YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/11504
KARAR NO : 2022/15702
KARAR TARİHİ : 08.12.2022
Bölge Adliye
Mahkemesi : … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
No :
Dava itibari hizmet süresinin tespiti istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalılar vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
… Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince verilen kararın davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
I-İSTEM
Davacı davalı işverene ait işyerinde geçen ve bildirilen çalışmalarının ağır ve yıpratıcı koşullarda geçtiğini ancak işveren tarafından bildirimlerin itibari hizmet süresi kapsamında bildirilmediğini, 506 sayılı Kanunun ek 5. maddesi kapsamda itibari hizmet süresinin tespitini talep ve dava etmiştir.
II-CEVAP
Davalı işveren vekili davacının bildirimlerinin çalışmalarına uygun şekilde bildirildiğini, haksız ve mesnetsiz davanın reddi gerektiğini savunmuştur.
… vekili çalışmaların niteliğine belirtir bildirimlere ait bilgi ve belgelerin işveren tarafından Kuruma verildiğini, kayıtların bu kapsamda tutulduğunu, davaya Kurumun sebebiyet vermediğini beyanla davanın reddini savunmuştur.
III-MAHKEME KARARI
A-İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk derece mahkemesi, “…-Davanın kabulü ile,
Davacının davalı işyerinde 01/07/1993 tarihinden 30/09/2008 tarihine kadar toplam 5363 günlük hizmeti esnasında yaptığı işin 506 sayılı Yasanın Ek-5/II fıkra olarak 2098 sayılı Yasa ile eklenen (EK-1) madde kapsamında bulunduğunun, 1A olarak diğer davalı kuruma bildirilen 5363 günlük fiili çalışma süresinin 3A olarak değerlendirilerek bu sürenin %25’inin itibari hizmet süresi olarak salt sigortalılık süresine eklenmesi gerektiğinin tespitine,…” karar vermiştir.
B-BAM KARARI
Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, “…-… 14. İş Mahkemesi’nden verilen 27.04.2021 tarih, 2019/113 Esas ve 2021/212 Karar sayılı kararının kaldırılmasına yönelik davalı şirket vekili ve davalı … Başkanlığı vekilinin istinaf başvurularının 6100 sayılı yasanın 353/1-b.1 hükmü gereğince esastan reddine,…”karar vermiştir.
IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:
Süperpak… A.Ş ve … vekili, davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne hükmedilmesinin hatalı olduğunu beyanla kararın bozulmasını istemiştir.
V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:
Dosyadaki kayıt ve belgelerden; işyerinin kağıt ve oluklu mukavvadan karton kutu imali işyeri olduğu, işyerinde karton plakalar üzerine marka, resim ve benzeri baskı işlerinin yapıldığı, davacının davalı işyerinde mekanik bakım ustası olarak çalıştığı, Mahkemece işyerinde yapılan keşif sonucu tespit edilen hususlar ve alınan bilirkişi raporu doğrultusunda davacının, arıza çıkan makinelerin tamiri için mesaisinin büyük bir bölümünü baskı işlerinin yapıldığı üretim bölümünde geçirdiği gerekçesi ile davalı işveren tarafından bildirilen 01.07.1993-30.09.2008 tarihleri arasındaki çalışmalarına itibari hizmet süresi verildiği anlaşılmıştır.
İtibari hizmet süresi, ağır ve yıpratıcı işlerde çalışanların erken yıpranmaları nedeniyle daha erken emekli olabilmeleri için kanun koyucu tarafından belirlenmiş erken emeklilik sağlayan düzenlemelerden biridir. İtibari hizmet süresi fiilen olmayan ancak kanun koyucu tarafından verilen imkân nedeniyle varsayılan bir sürenin sigortalılık süresine eklenmesi şeklinde ortaya çıkmaktadır.
Davanın yasal dayanağı olan 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun’un Ek 5’inci maddesi:
“506 sayılı Kanuna göre sigortalı sayılanların, aşağıda sayılan görevlerde geçen sigortalılık sürelerine, bu sürelerin her tam yılı için, hizalarında gösterilen süreler, sigortalılık süresi olarak eklenir.
