YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/12291
KARAR NO : 2022/16574
KARAR TARİHİ : 22.12.2022
Mahkemesi : … Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
No :
Dava, hizmet ve prime esas kazanç tutarının tespiti istemlerine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı, davalı ve feri müdahil … vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, … Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesince istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir.
… Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesince verilen kararın, davalı ve feri müdahil … vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
I-İSTEM
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı yanında 18/09/2008 ile 07/08/2013 tarihleri arasında gece tezgahtarı-mağaza sorumlusu olarak aylık net 1.750,00-TL ücret ile çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II- CEVAP
Davalı ve feri müdahil … vekilleri davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.
III- MAHKEME KARARI
A- İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulü ile davacının davalı şirkete ait 1132997 sicil numaralı iş yerinden Kuruma bildirilmeyen 18/09/2008 – 06/08/2013 tarihleri arasında hizmet akdine tabi olarak asgari ücretle kesintisiz çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine, karar verilmiştir.
B- BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
Davalı vekili ve feri müdahil … vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince “Dosya kapsamı, delil durumu itibariyle, … 1. İş Mahkemesinin 2014/746 Esas, 2022/27 Karar sayılı kararında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesi bakımından usul ve esas yönünden yasaya aykırı bir durum bulunmamasına göre, davalı vekilinin ve feri müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Mahkemeleri Kanununun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine,” karar verilmiştir.
TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ
Davalı vekili tarafından sunulan temyiz dilekçesi ile davacının davalı şirkete ait iş yerinde yazılı delillerle sabit olan hizmet süresi dışında bir çalışmasının olmadığı, şirkete ait işyerinde yapılan üç denetimde müteveffa davacının ismine rastlanmadığı, yazılı belge niteliğindeki denetim tutanakları hilafına tanık beyanlarının esas alınmasının hatalı değerlendirmeye dayandığı özet olarak belirtilerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince kurulan hükmün bozulmasına karar verilmesi talep edilmiştir.
Feri müdahil Sosyal Güvenlik Kurumu vekili tarafından sunulan temyiz dilekçesi ile davanın reddinin gerektiği, Kurum lehine vekalet ücreti ve yargılama giderlerine hükmedilmesi gerektiği özet olarak belirtilerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince kurulan hükmün bozulmasına karar verilmesi talep edilmiştir.
IV- İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME
Dava, 506 sayılı Kanunun 79/10. ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9. maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”
Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re’sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.
Tanık beyanları değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren, işçi ve işyeriyle ilişkileri düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça bordrolu, komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar da dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.
Eldeki davada, çalışma olgusunun varlığı ve sürekliliği noktasında tanık ifadelerinin çelişkili olduğu ve kanaat edinmeye yeterli olmadığı görülmektedir.
Davalı işyerinde ihtilaf konusu dönem içerisinde, 17.12.2012, 04.09.2012 ve 11.10.2010 tarihli yerel denetim raporları ve eklerinden işyerinde vardiyalı çalışma yapıldığı belirgindir. Bu durumda Mahkemece denetim tutanağında imza kaydı yer alan ve işyerinde çalışması saptanan kişiler tespit edilerek gece vardiyasında ve denetim esnasında işyerinde kimlerin çalıştığı, davacının çalışmaları hakkında bilgi ve görgülerinin olup olmadığı konusunda beyanlarına başvurulmalı, yine davacının çalışmaları hakkında bilgisi olan başkaca bordrolu çalışanlar tespit edilerek dinlenilmeli, çalışma iddiasına ilişkin tanık beyanları arasındaki çelişkiler giderilmeli, uyuşmazlık konusu husus hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenmeli, deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek, eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı ve feri müdahil … vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve … Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin istinaf istemlerinin esastan reddine dair kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen karar bozulmalıdır.
SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenlerle, … Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/1 maddesi gereği kaldırılarak, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, karardan bir örneğin Bölge Adliye Mahkemesine, dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, 22.12.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.