili bir çalışmaya dayalı olup olmadığı araştırılmaksızın, davalılar murisi tarafından, … İş Mahkemesinin 2018/331 Esas sayılı dosyasına kayden, Kurumca iptal edilen süreler dışında, mevcut bağkur sigortalılığı nedeniyle, yaşlılık aylığı koşullarını sağladığından bahisle, yaşlılık aylığının kesilmesine ilişkin kurum işleminin iptalini ve ödenmeyen aylıkların tahsilini talep ettiği dava sonucunda verilerek kesinleşen red kararı esas alınmak suretiyle, iş bu davaya konu borca yönelik davalıların itirazı yerinde görülmeyerek davanın kabulüne karar verilmesi isabetsiz bulunmuştur.
Davalılar murisince açılan … İş Mahkemesinin 2018/331 Esas, 2019/108 Karar sayılı dosyası iş bu dosya açısından kesin hüküm oluşturmayacağı gibi güçlü delil de teşkil etmez, zira … İş Mahkemesinin 2018/331 Esas, 2019/108 Karar sayılı dosyasında verilen ret kararı davalılar murisinin iptale konu edilen çalışmalarının fiili olup olmadığı hususuna dayanılarak verilmiş bir karar değildir.
Bu bağlamda dava konuları farklı olmakla kesin hüküm veya kesin delil oluşturmayacağı dikkate alınmak suretiyle, Mahkemece davanın esasına girilmek kaydıyla, yukarıda yapılan açıklamalar nazarında, Kurumca iptal edilen çalışmaların fiili olup olmadığının tespiti noktasında, ihtilaf konusu dönem yönünden, davalılar murisinin iptal edilen çalışmalarının geçtiği işyerinden bildirimi bulunan bordrolu tanıkların yeteri kadarının beyanlarına başvurulmalı, ilgili işyerinin hangi tarihten itibaren faal olduğu ile çalışma ruhsatı alıp almadığı araştırılmalı, vergi kayıtları getirtilip incelenmeli, yapılan sigortalı bildirim ile işyerinin faaliyeti karşılaştırılmalı, çalışmanın geçtiği iddia edilen işyerine komşu işyeri bordrolu tanıkları tespit edilip beyanlarına başvurulmalı, varsa savcılık soruşturması ve devamında ceza dosyası irdelenmeli, böylelikle uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.
O hâlde, davalılar vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve … Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesinin kararı bozulmalıdır.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, temyiz olunan … Bölge Adliye Mahkemesi 5 Hukuk Dairesi kararının 6100 sayılı HMK’nun 373/2. maddeleri uyarınca BOZULMASINA, dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine, bir örneğinin de İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine, 26/12/2022 gününde oy birliğiyle karar verildi.