Sigortalılar Hizmetin Geçtiği Yer Eklenecek Süre
I-a) 212 sayılı Kanunla değiştirilen 5953 sayılı basın mesleğinde çalışanlarla çalıştıranlar arasındaki münasebetleri düzenliyen kanun kapsamına tabi olarak çalışan sigortalılar.
5953 sayılı Kanunu Değiştiren 212 sayılı Kanunun birinci maddesi kapsamıma giren işyerleri, 90 gün.
b) Basın kartı yönetmeliğine göre basın kartına sahip olmak suretiyle gazetecilik yaparken, kamu kurumlarına giren ve bu kurumlarda meslekleriyle ilgili görevlerde istihdam edilen sigortalılar, Basın müşavirlikleri, 90 gün.
II – (Değişik bent: 20/06/1987 – 3395/13 md.)
Basım ve gazetecilik işyerlerinden 1475 sayılı Kanun ve değişikliklerine göre çalışan sigortalılar,
a) Solunum ve cilt yoluyla vücuda geçen gaz veya diğer zehirleyici maddelerle çalışılan iş yerleri,
b) Fazla gürültü ve ihtizaz yapıcı makine ve aletlerle çalışarak iş yapılan işyerleri,
c) Doğrudan doğruya yüksek hararete maruz bulunarak çalışılan işyerleri,
d) Fazla ve devamlı adali gayret sarf edilerek iş yapılan işyerleri,
e) Tabii ışığın hiç olmadığı ve münhasıran suni ışık altında çalışılan işyerleri,
f) Günlük mesainin yarıdan fazlası saat 20.00’den sonra çalışılarak yapılan işyerleri,90 gün.
III -(Ek bent: 20/06/1987 – 3395/13 md.)… adamları, … ateşçileri, kömürcüler, dalgıçlar, Denizde,90 gün.
IV – (Ek bent: 20/06/1987 – 3395/13 md.) (…)*, fabrika,atölye, havuz ve depolarda, trafo binalarında çalışanlar,
1. Çelik, demir ve tunç döküm,
2. Zehirli, boğucu, yakıcı, öldürücü atölye, havuz ve depolarda, trafo binalarında ve patlayıcı gaz, asit, boya işleriyle gaz da çalışanlar, maskesi ile çalışmayı gerektiren işlerde,
3. Patlayıcı maddeler yapılmasında,
4. Kaynak işlerinde çalışanlar, 90 gün.
Kesirlerin hesaplanmasında tam yıl 360 gün olarak alınır. Fiilen çalışılmış güne eklenecek itibari hizmet günü sayısının bulunmasında (Çalışılan gün sayısı x 0,25) formülü uygulanır.”
Düzenlemesini içermektedir. Bu maddeye göre, sigortalıların itibari hizmetten yararlanabilmesi için iki koşulun birlikte gerçekleşmesi gerekir.
Davacının işyerinde mekanik bakım ustası olarak çalıştığı ve işyerinde üretim bölümünden ayrı olarak tamir işlerinin yapıldığı atölye bölümünün bulunduğu, tanıklarca tamiri gereken sökülüp taşınabilir bir parça ise atölyede yoksa makinenin bulunduğu yerde tamir edildiğinin ve rutinde üç ya da altı aylık bakımların yapıldığının ifade edilmesi karşısında, Mahkemece, davacının davalı işyerinde, atölyede ve üretim bölümünde geçen çalışma süreleri yeniden kapsamlı bir şekilde incelenmeli, tüm delliller ve tanık beyanları yeniden değerlendirilerek 506 sayılı Yasa’nın Ek 5. maddesinin IV.bendin (1.2.3.4.) alt bentlerinde belirtilen fiziksel dış etkenlere ve olumsuz çalışma koşullarına maruz kalınan sürelerin tespiti ile varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir.
O hâlde davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin istinaf başvurularının esastan reddine dair kararı kaldırılarak ilk derece mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ : … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Dairesi kararının HMK’nın 373/1 maddesi gereği kaldırılarak temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine, dosyanın kararı veren İlk derece Mahkemesine gönderilmesine, temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine 24.11.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.