YARGITAY KARARI
DAİRE : 5. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/12977
KARAR NO : 2023/3537
KARAR TARİHİ : 06.04.2023

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun’la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Hazine adına tescili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı idare ve bir kısım davalı vekilleri tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; … ili, … ilçesi, … köyü 452 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın Hazine adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalılar vekilleri cevap dilekçelerinde özetle; dava konusu taşınmaz için kıymet takdir komisyonu raporunda belirlenen bedelin düşük olduğunu, taşınmazın konumu itibarıyla çok daha değerli olduğunu, değerinin tespitinde bu niteliğinin dikkate alınmasını talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Kemalpaşa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 28.04.2014 tarihli ve 2013/394 Esas, 2014/165 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile Hazine adına tesciline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Birinci Bozma Kararı
1. Kemalpaşa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 28.04.2014 tarihli ve 2013/394 Esas, 2014/165 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı idare ve bir kısım davalı vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 18. Hukuk Dairesince yapılan temyiz incelemesi sonucunda; dava konusu taşınmazın bulunduğu yörede meydana gelen soğuk zararı sebebiyle verimde düşüş olduğu bilirkişi raporunda açıklandığına göre ilçe tarım müdürlüğünün zeytin için bildirdiği son üç yılın, kuru şartlardaki (2011-2012-2013 yılları) verim, fiyat ve üretim giderlerinin ortalaması alınmak suretiyle zeytinin metrekare değerinin belirlenmesi gerekirken, 2012-2013 yıllarına ait verimde aritmetik ortalamaya göre hesaplama yapıldığı belirtilmek suretiyle zeytinin verimini 580 kg, satış fiyatını 3 TL, masrafını 696 TL üzerinden hesaplayan bilirkişi raporuna göre hüküm kurulmuş olması ve dava konusu taşınmazın bulunduğu yer, konumu ve bilirkişi raporunda belirtilen objektif değer artışına etki eden hususlar dikkate alındığında, %150 oranında objektif değer artışı uygulanması gerekirken, %45 objektif artış veren bilirkişi raporunun karara esas alınmasının doğru görülmediği gerekçeleri ile kararın bozulmasına karar verilmiştir.

3. Yargıtay (Kapatılan) 18. Hukuk Dairesinin bozma kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

4. Dairemizce yapılan karar düzeltme incelemesi sonucunda; Yargıtay (Kapatılan) 18. Hukuk Dairesinin bozma kararında belirtilen gerekçelere ilave olarak dava aynı hukuki sebepten kaynaklandığından kendilerini vekil ile temsil ettiren davalılar lehine tek vekalet ücretine karar verilmesi gerekirken, farklı vekille temsil edildikleri gerekçesiyle davalılara ayrı ayrı vekalet ücreti takdir edilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle karar düzeltme isteminin kabulü ile kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Kemalpaşa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 28.04.2014 tarihli ve 2013/394 Esas, 2014/165 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile Hazine adına tesciline karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı
1. Kemalpaşa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 27.02.2019 tarihli ve 2018/7 Esas, 2019/43 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı idare ve bir kısım davalı vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan temyiz incelemesi sonucunda; bozma öncesinde verilen kararı davacı idare ile davalılardan …, … ve … vekillerinin temyiz ettikleri gözetilmeden, temyiz etmeyen davalılar yönünden bozma sonrasında idarenin usuli kazanılmış hakkı ihlal edilmek suretiyle fazlaya hükmedilmesinin doğru görülmediği gerekçesi ile kararın bozulmasına karar verilmiştir.

3. Dairemizin bozma kararına karşı süresi içinde davalı … vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

4. Dairemizce yapılan karar düzeltme incelemesi sonucunda; Dairemizin temyiz incelemesi sonucunda verilen bozma kararında belirtilen gerekçelere ilave olarak davacı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmesinin ve karar kesinleştiğinde ödenmek üzere üçer aylık vadeli hesaba yatırılan bedelin davalı tarafa derhal ödenmesi gerektiği gerekçesiyle karar düzeltme isteminin kabulü ile kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Üçüncü Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile Hazine adına tesciline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve bir kısım davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; usul ve yasaya aykırı olan hükmün bozulmasını ileri sürmüştür.

2. Davalı … vekili Av. … temyiz dilekçesinde özetle; benzer nitelikteki komşu parsellere ilişkin değerler ile bu davada tespit edilen metrekare değeri arasında üç kat fark bulunduğunu, dava konusu taşınmazın arsa vasfında değerlendirilmesi gerektiğini, üretim masraflarının brüt gelirin 1/3’ünü geçemeyeceği kuralına dikkate edilmediğini ileri sürmüştür.

3. Bir kısım davalılar vekili Av. … temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın arsa vasfında değerlendirilmesi gerektiğini, 2013 yılı Kemalpaşa İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü resmi verilerinde olağandışı durumlar nedeniyle verim düşüklüğü olduğundan bu yıla ait verilerin hesaplamaya alınmamasını, aynı yörede objektif değer artış oranının %300-350 olarak uygulandığını, kapitalizasyon faiz oranının %5 olarak alınması ve arta kalan kısım için değer azalışı bedeline hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

4. Bir kısım davalılar vekili Av. … temyiz dilekçesinde özetle; zeytin ürününde son beş yıl yerine son üç yılın verilerinin esas alındığını, üretim masraflarının brüt gelirin 1/3’ünü geçemeyeceği kuralına dikkat edilmediğini ve aynı yörede objektif değer artış oranının %300-350 olarak uygulandığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun (1086 sayılı Kanun) 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikten önceki 427 ilâ 439 uncu maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları.

3. Değerlendirme
1. Temyizen incelenen Mahkeme kararında ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı ve bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; bir kısım davalı vekillerinin tüm, davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Bozma kararına Mahkemece uyulmuş ve gereği yerine getirilmişse de; toplam kamulaştırma bedelinin maddi hata ile bozma öncesinde olduğu gibi hükümde gösterilmesi ve davacı idarece fazla depo edilen bedelin hatalı gösterilmesi bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hataların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun’un 438 inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü uyarınca Mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Bir kısım davalılar vekillerinin tüm, davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacı idare vekilinin Mahkeme kararına yönelik temyiz itirazının kısmen kabulü ile Mahkeme kararının hüküm fıkrasının (2) numaralı bendinde yer alan “94.262,00” sayısının hükümden çıkartılmasına, yerine “71.072,16” sayısının yazılmasına, hüküm fıkrasının (6) numaralı bendinde yer alan “19.314,00” sayısının hükümden çıkartılmasına, yerine “23.189,84” sayısının yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmamasına, davalılardan … vd. İle davalı …’dan peşin alınan temyi harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

06.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.